/Шинэчилсэн найруулга/
1.1.Энэ хуулийн зорилт нь Монгол Улсад татвар бий болгох, тогтоох, татвар төлөгчийг бүртгэх, татвар ногдуулах, тайлагнах, төлөх, хянан шалгах, хураах, хөнгөлөх, чөлөөлөх, суутган тооцох, буцаан олгох эрх зүйн үндсийг тогтоож, Монголын Татварын алба /цаашид "Татварын алба" гэх/, татвар төлөгч болон энэ хуулийн дагуу татварын албаны өмнө үүрэг хүлээсэн бусад этгээдийн эрх, үүрэг, хариуцлагыг тодорхойлон, тэдгээрийн хооронд үүсэх харилцааг зохицуулахад оршино.
2.1.Татварын хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, энэ хууль болон эдгээр хуультай нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.
2.2.Монгол Улсын олон улсын гэрээнд татварын хууль тогтоомжоос өөрөөр заасан бол олон улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.
3.1.Энэ хууль нь татвар төлөгч, татварын алба болон татварын хууль тогтоомжийн дагуу түүнийг хэрэгжүүлэх үүрэг хүлээсэн этгээдэд хамаарна.
3.2.Энэ хуулиар зохицуулаагүй, эсхүл энэ хуульд зааснаас өөрөөр татварын бусад хуульд заасан бол тухайн харилцааг нарийвчлан зохицуулсан татварын хуулийн зүйл, хэсэг, заалт давуу үйлчилнэ.
3.3.Энэ хуулийн 3.2-т заасны дагуу тухайн харилцааг нарийвчлан зохицуулсан хууль, зүйл, хэсэг, заалтыг тодорхойлох боломжгүй бол аль сүүлд батлагдсан хууль, хуулийн зүйл, хэсэг, заалтыг баримтална.
4.1.Доор дурдсанаас бусад тохиолдолд татварыг зөвхөн Улсын Их Хурал татварын хуулиар бий болгох, тогтоох, өөрчлөх, хөнгөлөх, чөлөөлөх, хүчингүй болгох эрхтэй:
4.1.1.хөрөнгө оруулалтын төсөл хэрэгжүүлэх хуулийн этгээдийн тогтворжуулах татварын орчныг Хөрөнгө оруулалтын тухай хууль, Цөмийн энергийн тухай хуульд заасны дагуу тогтоох; /Энэ заалтад 2024 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан /
4.1.2.чөлөөт бүсэд мөрдөгдөх татварын тусгай дэглэмийг Чөлөөт бүсийн тухай хуулиар тогтоож, түүнийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон харилцааг татварын холбогдох хуулиар зохицуулах.
4.2.Татварыг хөнгөлөх, чөлөөлөх, татварын хувь, хэмжээ болон татварын суурийг бууруулахтай холбогдсон хуулийн төслийг тухайн жилийн төсвийн тухай хуулийн төсөлтэй хамт боловсруулна.
5.1.Татвар бий болгох, тогтоох, ногдуулах, тайлагнах, төлөх, хяналт шалгалт хийх, хураах, хөнгөлөх, чөлөөлөх үйл ажиллагаанд дараах зарчмыг баримтална:
5.1.1.зайлшгүй байх;
5.1.2.тодорхой байх;
5.1.3.шударга байх;
5.1.4.үр ашигтай байх.
6.1.Татварын хууль тогтоомжид хэрэглэсэн дараах нэр томьёог доор дурдсан утгаар ойлгоно:
6.1.1."ажил гүйлгээний ашиг хуваах арга" гэж хяналтад байгаа ажил гүйлгээний ашгийг тухайн ажил гүйлгээнд оролцсон харилцан хамаарал бүхий талуудад эдийн засгийн үндэслэлтэй хуваарилж, түүнтэй харьцуулагдах бие даасан ажил гүйлгээний ашгийн түвшинтэй харьцуулан тухайн хяналтад байгаа ажил гүйлгээний нөхцөл, үнийг тодорхойлохыг;
6.1.2."ажил гүйлгээний цэвэр ашгийн арга" гэж хяналтад байгаа ажил гүйлгээний цэвэр ашгийн түвшний үзүүлэлтүүдийг түүнтэй харьцуулагдах бие даасан ажил гүйлгээний цэвэр ашгийн түвшний үзүүлэлтүүдтэй харьцуулан тухайн хяналтад байгаа ажил гүйлгээний нөхцөл, үнийг тодорхойлохыг;
6.1.3."ажлын өдөр" гэж долоо хоногийн Бямба, Ням гараг болон нийтээр тэмдэглэх баярын өдрөөс бусад өдрийг;
6.1.4."албадан гүйцэтгэх ажиллагаа" гэж шүүх, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа, барьцааны эрхээс барьцаа гаргуулах, татвар төлөгчтэй холбоотой дампуурлын хэрэг үүсгэх, татварын өр хураах үйл ажиллагааг;
6.1.5."албан татвар" гэж хууль тогтоомжийн дагуу аливаа этгээдийн орлого, хөрөнгө, бараа, ажил, үйлчилгээнд тодорхой хугацаанд тогтоосон хувь, хэмжээгээр ногдуулж, хариу төлбөргүйгээр төсөвт төвлөрүүлж байгаа мөнгөн хөрөнгийг;
6.1.6."бодит үнэ тодорхойлох зарчим" гэж харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийсэн ажил гүйлгээний нөхцөл татварын зорилгоор түүнтэй харьцуулж болох бие даасан ажил гүйлгээний нөхцөлөөс ялгаатай байгаагаас татварын суурь багассан бол тухайн ажил гүйлгээний бодит үнийг тодорхойлж, татварын ногдолд тохируулга хийхийг;
6.1.7."үнэ шилжилтийн тохируулга хийх арга" гэж бодит үнэ тодорхойлох зарчмын дагуу харилцан хамаарал бүхий этгээд хооронд хийгдсэн бараа, ажил, үйлчилгээний нөхцөл, үнийг тодорхойлохыг;
6.1.8."групп" гэж санхүүгийн тайлагналын зорилгоор нэгтгэсэн санхүүгийн тайлан гаргадаг, эсхүл аль нэг аж ахуйн нэгжийн хувьцаа хөрөнгийн биржид нээлттэй арилжаалагдах үед нэгтгэсэн санхүүгийн тайлан гаргадаг, өмчлөл болон удирдлагын хувьд хамааралтай аж ахуйн нэгжүүдийг;
6.1.9."дамжуулан борлуулах үнийн арга" гэж хяналтад байгаа ажил гүйлгээний нийт ашгийн түвшинг түүнтэй борлуулалтын орлогын хувьд харьцуулагдах бие даасан ажил гүйлгээний нийт ашгийн түвшинтэй харьцуулан тухайн хяналтад байгаа ажил гүйлгээний нөхцөл, үнийг тодорхойлохыг;
6.1.10."дотоод харьцуулалт хийх ажил гүйлгээ" гэж татвар төлөгчийн харилцан хамааралтай этгээдтэй хийсэн ажил гүйлгээ болон бие даасан этгээдтэй хийсэн ажил гүйлгээг;
6.1.11."жишиг үнийн арга" гэж татвар төлөгчтэй ойролцоо хүчин чадал, нөхцөл бүхий адилтгах үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа этгээдийн үйл ажиллагаа, орлого, зарлагын болон бусад бодит тооцоонд үндэслэн татварын ногдлыг тодорхойлохыг, тийм татвар төлөгч байхгүй бол татварын алба өөрт байгаа мэдээллийг үндэслэн татварын ногдлыг тодорхойлохыг;
6.1.12."итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч" гэж татвар төлөгчийн эрх ашгийг итгэмжлэл болон гэрээний үндсэн дээр төлөөлж, татварын албатай харилцах эрх, үүрэг бүхий итгэмжлэгдсэн этгээдийг;
6.1.13."нөхөн ногдуулалт" гэж энэ хуульд заасны дагуу гүйцэтгэсэн татварын хяналт шалгалтын дүнд үндэслэн татварын албанаас тодорхойлсон татварын дүнг;
6.1.14."нөхөн ногдуулалтын акт" гэж татварын албанаас тодорхойлсон нөхөн ногдуулалт, торгууль, алдангийн дүнг тусгасан татвар төлөгчид хүргүүлэх баримт бичгийг;
6.1.15."нэмэгдсэн өртгийн албан татварын ногдуулалт, төлөлтийг баталгаажуулсан акт" гэж Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуульд зааснаар албан татвар суутган төлөгчийн татварын ногдуулалт, төлөлтийг татварын алба хянан, баталгаажуулсан баримт бичгийг;
6.1.16."оршин суугчийн гэрчилгээ" гэж татвар төлөгчийг тухайн татварын жилд тус улсын оршин суугч татвар төлөгч мөн болохыг нотолж тухайн улсын татварын албанаас тогтсон загварын дагуу үйлдсэн баримт бичгийг;
6.1.17."өртөг дээр нэмэх арга" гэж хяналтад байгаа ажил гүйлгээний нийт ашгийн түвшинг түүнтэй зардлын бүтцийн хувьд харьцуулагдах бие даасан ажил гүйлгээний нийт ашгийн түвшинтэй харьцуулан тухайн хяналтад байгаа ажил гүйлгээний нөхцөл, үнийг тодорхойлохыг;
6.1.18."татварын схем" гэж татварын ашиг хүртэх үндсэн зорилгоор хэрэгжүүлэх татвараас зайлсхийх үйл ажиллагааг;
6.1.19."суутган төлөгч" гэж тухайн төрлийн татварын хуулийн дагуу татвар төлөгчийн төлөх татварыг суутгаж, төсөвт шилжүүлэх, тайлагнах үүрэг бүхий этгээдийг;
6.1.20."татвар төлөгч" гэж татварын хууль тогтоомжийн дагуу татвар төлөхүүрэг бүхий этгээд, эсхүл суутган төлөгчийг;
6.1.21."татвар төлөгчийн гэрчилгээ" гэж татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сангаас татвар төлөгчид олгосон, татвар төлөгчийн дугаартай, татварын төрлийн мэдээллийг тусгасан тусгай нууцлалын кодоор баталгаажсан, цахим болон цаасан баримт бичгийг;
6.1.22."татвар төлөгчийн дугаар" гэж татварын албанаас татвар төлөгчид олгосон татвар төлөгчийн бүртгэлийн нэгдсэн системийн дахин давтагдашгүй дугаарыг;
6.1.23."татвар төлөхөөс зугтах" гэж татвар төлөгч татвар төлөхгүй байх, төлөх татварын хэмжээг бууруулах, эсхүл нуух зорилгоор татварын хууль тогтоомж зөрчих үйлдэл, эс үйлдэхүйг;
6.1.24."татвараас зайлсхийх" гэж татварын ногдлыг бууруулах, татварын суурь багасгах, эсхүл алдагдлыг нэмэгдүүлэх үндсэн зорилготой энэ хуулийн 16 дугаар зүйлд заасан нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа татвар төлөгчийн үйлдлийг;
6.1.25.“татварын алба” гэж татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх, хэрэгжилтэд хяналт тавих чиг үүрэг бүхий төрийн захиргааны байгууллага, аймаг, нийслэл, хот, дүүргийн татварын газар, хэлтэс, сум, тосгоны татварын тасаг, татварын улсын байцаагч, хураагчийг;
/Энэ заалтад 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан./
6.1.26."татварын акт" гэж татварын улсын байцаагчийн үйлдсэн нөхөн ногдуулалтын акт, нэмэгдсэн өртгийн албан татварын ногдуулалт, төлөлтийг баталгаажуулсан акт, татварын буцаан олголтын актыг;
6.1.27."татварын буцаан олголтын акт" гэж татварын албаны үндэслэлгүйгээр илүү хураасан мөнгөн дүнд алданги тооцож олгоход үйлдэх баримт бичгийг;
6.1.28."татварын жил" гэж тухайн жилийн 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 12 дугаар сарын 31-ний өдрийг дуустал хугацааг;
6.1.29."татварын тайлан" гэж татварын албанаас баталсан маягтын дагуу татвар төлөгчийн бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр гаргасан татварын суурь, албан татвар, төлбөр, хураамжийн ногдлын хэмжээг тодорхойлж, тайлагнах хуудсыг;
6.1.30."татварын улсын байцаагч" гэж энэ хуулийн дагуу татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлж, татвар төлөгчид үйлчлэх, татвар хураах, тайлан хүлээн авах, хяналт шалгалт хийх чиг үүрэг бүхий татварын албанд ажилладаг, эрх олгогдсон төрийн захиргааны албан хаагчийг;
6.1.31."татварын өр хураах зардал" гэж татварын өр барагдуулах үйл ажиллагаанд хамаарах хөрөнгийн битүүмжлэл, суутгалын хүсэлт, битүүмжилсэн хөрөнгийн хадгалалт, тээвэрлэлт, дуудлага худалдаа явуулах, үнэт цаас болон биет бус хөрөнгийн эрхийг хураах, хуваарилахтай холбоотой гарсан зардлыг;
6.1.32."татварын хялбаршуулсан горим" гэж татварын бүртгэл, ногдуулалт, хувь хэмжээ, тайлагнал, төлөлтийн тусгайлсан үйл ажиллагааны нийлбэр цогцыг;
6.1.33."татварын суурь" гэж тодорхой дүн, эсхүл хувиар татварын ногдлыг тодорхойлох орлого, хөрөнгө, бараа, ажил үйлчилгээ, тодорхой эрх, газар, түүний хэвлий, байгалийн баялаг, ашигт малтмалын нөөц, агаарын, хөрсний, усны бохирдлыг мөнгөөр илэрхийлсэн дүн, эсхүл биет нэгжийг;
6.1.34."татварын цахим баримт бичиг" гэж татварын хууль тогтоомжийн дагуу цахим хэлбэрээр боловсруулсан, хадгалсан, илгээсэн, хүлээн авсан, цахим гарын үсгээр баталгаажсан баримт бичгийн иж бүрдлийг;
6.1.35."тодорхой бизнесийн зорилгогүй татварын үйлдэл" гэж төлөх татварын хэмжээг багасгах, татвар төлөхөөс зайлсхийх болон татвар төлөх хугацааг хойшлуулсан ажил гүйлгээ хийх, төлөвлөн гүйцэтгэх татвар төлөгчийн үйлдлийг;
6.1.36."төлбөр" гэж төрийн өмчийн газар, газрын хэвлий, байгалийн баялаг, ой, ургамал, рашаан, ашигт малтмал, газрын тосны нөөц, агаар, ус, хөрс ашигласны, бохирдуулсны, ан амьтан агнасны төлөө аливаа этгээдээс авч төсөвт төвлөрүүлж байгаа мөнгөн хөрөнгийг;
6.1.37."харьцуулагдах байдлын шинжилгээ" гэж харилцан хамаарал бүхий этгээдүүдийн хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээний нөхцөлийг харилцан хамааралгүй этгээдүүдийн хооронд хийсэн ажил гүйлгээний нөхцөлтэй харьцуулан ялгаатай хүчин зүйлсийн нөлөө, зөрүүг арилгаж үнэн зөв залруулга хийх шинжилгээний аргыг;
6.1.38."харьцуулагдах бие даасан үнийн арга" гэж хяналтад байгаа ажил гүйлгээний үнэ болон үнэд нөлөөлөгч хүчин зүйлсийг түүнтэй харьцуулагдах, бие даасан ажил гүйлгээний үнэ болон үнэд нөлөөлөгч хүчин зүйлстэй харьцуулан тодорхойлохыг;
6.1.39."хураагч" гэж татварын улсын байцаагчийн нөхөн ногдуулалт хийх, хяналт шалгалт хийхээс бусад чиг үүргийг хэрэгжүүлж байгаа татварын албаны ажилтныг;
6.1.40."хураамж" гэж төрийн байгууллагаас аливаа этгээдэд хууль тогтоомжийн дагуу үйлчилгээ үзүүлсний төлөө тэднээс тухай бүр авч төсөвт төвлөрүүлж байгаа мөнгөн хөрөнгийг;
6.1.41."хүндэтгэн үзэх шалтгаан" гэж:
6.1.41.a.эмнэлгийн өвчтөний гар картад бичигдсэн бөгөөд лаборатори болон багажийн шинжилгээгээр эмчлүүлэх шаардлагатай нь нотлогдож, эмч, эмнэлгийн байгууллагын гаргасан магадлагаагаар эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байгаа;
6.1.41.б.эмч, эмнэлгийн байгууллагын гаргасан магадлагаагаар энэ хуулийн 6.1.41.a-д заасны дагуу эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байгаа өвчтөнийг асарсан;
6.1.41.в.хуульд заасан эрх бүхий этгээдийн зарласан нийтийг хамарсан дайчилгаанд хамрагдсан;
6.1.41.г.хуульд заасан эрх бүхий этгээдийн зарласан нийтийг хамарсан аюулт халдварт өвчний улмаас хорио цээр тогтоосон бүсэд хоригдсон;
6.1.41.д.хуульд заасан эрх бүхий этгээдээс албан ёсоор зарласныг нотолсон галын болон байгалийн гэнэтийн аюул, эсхүл давагдашгүй хүчин зүйл /усны үер, ган, зуд, аюултай цасан болон шороон шуурга, газар хөдлөлт/ зэрэг шалтгааныг;
6.1.42."хяналтад байгаа ажил гүйлгээ" гэж харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээг;
6.1.43."бие даасан ажил гүйлгээ" гэж харилцан хамааралгүй этгээд хооронд хийсэн ажил гүйлгээг;
6.1.44."цахим гарын үсэг" гэж Цахим гарын үсгийн тухай хуулийн 4.1.1, 4.1.2-т заасныг;
6.1.45."эдийн засгийн өгөөж олох" гэж үйл ажиллагааны үр дүнг дээшлүүлэх, зардал хэмнэх, хүлээн авагчийн үйл ажиллагааны зардал, хугацааг багасгах замаар ашиг буюу ашигт ажиллагааг дээшлүүлсэн байхыг;
6.1.46."эсэргүүцэл үзүүлсэн" гэж татварын улсын байцаагч, хураагчийг албан үүргээ гүйцэтгэхтэй нь холбогдуулан хүч хэрэглэж эсэргүүцсэн, дарамталсан, заналхийлсэн, доромжилсон, айлгасан, сүрдүүлсэн санаатай үйлдэл, эс үйлдлийг;
6.1.47."этгээд" гэж хувь хүн, хуулийн этгээд, хуулийн этгээдийн эрхгүй байгууллага болон тэдгээртэй адилтгах иргэний харилцаанд оролцогчийг;
6.1.48."эцсийн эзэмшигч" гэж ашигт малтмал, газрын тос, цацраг идэвхт ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл, газар эзэмших, ашиглах эрх эзэмшигч этгээдийн 30 болон түүнээс дээш хувийн хувьцаа, хувь оролцоо, эсхүл саналын эрхийг өөрөө, эсхүл нэг болон түүнээс дээш үргэлжилсэн хэлхээ холбоо бүхий хуулийн этгээдээр төлөөлүүлэн эзэмшдэг, саналын эрхийг төлөөлүүлэн хэрэгжүүлдэг, эсхүл ногдол ашгийг хүлээн авах эрхтэй этгээдийг.
6.1.49.“гарын үсэг” гэж Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн тухай хуулийн 4.1.14-т заасныг. /Энэ заалтыг 2024 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./
6.1.50.“тогтворжуулах татварын орчин” гэж татварын хувь, хэмжээ, элэгдэл, хорогдол тооцох хугацаа, татварын тайлангаар гарсан алдагдлыг ирээдүйд шилжүүлэн тооцох хугацааг. /Энэ заалтыг 2024 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
7.1.Монгол Улсын татвар нь албан татвар, төлбөр, хураамж /цаашид "татвар" гэх/-аас бүрдэнэ.
7.2.Монгол Улсын татвар нь доор дурдсан төрөлтэй байна:
7.2.1.аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар;
7.2.2.гаалийн албан татвар;
7.2.3.нэмэгдсэн өртгийн албан татвар;
7.2.4.онцгой албан татвар;
7.2.5.автобензин, дизелийн түлшний албан татвар;
7.2.6.ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр;
7.2.7.ашигт малтмалын хайгуулын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн төлбөр;
7.2.8.агаарын бохирдлын төлбөр;
7.2.9.улсын тэмдэгтийн хураамж;
7.2.10.ус бохирдуулсны төлбөр;
7.2.11.газрын тосны нөөц ашигласны төлбөр;
7.2.12.газрын тос, уламжлалт бус газрын тосны хайгуулын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн төлбөр;
7.2.13.хувь хүний орлогын албан татвар;
7.2.14.үл хөдлөх эд хөрөнгийн албан татвар;
7.2.15.малын тоо толгойн албан татвар;
7.2.16.автотээврийн болон өөрөө явагч хэрэгслийн албан татвар;
7.2.17.ашигт малтмалаас бусад байгалийн баялаг ашиглахад олгох эрхийн зөвшөөрлийн хураамж;
7.2.18.газрын төлбөр;
7.2.19.галт зэвсгийн албан татвар;
7.2.20.хотын албан татвар; /Энэ хэсэгт 2024 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн хуулиар өөрчлалт оруулсан../
7.2.21.нохой, муурын албан татвар; /Энэ заалтад 2023 оны 12 дугаар сарын 08-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
7.2.22.өв залгамжлал, бэлэглэлийн албан татвар;
7.2.23.хог хаягдлын үйлчилгээний хураамж;
7.2.24.байгалийн ургамал ашигласны төлбөр;
7.2.25.усны нөөц ашигласны төлбөр;
7.2.26.рашаан ашигласны төлбөр;
7.2.27.ойн нөөц ашигласны төлбөр;
7.2.28.ан амьтны нөөц ашигласны төлбөр;
7.2.29.түгээмэл тархацтай ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр.
text-align:justify">7.2.30.генетик нөөц, генетик нөөцтэй холбоотой уламжлалт мэдлэг ашигласны үр шимийн төлбөр. /Энэ заалтыг 2021 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./
7.3.Тодорхой төрлийн татварын харилцааг энэ хууль болон тухайн төрлийн татварын хуулиар зохицуулна.
8.1.Татварын хувь, хэмжээг Улсын Их Хурал, түүний эрх олгосноор Засгийн газар болон аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, хотын Зөвлөл хууль тогтоомжийн дагуу тус тус тогтооно.
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
8.2.Энэ хуулийн 7.2.2, 7.2.3, 7.2.4, 7.2.6, 7.2.10, 7.2.11, 7.2.18, 7.2.25, 7.2.27-д заасан татварын хувь, хэмжээг тухайн татварын харилцааг зохицуулсан хуульд Улсын Их Хурлаас тусгайлан эрх олгосон тохиолдолд тогтоосон хязгаарт багтаан Засгийн газар тогтоож болно. /Энэ хэсэгт 2024 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
8.3.Энэ хуулийн 7.2.8, 7.2.13, 7.2.14, 7.2.16, 7.2.17, 7.2.20, 7.2.21, 7.2.24, 7.2.26, 7.2.28, 7.2.29-д заасан татварын хувь, хэмжээг тухайн татварын харилцааг зохицуулсан хуульд Улсын Их Хурлаас тусгайлан эрх олгосон тохиолдолд тогтоосон хязгаарт багтаан аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, хотын Зөвлөл тогтоож болно. /Энэ заалтад 2024 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
/Энэ хэсэгт 2020 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
8.4.Энэ хуулийн 7.2.15, 7.2.23-т заасан татварын хувь, хэмжээг Улсын Их Хурлаас тусгайлан эрх олгосон тохиолдолд тогтоосон хязгаарт багтаан сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, орон нутгийн зэрэглэлтэй хотын Зөвлөл тогтоож болно. /Энэ хэсэгт 2024 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
/Энэ хэсэгт 2020 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
8.5.Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 6.2-т заасан тэмдэгтийн хураамжийн хэмжээг Засгийн газар, мөн хуулийн 6.3-т заасан тэмдэгтийн хураамжийн хэмжээг аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, улсын зэрэглэлтэй хотын Зөвлөл тус тус тогтооно.
8.6.Аймаг, нийслэлийн засаг дарга, улсын зэрэглэлтэй хотын Захирагч нь татварын хувь хэмжээ тогтоолгохоор аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, хотын Зөвлөлд санал гаргахдаа тухайн бүсэд багтаж байгаа бусад аймаг, нийслэлийн Засаг дарга, улсын зэрэглэлтэй хотын Захирагчтай урьдчилан зөвшилцөж, санал авсан байна. /Энэ хэсгийг 2024 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
9.1.Татвар ногдох зүйлд орлого, хөрөнгө, бараа, ажил үйлчилгээ, тодорхой эрх, газар, түүний хэвлий, байгалийн баялаг, ашигт малтмалын нөөц, агаарын, хөрсний, усны бохирдол зэрэг зүйл хамаарна.
9.2.Татвар ногдох зүйлийг тухайн төрлийн татварын хуулиар нарийвчлан тогтооно.
10.1.Татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт дараах хэлбэртэй байна.
10.1.1.ногдуулсан татварыг хорогдуулах;
10.1.2.татварын хувь, хэмжээг бууруулах;
10.1.3.тогтоосон доод хэмжээнд хүрээгүй орлого, хөрөнгө, бараа, ажил, үйлчилгээг татвараас чөлөөлөх;
10.1.4.татвар төлөгчийг татвараас чөлөөлөх;
10.1.5.татвар ногдох зүйлийн зохих хэсгийг татвараас чөлөөлөх;
10.1.6.татварын хууль тогтоомжид заасан бусад.
10.2.Татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт эдлүүлэх асуудлыг тухайн төрлийн татварын хуулиар нарийвчлан зохицуулах бөгөөд хөнгөлөлт, чөлөөлөлт эдлүүлэх үйл ажиллагааны журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
11.1.Татварын алба, татвар төлөгч татварын хялбаршуулсан горимыг ашиглаж болно.
11.2.Татварын хялбаршуулсан горим ашиглах татвар төлөгч нь татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд холбогдсон байна.
11.3.Хуульд өөрөөр заагаагүй бол татварын хялбаршуулсан горимыг зөвхөн татварын жилээр тооцох бөгөөд тухайн татварын жилийн дундуур уг горимоос шилжихийг хориглоно.
11.4.Татварын хялбаршуулсан горимыг хэрэгжүүлэх журмыг тухайн төрлийн татварын хуулиар нарийвчлан тогтооно.
12.1.Татвар төлөгч дараах эрх эдэлнэ:
12.1.1.татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх, татвар төлөгчийн эрхээ эдэлж, үүргээ биелүүлэхтэй холбогдсон мэдээлэл, зөвлөгөө, чиглэл, татвар ногдуулах, төлөх, тайлагнах журам, аргачлал, маягтыг татварын алба, татварын улсын байцаагчаас авах;
12.1.2.татварын хууль тогтоомжид заасан хөнгөлөлт эдлэх, татвараас чөлөөлөгдөх;
12.1.3.хууль тогтоомжийн дагуу татвар төлөх хугацааг сунгуулах;
12.1.4.илүү төлсөн татварыг буцаан авах, суутган тооцуулах, алданги тооцон нэхэмжлэн авах;
12.1.5.эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо биечлэн болон итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, мэргэшсэн зөвлөхөөрөө дамжуулан хамгаалах, төлөөлүүлэх, татварын хяналт шалгалтад биечлэн байлцах;
12.1.6.татварын албанаас гаргасан татварын акт, бусад баримт бичигтэй танилцах, үндэслэлгүй буюу хуульд нийцээгүй гэж үзвэл уг шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш 30 хоногийн дотор захиргааны болон шүүхийн журмаар гомдол гаргах;
12.1.7.татвар ногдуулалт, төлөлт, хяналт шалгалтын дүнгийн талаар тайлбар авах буюу өгөх;
12.1.8.татварын хууль тогтоомжийг дагаж мөрдөхийг татварын алба, татварын улсын байцаагчаас шаардах, татварын албаны хууль бус шийдвэр, үйлдлийн улмаас учирсан хохирлыг хуульд заасан журмын дагуу нөхөн төлүүлэх;
12.1.9.татварын алба, татварын улсын байцаагчийн хууль бус ажиллагаа болон шийдвэрт холбогдох гомдлыг түүнийг шууд захирдаг болон дээд шатны албан тушаалтанд, түүнчлэн шүүхэд гаргах. Ийнхүү гомдол гаргасан нь ногдуулсан татвар, торгууль, алдангийг төлөхийг зогсоох үндэслэл болохгүй;
12.1.10.татварын хууль тогтоомжоор ногдсон үүргээ биелүүлэх, эрхээ эдлэх талаар хуулиар зөвшөөрөгдсөн итгэмжлэгдсэн нягтлан бодогч, татварын зөвлөхийн туслалцаа, зөвлөгөө авах;
12.1.11.хөрөнгө оруулалтын хууль тогтоомжид заасны дагуу тогтворжуулах гэрчилгээ авсан бол уг гэрчилгээ хүчинтэй байх хугацаанд хувь, хэмжээг нь тогтворжуулсан татварыг тогтворжуулсан хувь, хэмжээнээс илүү хэмжээгээр төлөхгүй байх;
12.1.12.хууль тогтоомжид заасан бусад эрх.
12.2.Татварын алба энэ хуулийн 12.1.1-д заасныг хэрэгжүүлэх зорилгоор хяналт шалгалтад хамруулах эрсдэлийн үнэлгээний нарийвчилсан үзүүлэлтийг татвар төлөгчид мэдээлэхгүй.
13.1.Татварын алба нь энэ хуульд зааснаас бусад үндэслэлээр татвар төлөгчийн мэдээллийг бусдад өгөх, эсхүл хувийн зорилгоор ашиглах байдлаар задруулахыг хориглоно.
13.2.Татварын алба, татварын улсын байцаагч, татварын албаны бусад ажилтан болон татварын албанд ажиллаж байсан этгээд, татварын албаны хэрэгжүүлэх нийтлэг үйл ажиллагаанд хөндлөнгийн гэрчээр оролцсон хүн нь албан үүргээ гүйцэтгэх явцад олж мэдсэн татвар төлөгчийн мэдээллийн нууцыг хадгалах үүрэгтэй бөгөөд доор дурдсан албан тушаалтанд татварын албаны даргын шийдвэрээр танилцуулж болно:
13.2.1.татварын хууль тогтоомжийн дагуу албан үүргээ гүйцэтгэж байгаа татварын улсын байцаагч;
13.2.2.татварын хууль тогтоомж зөрчсөн зөрчил, гэмт хэргийг бүртгэх шалгах, хянах, шийдвэрлэх үүрэг хүлээсэн хэрэг бүртгэгч, мөрдөгч, прокурор, шүүгчид зөвхөн уг зөрчил, гэмт хэрэгт холбогдох асуудлаар;
13.2.3.олон улсын гэрээний дагуу харилцан мэдээлэл солилцох зорилгоор томилогдсон буюу сонгогдсон эрх бүхий албан тушаалтанд гэрээтэй холбоотой мэдээлэл солилцох асуудлаар.
13.3.Татвар төлөгч зөвшөөрсөн, эсхүл хууль болон сонгон шалгаруулалтын шаардлагаар олон нийтэд мэдээлэх татвар төлөгчийн нэр, дугаар, төлсөн татварын мэдээлэл, статистикийн зорилгоор татварын албанд нэгтгэсэн нэгдсэн тайлан, мэдээ энэ хуулийн 13.1-д хамаарахгүй.
text-align:justify">13.4.Татвар төлөгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор дараах мэдээллийг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага татвар төлөгчийн зөвшөөрөлгүйгээр жагсаалт хэлбэрээр албан ёсны цахим хуудсанд нийтэлж, олон нийтэд мэдээлнэ:
text-align:justify"> /Энэ хэсгийн “Татвар төлөгч нь татварын хууль тогтоомжийг зөрчсөн бөгөөд хууль тогтоомжид заасан хугацаанд зөрчлөө арилгаагүй, нэг зөрчлийг гурав болон түүнээс дээш удаа давтан гаргасан ..." гэснийг Үндсэн хуулийн цэцийн 2024 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 04 дүгээр дүгнэлтээр 2024 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрөөс эхлэн түдгэлзүүлсэн./ /Энэ хэсгийг 2025 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/
text-align:justify">13.4.1.санхүүгийн баримтыг хуурамчаар үйлдсэн эсэх нь хууль хяналтын байгууллагаар хянан шалгагдаж байгаа татвар төлөгчийн нэр, татвар төлөгчийн дугаар, шалгагдаж байгаа асуудлын талаарх мэдээллийг хууль хяналтын байгууллагаас мэдээлэл ирсэн тухай бүрд; /энэ заалтыг 2025 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан /
text-align:justify">13.4.2.хууль хяналтын байгууллагын, эсхүл шүүхийн шийдвэрээр эрэн сурвалжлагдаж байгаа татвар төлөгчийн нэр, татвар төлөгчийн дугаарыг тухай бүрд. /Энэ заалтыг 2025 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар нэмэлт өөрчлөн найруулсан/
text-align:justify">13.5.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага энэ хуулийн 13.4-т заасны дагуу татвар төлөгчийн мэдээллийг олон нийтэд мэдээлэхээс ажлын 10-аас доошгүй өдрийн өмнө татварын албанд бүртгэлтэй утас, цахим шуудангийн хаягаар тухайн татвар төлөгчид урьдчилан мэдэгдэж, тайлбар, санал гаргах боломж олгох бөгөөд уг хугацаанд энэ хуулийн 13.6-д заасан үндэслэл хангагдсан тохиолдолд олон нийтэд мэдээлэхгүй. /Энэ хэсгийг 2025 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./
text-align:justify">13.6.Энэ хуулийн 13.4-т заасны дагуу цахим хуудсанд нийтэлж, олон нийтэд мэдээлсэн татвар төлөгчийн мэдээллийг дараах үндэслэлээр жагсаалтаас тухай бүр хасна: /Энэ заалтыг 2025 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./
text-align:justify">13.6.1.санхүүгийн баримтыг хуурамчаар үйлдсэн эсэхийг хууль хяналтын байгууллагын, эсхүл шүүхийн шийдвэрээр эцэслэн тогтоосон бол холбогдох шийдвэрийг үндэслэн; /Энэ заалтыг 2025 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./
text-align:justify">13.6.2.эрэн сурвалжлагдаж байгаа татвар төлөгч сайн дураараа оршин суугаа газраа тодорхойлсон, эсхүл хууль хяналтын байгууллага олж тогтоосноор эрэн сурвалжлах нөхцөл арилсан талаарх мэдээллийг үндэслэн. /Энэ заалтыг 2025 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./
13.7.Татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сангийн нууц мэдээллийн санд нэвтрэх эрхтэй татварын улсын байцаагчийг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын даргын шийдвэрээр томилох бөгөөд түүний нууц мэдээллийн санд нэвтрэх, ашиглах үйлдэл бүртгэлтэй байна. Энэ заалтын дугаарт 2025 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
14.1.Татвар төлөх үүрэг дараах тохиолдолд дуусгавар болно:
14.1.1.тухайн төрлийн татварын өрийг төлж дууссан;
14.1.2.бусад татварын илүү төлөлтийг тухайн төрлийн татварын өрд суутган тооцсон;
14.1.3.татвар төлөгч тухайн төрлийн татвараас хуулиар чөлөөлөгдсөн;
14.1.4.тухайн төрлийн татварын хууль хүчингүй болсон, уг хуулийн дагуу ногдуулах татварын өрийг төлж дууссан;
14.1.5.нас барсан болон нас барсанд тооцсон татвар төлөгч хувь хүн нь өв залгамжлагчгүй, эсхүл өвлүүлэх хөрөнгөгүй нь шүүхээр тогтоогдсон.
14.2.Хуулийн этгээд татан буугдсан тохиолдолд татан буулгах комисс, дампуурсан тохиолдолд хэрэг гүйцэтгэгч төлөөгүй татварыг хуулийн этгээдийн хөрөнгөөс хуульд заасан журмаар гаргуулж холбогдох төсөвт төлнө.
14.3.Хуулийн этгээдийг нэгтгэх, нийлүүлэх, өөрчлөх замаар өөрчлөн байгуулсан тохиолдолд татвар ногдуулалт, төлөлттэй холбогдсон эрх, үүрэг өөрчлөн байгуулагдсаны үр дүнд бий болсон хуулийн этгээдэд шилжинэ.
14.4.Хуулийн этгээдийг тусгаарлах, хуваах замаар өөрчлөн байгуулсан тохиолдолд татвар ногдох зүйл, хуваарилагдсан хөрөнгийн хэмжээнд хувь тэнцүүлэн татвар ногдох үүрэг тэдгээрт шилжинэ.
14.5.Татан буугдаж байгаа хуулийн этгээдийг энэ хуулийн дагуу эрсдэлтэй гэж тооцсон тохиолдолд татварын хяналт шалгалтад хамруулна.
14.6.Нас барсан болон нас барсанд тооцсон хувь хүний татвар төлөх үүрэг, түүнтэй холбогдох эрх өв залгамжлагчид нь өвлөсөн хөрөнгөд ногдох хэмжээгээр шилжих бөгөөд үүнд татварын торгууль хамаарахгүй.
15.1.Татварын нөхөн ногдуулалт хийх, алданги, торгууль ногдуулах, хөнгөлөлт, чөлөөлөлт эдлэх, алдагдал шилжүүлэх, нэмэгдсэн өртгийн албан татварын ногдуулалт, төлөлтийг баталгаажуулах хөөн хэлэлцэх хугацаа 4 жил байх бөгөөд Иргэний хуульд заасан хөөн хэлэлцэх хугацаа татварын хууль тогтоомжид хамаарахгүй.
15.2.Татвар, алданги, торгуулийн өр төлөх болон энэ хуулийн 12 дугаар бүлэгт заасан татварын өр хураах журам, түүнчлэн татвар төлөгчид гаргасан хүсэлтийнх нь дагуу төлсөн татварыг буцаан олгохтой холбогдсон харилцаанд энэ хуулийн 15.1-д заасан хугацаа хамаарахгүй.
15.3.Энэ хуулийн 15.1-д заасан хугацааг дараах байдлаар тоолно:
15.3.1.тайлант жилийн эцэст нэг удаа гаргаж, татвар төлөхөөр хуульд заасан татварын төрлийн хувьд уг тайланг гарган, татвараа төлж дууссан байх ёстой өдрийн дараагийн ажлын өдрөөс;
15.3.2.тайланг сар, улирлаар гаргаж татвар төлөхөөр хуульд заасан татварын төрлийн хувьд тухайн жилийн 12 дугаар сарын буюу жилийн эцсийн тайлан гаргаж, татвараа төлж дууссан байх ёстой өдрийн дараагийн ажлын өдрөөс;
15.3.3.борлуулалт хийгдсэнээс хойш тодорхой хугацааны дотор татвар төлөхөөр хуульд заасан татварын төрөл болон суутгаж төлдөг татварын хувьд тухайн төрлийн татварын тайланг гарган, татвараа төлж дууссан байх ёстой өдрийн дараагийн ажлын өдрөөс;
15.3.4.тайлан гаргахгүй төлдөг татварын хувьд тухайн төрлийн татварын хуульд заасан татвараа төлж дууссан байх ёстой өдрийн дараагийн ажлын өдрөөс.
15.4.Татвар төлөгч татварын асуудлаар маргаан таслах зөвлөлд гомдол гаргасан бол тогтоол гарах хүртэл, шүүхэд гомдол гаргасан, эсхүл хууль хяналтын байгууллагаар хянан шалгагдаж байгаа бол эцсийн шийдвэр гарах хүртэлх хугацаагаар татварын хөөн хэлэлцэх хугацаа тасалдана.
15.5.Татварын алба үнэ шилжилтийн тохируулга хийх зорилгоор гадаад улсын татварын албанаас мэдээлэл гаргуулах хүсэлт гаргасан өдрөөс хүсэлтийн хариу ирсэн өдөр хүртэлх хугацаагаар татварын хөөн хэлэлцэх хугацааг тасалдсанд тооцно.
16.1.Татварын хяналт шалгалтын үеэр доор дурдсан нөхцөл бүрдсэн нь тогтоогдсон боловч хуульд заасан арга хэмжээг хэрэгжүүлэн татварыг нөхөн ногдуулах боломжгүй бол Татвараас зайлсхийхийн эсрэг ерөнхий дүрмийг хэрэгжүүлэх эрхтэй байна:
16.1.1.татвар төлөгч нь дангаараа, эсхүл бусад этгээдтэй хамтран татварын схем зохион байгуулсан;
16.1.2.энэ хуулийн 16.1.1-д заасан татварын схемийн хүрээнд тухайн татвар төлөгч татвараас зайлсхийх замаар татварын ашиг хүртсэн.
16.2.Татвар төлөгч нь энэ хуулийн 16.1-д заасан хэлбэрээр татвараас зайлсхийж татварын ашиг хүртсэн бол татварын алба татвар төлөгчийн татварын ногдлын хэмжээг дээр дурдсан татварын схемийг ашиглаагүй, эсхүл татварын ашиг хүртээгүй байх нөхцөлөөр дахин тодорхойлж татварын ногдолд залруулга хийнэ.
16.3.Татвар төлөгч энэ хуулийн 16.1.1, 16.1.2-т заасан үйлдлийг бусад этгээдтэй хамтран хэрэгжүүлсэн бол уг хамтарсан этгээдийн татварын ногдлыг уг нөхцөлөөр дахин тодорхойлж, залруулга хийнэ.
16.4.Татварын алба энэ хуульд заасны дагуу залруулга хийсэн бол холбогдох татварыг нөхөн ногдуулна.
16.5.Нөхөн ногдуулалтыг энэ хуулийн 15.1-д заасан хөөн хэлэлцэх хугацаанд багтаан эхлүүлэх бөгөөд нөхөн ногдуулалтын хамрах хугацаа нь энэ хуулийн 16.3, 16.4-т зааснаар татварын ногдлыг тодорхойлсноос өмнөх 4 жилийг хамаарна.
16.6.Энэ хуулийн 16.1.1-д заасан татварын схемийг ашиглан дараах үр дүнд хүрсэн бол энэ хуулийн 16.1.2-т заасан татварын ашиг хүртсэнд тооцно:
16.6.1.татварын суурийг бууруулах буюу татвараас чөлөөлөгдөх орлого, татварын хөнгөлөлт, суутган тооцоолол, татвар ногдох орлогоос хасагдах зардлыг бүртгэлийн аргаар өөрчлөх;
16.6.2.татвар төлөх үүргийг хойшлуулах;
16.6.3.татвар төлөх үүргийг хойшлуулснаар үүсэх давуу байдал олж авах;
16.6.4.чөлөөлөгдөх орлого, эсхүл татвар ногдохгүй орлогын хэмжээг нэмэгдүүлэх замаар татвар ногдох орлогыг бууруулах;
16.6.5.татвар ногдох орлогод татвар ногдуулахгүй байх.
16.7.Татвараас зайлсхийхийн эсрэг ерөнхий дүрмийг хэрэгжүүлэх эсэхийг Эрсдэлийн удирдлагын хороо шийдвэрлэх бөгөөд хэрэгжүүлэх журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
Тайлбар:"Татвараас зайлсхийхийн эсрэг ерөнхий дүрэм" гэж олон улсын татварын харилцаанд нийтлэг ашиглагддаг "General Anti-Avoidance Rule"-ийг ойлгоно.
17.1.Монгол Улсаас бусад улстай байгуулсан Орлого ба хөрөнгийн татварыг давхардуулж ногдуулахгүй байх, татвар төлөхөөс зайлсхийх явдлаас урьдчилан сэргийлэх тухай хэлэлцээрийн харилцан тохирох журмыг хэлэлцээрийн хүрээнд хэрэгжүүлнэ.
17.2.Хуульд өөрөөр заагаагүй бол Монгол Улстай харилцан тохирох журмын асуудлаар олон улсын гэрээ байгуулаагүй гадаад улсын татвар төлөгчид энэ хуулийн 17.1 дэх хэсэг хамаарахгүй.
17.3.Татварын харилцан тохирох журмыг Монгол Улсаас бусад улстай байгуулсан олон улсын гэрээ, нэгдэн орсон олон улсын байгууллагаас тавигдах шаардлагад нийцүүлэн санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
18.1.Энэ зүйлд заасан дараах нэр томьёог доор дурдсан утгаар ойлгоно:
18.1.1."мэдээллийг автоматаар солилцох" гэж энэ хуулийн 18.1.5-д заасан хэлэлцээрийн хүрээнд гадаад улсын оршин суугч этгээдийн талаарх хэлэлцэн тохирсон мэдээллийг аливаа урьдчилсан хүсэлтгүйгээр тогтмол, тодорхой хугацааны давтамжтай хэлэлцэн тохирогч талууд хоорондоо солилцохыг;
18.1.2."мэдээлэл" гэж энэ хуулийн 18.1.5-д заасан хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх зорилгоор доор дурдсаны аль нэг, эсхүл бүгдийг нь агуулсан үйл баримт, тайлан, баримт, бүртгэл, дансны мэдээллийг;
18.1.2.а.банк, санхүүгийн байгууллага, тэдгээрээс томилогдсон этгээд, хөрөнгө итгэмжилсэн этгээд, зуучлагч болон батлан даах чадвар бүхий этгээдийн мэдэлд байгаа баримт, тайлан, бүртгэл, дансны мэдээллийг;
18.1.2.б.хуулийн этгээдийн эцсийн өмчлөгч, нөхөрлөл болон бусад этгээдэд хамааралтай үйл баримт, тайлан, баримт, бүртгэл, дансны мэдээллийг;
18.1.2.в.хамтын хөрөнгө оруулалтын сангийн хувьд хувьцаа, хувь оролцоо, нэгж эрх болон бусад ашиг сонирхлын тухай мэдээллийг, итгэлцлийн сангийн хувьд төлбөр тооцоо гүйцэтгэгч, итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, болон өгөөж хүртэж байгаа этгээдийн талаарх мэдээллийг.
18.1.3."санхүүгийн байгууллага" гэж энэ хуулийн 18.1.5-д заасан хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх зорилгоор тодорхойлсон банк, банк бус санхүүгийн, кастодиан, хадгаламж, хөрөнгө оруулалтын болон даатгалын үйл ажиллагаа эрхэлдэг хувь хүнээс бусад этгээдийг;
18.1.4."тал" гэж Хэлэлцээрт оролцогч талыг;
18.1.5."хэлэлцээр" гэж Монгол Улсаас бусад улстай байгуулсан татварын зорилгоор мэдээлэл солилцох, түүний дотор автоматаар мэдээлэл солилцох олон улсын гэрээ, хэлэлцээр, конвенцыг;
18.1.6."хүсэлт" гэж энэ хуулийн 18.1.5-д заасан хэлэлцээрийн хүрээнд аль нэг тал нөгөө талдаа гаргасан өргөдлийг;
18.1.7."хүсэлт гаргагч улс" гэж энэ хуулийн 18.1.5-д заасан хэлэлцээрийн хүрээнд мэдээлэл авах хүсэлт гаргаж байгаа улсыг;
18.1.8."цахим мэдээлэл" гэж энэ хуулийн 18.13-т заасан цахим аргаар боловсруулж хадгалсан бичлэгийг;
18.1.9."эрх бүхий этгээд" гэж Монгол Улсын хувьд санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн, эсхүл түүний томилсон эрх бүхий этгээд, гадаад улсын хувьд хэлэлцээрийн хүрээнд тодорхойлсон хэлэлцэн тохирогч талын томилсон эрх бүхий этгээдийг;
18.1.10."эрх бүхий этгээд хоорондын хэлэлцээр" гэж энэ хуулийн 18.1.5-д заасан хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх, хэлэлцээрийн зүйл, заалтыг тайлбарлах, тодруулах зорилгоор хэлэлцэн тохирогч талуудын томилсон эрх бүхий этгээд хооронд байгуулсан хоёр талт болон олон талт гэрээ, хэлэлцээрийг.
18.2.Монгол Улсаас бусад улстай байгуулсан хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх зорилгоор эрх бүхий этгээд нь гадаад улсын эрх бүхий этгээдтэй зөвхөн татварын асуудлаар энэ хуулийн 18.1.2-т заасан мэдээлэл харилцан солилцоно.
18.3.Энэ хуулийн 18.1.9-д заасан эрх бүхий этгээд нь дараах эрх, үүргийг хэрэгжүүлнэ:
18.3.1.энэ хуулийн 18.1.6-д заасан хүсэлтийг биелүүлэх зорилгоор дараах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлж болно:
18.3.1.а.аливаа этгээдээс тайлан, дансны мэдээллийг авах;
18.3.1.б.энэ хуулийн 18 дугаар зүйл болон хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх зорилгоор мэдээлэл хүсэх этгээдэд холбогдох мэдээлэл болон нотлох баримтыг цуглуулан авч, хүргүүлэх;
18.3.1.в.баримт материалыг хүргүүлэх;
18.3.1.г.энэ хуулийн 18 дугаар зүйлд заасан мэдээлэл харилцан солилцох болон гэрээнд заасан үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх зорилгоор эрх бүхий этгээд нь энэ хуулийн 19, 20, 21, 22, 23, 24 дүгээр зүйлд заасан нийтлэг ажиллагааг хэрэгжүүлэх;
18.3.1.д.шаардлагатай бусад арга хэмжээ.
18.3.2.энэ хуулийн 18.1.5-д заасан хэлэлцээрийн дагуу хэлэлцэн тохирогч талуудтай татварын зорилгоор энэ хуулийн 18.1.2-т заасан мэдээлэл солилцох, мэдээлэл автоматаар солилцох, эрх бүхий этгээд хооронд байгуулсан хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх;
18.3.3.энэ хуулийн 18.1.5-д заасан хэлэлцээрийн хүрээнд үүсэж болох зардлыг тодорхойлж, аливаа хүсэлттэй холбогдуулан гарах зардлыг тооцоолж тэнцвэртэй хуваарилах;
18.3.4.энэ хуулийн 18.1.5-д заасан хэлэлцээрийн хэрэгжилтийг хангах зорилгоор бусад улсын эрх бүхий этгээдтэй эрх бүхий этгээд хоорондын хэлэлцээрийг байгуулж, тэдгээртэй хамтран ажиллах журмыг батлах;
18.3.5.энэ зүйлд заасан бусад чиг үүрэг.
18.4.Эрх бүхий этгээд нь тухайн улстай байгуулсан хэлэлцээрийн нөхцөлийн дагуу хүсэлт гаргагч улсад туслалцаа үзүүлж ажиллана.
18.5.Энэ хуулийн 18.1.6-д заасан хүсэлтийг хүлээн авсны дараа эрх бүхий этгээд энэ зүйл болон холбогдох хэлэлцээрт нийцүүлэн хүсэлтийг биелүүлнэ.
18.6.Эрх бүхий этгээд шаардлагатай гэж үзвэл энэ хуулийн 18.1.7-д заасан хүсэлт гаргагч улсаас хүсэлтийн талаар нэмэлт мэдээлэл шаардаж болно.
18.7.Эрх бүхий этгээд нь хэлэлцэн тохирогч талын хүсэлтээр энэ хуулийн 18.1.2-т заасан мэдээлэл болон аливаа этгээд, санхүүгийн байгууллагын эзэмшил, хяналтад байгаа шаардлагатай бусад мэдээллийг татварын зорилгоор ашиглах эсэхээс үл хамаарч энэ хуульд заасан мэдэгдэл хүргүүлсний үндсэн дээр санхүүгийн байгууллагаас авч, хэлэлцэн тохирогч улсын эрх бүхий этгээдэд хүргүүлнэ.
18.8.Энэ хуулийн 18.7-д заасан мэдэгдэлд дараах мэдээллийг тусгаж болно:
18.8.1.мэдээлэл ирүүлэх хугацаа;
18.8.2.баримтын эх хувь, эсхүл түүний хуулбарыг авах эсэх талаар эрх бүхий этгээдээс шаардсан хэлбэр;
18.8.3.баримтыг албан ёсоор баталгаажуулах эсэх.
18.9.Эрх бүхий этгээдийн хүсэлтийг үндэслэн энэ хуулийн 18.1.2-т заасан мэдээллийг гэрчийн мэдүүлэг хэлбэрээр авч болно.
18.10.Энэ хуулийн 18.8.1-д заасан хугацаа хуанлийн 14 хоногоос хэтрэхгүй бөгөөд шаардлагатай гэж үзвэл эрх бүхий этгээд уг хугацааг өөрөөр тогтоож болно.
18.11.Эрх бүхий этгээд нь энэ хуулийн 18.7-д заасан мэдээллийг хадгалж, хувилж, хуулбарлаж болно.
18.12.Хууль зүйн давуу байдлаар олж авсан мэдээллийг энэ хуулийн 18.7-д заасан мэдэгдлээр гаргуулахыг хориглоно.
18.13.Мэдэгдлийн хүрээнд авсан мэдээлэл цахим хэлбэрээр хадгалагдаж байгаа бол түүний агуулгыг өөрчлөлгүйгээр бичгэн хэлбэрт оруулж дахин боловсруулна.
18.14.Эрх бүхий этгээд ирүүлсэн хүсэлтийг холбогдох хэлэлцээрт нийцэхгүй болохыг тогтоосон бол хүсэлтээс татгалзаж, энэ талаар хүсэлт гаргагч улсад нэн даруй мэдэгдэнэ.
18.15.Хүсэлтээс татгалзсан бол эрх бүхий этгээд болон хүсэлт гаргагч улсын зүгээс холбогдох хэлэлцээрт заасны дагуу асуудлыг шийдвэрлэнэ.
18.16.Баримт бичиг болон мэдэгдлийг холбогдох этгээдэд биечлэн, шуудангаар, эсхүл санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний тогтоосон хэлбэрээр хүргүүлж болно.
18.17.Эрх бүхий этгээд хоорондын хэлэлцээрийн хүрээнд мэдээлэл автоматаар солилцох зорилгоор эрх бүхий этгээд нь шаардлагатай мэдээллийг тогтоосон хугацаанд, тодорхой хэлбэрт нийцүүлж ирүүлэхийг энэ хуулийн 18.1.3-т заасан байгууллагаас шаардаж болно.
18.18.Энэ хуулийн 18.17-д заасныг хэрэгжүүлэх зорилгоор санхүү, төсвийн болон хууль зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран дараах журмыг баталж, мөрдүүлж болно:
18.18.1.тайлан, мэдээлэл ирүүлэх шаардлагатай санхүүгийн байгууллагуудыг тодорхойлох;
18.18.2.тайлагнах шаардлагатай мэдээлэл, цахим мэдээллийн агуулга, загвар;
18.18.3.тайлагнах мэдээллийн иж бүрдэл, нарийвчлал зэргийг заасан стандарт;
18.18.4.мэдээлэл харилцан солилцох хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх журам;
18.18.5.мэдээллийн нууцлал, хадгалах үйл ажиллагааг зохицуулсан журам;
18.18.6.энэ хуулийн 18.15-д заасныг болон автоматаар мэдээлэл харилцан солилцохтой холбоотой үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай гэж үзсэн журам.
18.19.Татварын албаны мэдээллийн нууцлалтай холбоотой харилцаанд энэ хуулийн 13 дугаар зүйлд заасныг баримтална.
18.20.Энэ хуулийг хэрэгжүүлэх үүрэгтэй эсхүл хэрэгжүүлж байсан этгээд нь энэ хуулийн 18 дугаар зүйл болон хэлэлцээрийн хүрээнд олж авсан мэдээллийг нууцлах үүрэгтэй бөгөөд зөвхөн энэ хууль болон хэлэлцээрээр хүлээсэн үүргийг хэрэгжүүлэх зорилгоор мэдээллийг ашиглаж болно.
18.21.Татварын алба нь татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх зорилгоор эрх бүхий этгээдийн олж авсан мэдээллийг ашиглаж болно.
18.22.Энэ хуульд заасны дагуу мэдээллийг хүсэлтээр болон автоматаар солилцох зорилгоор нууц мэдээллийг эрх бүхий этгээдэд хүргүүлсэн бол уг үйлдэлтэй холбогдуулж мэдээлэл задруулсан үндэслэлээр бусад хуулиар хариуцлага хүлээлгэхгүй.
18.23.Энэ хуулийн 18.22-т заасны дагуу мэдээлэл өгч байгаа этгээдийн үйлдэл нь уг асуудлаар бусад этгээдтэй байгуулсан нууцлалын баталгааг зөрчсөн үйлдэл болохгүй бөгөөд энэ үйлдэлд тухайн этгээд болон түүний ажил олгогчид хариуцлага хүлээлгэхгүй.
18.24.Аливаа этгээд нь хууль зүйн давуу байдлаар олж авсан мэдээллээ бусдад задруулж иргэний болон эрүүгийн хэрэгт холбогдсон бол энэ хуулийн 18.22-т заасан хамгаалалтад хамаарахгүй.
18.25.Эрх бүхий этгээд, эсхүл түүний эрх олгосон этгээд нь энэ хуульд заасан албан үүргээ зохих журмын дагуу гүйцэтгэх явцад хийсэн үйлдэл, эс үйлдлийн улмаас хохирол учруулсан нь уг этгээдэд иргэний болон эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэл болохгүй.
18.26.Энэ зүйлийн заалтууд нь бусад хууль тогтоомжоор зохицуулж байгаа мэдээллийн нууцлалтай холбоотой хязгаарлалтаас үл хамааран давуу эрхтэй үйлчилнэ.
18.27.Энэ хууль болон хэлэлцээрийн заалтууд нь бусад хууль тогтоомжийн заалттай зөрчилдөж байгаа тохиолдолд энэ хууль болон хэлэлцээрийн заалтууд давуу эрхтэй үйлчилнэ.
19.1.Татварын улсын байцаагч татварын ногдлыг тодорхойлох болон татвар хураах зорилгоор татвар төлөгчийн байр агуулахад нэвтрэн орж мэдээ, мэдээлэл, баримт цуглуулах, үзлэг хийх, тооллого явуулах, ажлын зураг авалт хийх зэрэг нийтлэг ажиллагааг хэрэгжүүлэх эрхтэй.
19.2.Татварын улсын байцаагч энэ хуулийн 19.1-д заасан нийтлэг ажиллагааг хэрэгжүүлэхдээ татварын улсын байцаагчийн үнэмлэхээ үзүүлж, үйл ажиллагааны зорилгыг тайлбарлана.
19.3.Энэ зүйлд заасан татварын улсын байцаагчийн хэрэгжүүлэх нийтлэг үйл ажиллагаанд татвар төлөгч хүч хэрэглэж, эсхүл зохион байгуулалттайгаар эсэргүүцэл үзүүлсэн тохиолдолд цагдаагийн байгууллага Цагдаагийн албаны тухай хуулийн 15.1.7-д заасны дагуу дэмжлэг үзүүлнэ.
19.4.Энэ хуулийн 19.1-д заасан байр агуулахад нэвтрэн орж мэдээ, мэдээлэл, баримт цуглуулах, үзлэг хийх, тооллого явуулах, ажлын зураг авалт хийхтэй холбогдсон журмыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
19.5.Энэ хуулийн 19.3-т заасан үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх журмыг санхүү, төсвийн болон хууль зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран батална.
20.1.Татварын улсын байцаагч нь татвар төлөгчийн орлого олох зориулалтаар ашиглаж байгаа, эсхүл татвар ногдох зүйл болон татвартай холбогдолтой мэдээ, судалгаа, бусад баримтыг хадгалж байгаа, нэвтрэн орохыг хуулиар хориглоогүй үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газар, албан байр, агуулах, зооринд нэвтрэн орж, ажлын зураг авалт, үзлэг хийх, тооллого явуулах, баримт бичиг, эд хөрөнгийг түр хугацаагаар хураах, хяналт шалгалтын ажил хийх эрхтэй.
20.2.Татварын улсын байцаагч мэдээ, мэдээлэл, баримт цуглуулах зорилгоор байр, агуулахаас гадна татвар төлөгчийн орлого, зарлага, ажил гүйлгээний мэдээлэл бүхий компьютер, техник хэрэгсэл, программ хангамжид нэвтрэн орох эрхтэй.
20.3.Энэ хуулийн 20.1-д заасан үйл ажиллагааг татвар төлөгчийн аль байр, агуулахад хийхийг удирдамжид тодорхой тусгаж харьяалах татварын албаны албан томилолтоор гүйцэтгэнэ.
20.4.Гадаад орны дипломат төлөөлөгчийн болон консулын газар, олон улсын байгууллагын байр, дархан эрх, эрх ямба бүхий албан тушаалтны ажлын байранд энэ хуулийн 20.1-д заасан ажиллагаа явуулахыг хориглоно.
21.1.Татварын алба мэдээ, мэдээлэл, баримт цуглуулахад дараах журмыг баримтална:
21.1.1.татварын албаны шаардсан мэдээ, мэдээлэл, баримтыг эх хувиар түр хугацаагаар гаргуулахдаа тэмдэглэл үйлдэж, гарын үсэг зуруулах;
21.1.2.шаардлагатай тохиолдолд мэдээ, мэдээлэл, баримтыг хуулбарлах, гэрэл зураг, дүрс, дууны болон бусад бичлэгээр баримтжуулах;
21.1.3.тайлбар, лавлагааг бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр гаргуулах, эсхүл ярилцлага хийсэн бол тэмдэглэл үйлдэж, холбогдох этгээдээр гарын үсэг зуруулах; Энэ заалтад 2024 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
21.1.4.энэ хуулийн 21.1.1, 21.1.2, 21.1.3-т заасантай адилтгах бусад мэдээ, мэдээлэл, баримт гаргуулах.
21.2.Татварын алба татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай магадлагаа, баримтын хуулбар, мэдээ, судалгаа, дансны хуулга, холбогдох бусад баримт бичиг, мэдээллийг татвар төлөгч, түүнтэй харилцагч аж ахуйн нэгж, байгууллага, хувь хүн, санхүүгийн байгууллагаас үнэ төлбөргүй гаргуулан авна.
21.3.Энэ хуулийн 21.2-т заасан мэдээ, мэдээлэл, баримтыг хуулбарлах, баримтжуулахад бусдын техник хэрэгслийг ашигласан бол хөлсийг нь зах зээлийн, эсхүл харилцан тохиролцсон үнээр татварын алба төлнө.
21.4.Татварын алба татвар төлөгчийн борлуулалт, худалдан авалт, хүний нөөц, техникийн үйлчилгээ, хоршсон үйлдвэрлэл, үйл ажиллагаанд ашигласан үнэ, төлбөр, хураамж, гэрээ хэлцэл зэрэг мэдээ, мэдээлэл, баримтыг гаргуулахаар татвар төлөгч болон түүнтэй хамтран үйл ажиллагаа явуулсан гуравдагч этгээдээс шаардах эрхтэй.
21.5.Татварын алба мэдээ, мэдээлэл баримт цуглуулах зорилгоор татвар төлөгчтэй харилцаа бүхий гуравдагч этгээдээс дараах журмаар мэдээлэл гаргуулж болно:
21.5.1.мэдээлэл агуулж байгаа байр агуулах, баримт материал, компьютер зэрэгт бүрэн нэвтрэх;
21.5.2.мэдээлэл болон баримт бичгийг шаардах;
21.5.3.тодорхой газар болон хугацаанд мэдээлэл авахаар дуудан ирүүлэх.
22.1.Татварын алба үзлэг хийхэд дараах журмыг баримтална:
22.1.1.эрх зүйн бүрэн чадамжтай, 18 насанд хүрсэн, ашиг сонирхлын зөрчилгүй, татвар төлөгч, татварын алба, татварын улсын байцаагчтай захирах, захирагдах ёсны харилцаагүй хөндлөнгийн гэрчийг байлцуулах;
22.1.2.үзлэгт хамрагдаж байгаа бичиг баримт, эд хөрөнгийн эзэмшигч, эсхүл түүний хууль ёсны төлөөлөгч, хэрэв боломжгүй бол тухайн нутгийн захиргааны байгууллагын төлөөлөгчийг байлцуулах;
22.1.3.үзлэг явуулсан тухай тэмдэглэл үйлдэж оролцсон болон байлцсан хүмүүсээр гарын үсэг зуруулах, хэрэв гарын үсэг зурахаас татгалзвал шалтгааныг нь тайлбарлах бололцоо олгож, тайлбарыг тэмдэглэлд хавсаргах.
22.2.Үзлэгт хамрагдах зүйлийн өмчлөл, эзэмшлийн ялгааг үл харгалзан Татварын алба, татварын улсын байцаагч нь үзлэг хийх эрхтэй.
22.3.Татварын алба үзлэг хийх явцад татвар хураалт, хяналт шалгалтад ашиглах мэдээ, мэдээлэл, баримт цуглуулах эрхтэй.
23.1.Татварын алба тооллого явуулахад дараах журмыг баримтална:
23.1.1.бараа, эд хөрөнгө, бэлэн мөнгөний тооллого хийхдээ татвар төлөгч болон түүний хууль ёсны төлөөлөгч, нягтлан бодогч, эсхүл тухайн нутгийн захиргааны байгууллагын төлөөлөгчийг байлцуулж, тооллогын бүртгэл, тэмдэглэл үйлдэх;
23.1.2.тооллогын бүртгэл, тэмдэглэлд тооллого хийсэн татварын улсын байцаагч болон тооллого явуулахад байлцсан бусад хүмүүс гарын үсэг зурах бөгөөд гарын үсэг зурахаас татгалзвал шалтгааныг нь тайлбарлах бололцоо олгож, тайлбарыг тэмдэглэлд хавсаргах.
23.2.Татварын алба тооллого хийх явцад татвар хураалт, хяналт шалгалтад ашиглах мэдээ, мэдээлэл, баримт цуглуулах эрхтэй.
24.1.Татварын алба ажлын зураг авалт хийхэд дараах журмыг баримтална:
24.1.1.татвар төлөгчийн төлбөл зохих татварын хэмжээг тодорхойлох, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний хэмжээ, орлого, зардлыг тогтоох зорилгоор ажлын зураг авалтыг урьдчилан мэдэгдэж, эсхүл мэдэгдэхгүйгээр хийх;
24.1.2.ажлын зураг авалтад холбогдох мэргэжилтэн оролцуулж, шаардлагатай хэмжих хэрэгсэл ашиглах;
24.1.3.ажлын зураг авалтын тооцоо дүгнэлт хийж, тэмдэглэл үйлдэх, уг тэмдэглэлд байлцсан хүмүүсээр гарын үсэг зуруулах, гарын үсэг зурахаас татгалзвал шалтгааныг нь тайлбарлах бололцоо олгож, тайлбарыг тэмдэглэлд хавсаргах.
25.1.Татварын хуулиар татвар төлөх, эсхүл татвар суутгах үүрэг бүхий этгээд нь татвар төлөгчөөр бүртгүүлнэ.
25.2.Дараах хувь хүнийг татвар төлөгчөөр бүртгэж татвар төлөгчийн дугаар олгоно:
25.2.1.Монгол Улсын иргэн;
25.2.2.Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 5.1.5-д заасан гадаадын иргэн.
25.3.Татвар төлөгчийг бүртгэхдээ энэ хуулийн 26 дугаар зүйлд заасан нийтлэг журмыг баримтална.
25.4.Татвар төлөгчийг бүртгэх журмыг тухайн төрлийн татварын хуулиар нарийвчлан зохицуулна.
25.5.Оршин суугч бус этгээдийг түүний оршин суугчийн гэрчилгээг үндэслэн бүртгэнэ.
26.1.Энэ хуулийн 25.1-д заасан татвар төлөх үүрэг бүхий этгээдийг татварын алба татвар төлөгчөөр татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд бүртгэнэ.
26.2.Татварын алба бүртгэх эрх бүхий байгууллагын мэдээллийг үндэслэн шинээр байгуулагдсан, бүртгэгдсэн этгээдийг бүртгэн, татвар төлөгчийн дугаар, гэрчилгээ олгож хувийн хэргийг үүсгэнэ.
26.3.Татвар ногдох зүйлийг өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч, эсхүл татвар ногдох зүйл бүхий этгээд, татвар төлөгчид олгосон болон өмчлөл, эзэмшил, ашиглалтад шилжүүлсэн зөвшөөрлийн мэдээллийг бүртгэх эрх бүхий байгууллагын мэдээлэл, эсхүл татвар төлөгчийн хүсэлтийг үндэслэн татварын алба тухай бүр татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд бүртгэнэ. /Энэ хэсэгт 2022 оны 6 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
26.4.Татвар төлөгч нь татвар төлөгчийн бүртгэлийн мэдээлэл, түүний өөрчлөлт, энэ хуулийн 26.2, 26.3-т заасан мэдээллийг 7 хоногийн дотор татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд өөрөө бүртгүүлэх, эсхүл татварын албанаас мэдэгдсэнээр мөн хугацаанд баталгаажуулах үүргийг хүлээж, татвар төлөгчийн гэрчилгээнд тэмдэглүүлнэ.
26.5.Татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд байгаа татвар төлөгчийн мэдээлэл тухайн татвар төлөгчид нээлттэй байх ба мэдээллийн үнэн зөвийг татвар төлөгч хариуцна.
26.6.Энэ хуулийн 26.3, 26.4-т заасан мэдээллийг татварын алба бусад хөндлөнгийн мэдээлэлд үндэслэн өөрчлөх шаардлагатай гэж үзвэл татвар төлөгчид мэдэгдэх бөгөөд татвар төлөгч энэ хуулийн 26.4-т заасан хугацаанд баталгаажуулна. Татвар төлөгч баталгаажуулаагүй тохиолдолд эрсдэлтэй гэж үзэн хувийн хэрэгт бүртгэх бөгөөд хяналт шалгалт хийх үндэслэл болно.
26.7.Татвар төлөгчийн бүртгэлийн журмыг татварын болон улсын бүртгэлийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга хамтран батална.
26.8.Монгол Улсын хуулийн этгээд нь гадаад улсад байгуулсан салбар, төлөөлөгчийн болон төлөөний газрыг татварын албанд бүртгүүлэх үүрэгтэй.
26.9.Монгол Улсад байнга оршин суугч албан татвар төлөгч Монгол Улсын иргэн нь гадаад улсад байгуулсан хуулийн этгээдийн нэр, хаягийг тухайн татварын жилд багтаан татварын албанд мэдэгдэх үүрэгтэй.
26.10.Ашигт малтмал, газрын тос, цацраг идэвхт ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл, газар эзэмших, ашиглах эрх эзэмшигч этгээд өөрийн эцсийн эзэмшигчийн талаарх мэдээллийг татварын албанд бүртгүүлнэ.
26.11.Ашигт малтмал, газрын тос, цацраг идэвхт ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл, газар эзэмших, ашиглах эрх эзэмшигч өөрийн эцсийн эзэмшигчийн өөрчлөлтийн тухай мэдээллийг шийдвэр гарсан өдрөөс хойш 30 хоногийн дотор харьяалах татварын албанд бүртгүүлнэ.
26.12.Энэ хуулийн 26.11-д заасныг үл харгалзан, өөрийн болон эцсийн эзэмшигчийн хувьцаа гадаад, дотоодын хөрөнгийн биржид нээлттэй арилжаалагддаг бол ашигт малтмал, газрын тос, цацраг идэвхт ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл, газар эзэмших, ашиглах эрх эзэмшигч өөрийн эцсийн эзэмшигчийн өөрчлөлтийн тухай мэдээллийг татварын албанаас баталсан маягтын дагуу тухайн жилийн 07 дугаар сарын 20-ны өдөрт багтаан, жилийн эцсийн мэдээллийг дараагийн татварын жилийн 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн дотор харьяалах татварын албанд бүртгүүлнэ.
27.1.Нэг этгээд нөгөө этгээдийн, эсхүл уг этгээдүүд нь хоёр болон түүнээс дээш хуулийн этгээдийн хөрөнгө, хяналт, удирдлагын үйл ажиллагаанд шууд болон шууд бусаар оролцох замаар хоорондоо хийх ажил гүйлгээний нөхцөл, эдийн засгийн үр дүнд нөлөөлөх боломжтой доор дурдсан этгээдийг хоорондоо харилцан хамааралтай этгээд гэж үзнэ:
27.1.1.татвар төлөгчийн эцэг, эх, төрсөн ах, эгч, дүү, хүүхэд, өвөг эцэг, эмэг эх, ач, зээ болон эхнэр /нөхөр/, хамтран амьдрагч, тэдгээрийн эцэг, эх, төрсөн ах, эгч, дүү;
27.1.2.энэ хуулийн 6.1.8-д заасан группт хамаарах этгээд;
27.1.3.хувьцаа, хувь оролцоо, эсхүл саналын эрхийн 20 ба түүнээс доошгүй хувийг шууд болон шууд бусаар эзэмшдэг этгээд;
27.1.4.ашиг, эсхүл татан буугдсаны дараах үлдэгдэл хөрөнгөөс 20 ба түүнээс доошгүй хувийг шууд болон шууд бусаар хүртэх эрхтэй этгээд;
27.1.5.хувьцаа, хувь оролцоо, эсхүл саналын эрхийн 20 ба түүнээс доошгүй хувийг гуравдагч этгээд шууд болон шууд бусаар эзэмшдэг aж ахуйн нэгж;
27.1.6.ашиг, эсхүл татан буугдсаны дараах үлдэгдэл хөрөнгөөс 20 ба түүнээс дooшгүй хувийг гуравдагч этгээд шууд болон шууд бусаар хүртэх эрхтэй аж ахуйн нэгж;
27.1.7.энэ хуулийн 27.1.1-д заасан этгээдийн шууд болон шууд бус эзэмшил дэх энэ хуулийн 27.1.3, 27.1.4, 27.1.5, 27.1.6-д заасан харилцаа бүхий этгээд;
27.1.8.энэ хуулийн 27.1-д заасан этгээд, тэдгээрийг томилох эрхтэй этгээд, тэдгээрийн эрх, үүргийг шилжүүлэн хүлээж авсан этгээд, эсхүл тэдгээрийг төлөөлөхөөр сонгогдсон этгээд;
27.1.9.энэ хуулийн 27.1-д заасан этгээд болон харилцан хамаарал бүхий аж ахуйн нэгжийн салбар, төлөөний газар зэрэг;
27.1.10.Монгол Улсад оршин суугч татвар төлөгчийн татвар ногдуулах орлогыг бууруулах, алдагдлыг өсгөх үндсэн зорилгоор харилцаа тогтоосон этгээд;
27.1.11.энэ хуулийн 27.1-д заасантай адилтгах бусад этгээд.
27.2.Хувь нийлүүлэгчид шууд болон шууд бусаар аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааны шийдвэр гаргахад нэгдмэл байр суурьтай оролцохоор хэлцэл байгуулж, уг хэлцлийн үндсэн дээр шийдвэр гаргадаг бол тухайн хувь нийлүүлэгч этгээдийг энэ хуулийн 27.1.3, 27.1.4, 27.1.5, 27.1.6-д заасан хувь, оролцооны хувьд нэг этгээд гэж үзнэ.
27.3.Шууд бус оролцоог тодорхойлохдоо шууд оролцооны хувиудын үржвэрээр тодорхойлно. Шууд оролцоо нь 50 хувиас дээш байвал 100 хувийн оролцоотой гэж үзнэ.
28.1.Татвар төлөгч холбогдох татварын хуулиар төлбөл зохих татварын ногдлоо өөрөө тодорхойлж, хуулиар тогтоосон хугацаанд төсөвт төлнө.
28.2.Татвар төлөгч ногдуулалт хийхдээ энэ хуульд заасан нийтлэг журмыг баримтлах бөгөөд холбогдох хуульд заасны дагуу орлого, зарлагын гүйлгээг бүртгэх, баримтжуулах, цахим төлбөрийн баримт үйлдэх, хэвлэх, илгээх, татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд мэдээлэл дамжуулах зориулалт бүхий, нэгдсэн системд холбогдсон, стандартын шаардлага хангасан кассын машин, төхөөрөмж, компьютер, бусад дагалдах хэрэгслийг зориулалтын дагуу бүрэн ашиглаж, борлуулалтын мэдээллийг 14 хоногт багтаан татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд илгээж, бүртгүүлнэ.
28.3.Татвар төлөгч анхан шатны баримт бүрдүүлээгүй болон нягтлан бодох бүртгэл хөтлөөгүй, татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн системд холбогдоогүйгээс орлого, зарлагыг нь тодорхойлох боломжгүй, эсхүл татвар ногдуулах орлого, татвар ногдох орлогоос хасагдах зардлыг тодорхойлохдоо бодит бус үнэ хэрэглэсэн тохиолдолд татварын алба татварын ногдлыг жишиг үнийн, эсхүл үнэ шилжилтийн тохируулга хийх аргаар тодорхойлж, холбогдох татварыг ногдуулна.
28.4.Татвар төлөгч татвар ногдох эд хөрөнгө, эрхийг бусдын өмчлөл, эзэмшил, ашиглалтад шилжүүлсэн болон шилжүүлж авсан тухай баримтыг шилжүүлсэн тухай бүрд татварын албанд гаргаж өгөх үүрэгтэй.
28.5.Татвар төлөгч борлуулалт хийх тухай бүрд хэрэглэгчийн системээс дахин давтагдашгүй дугаар бүхий төлбөрийн баримтыг хэвлэж өгөх, эсхүл цахимаар илгээх үүрэгтэй.
28.6.Татвар ногдуулах, суутган авах, төсөвт төлөх үүргийг хуулиар хүлээсэн этгээдэд үүргээ гүйцэтгэснийх нь төлөө хөлс төлөхгүй.
28.7.Суутган төлөгч нь татварын хууль тогтоомжийн дагуу тухайн төрлийн татвар төлөх үүрэг бүхий этгээдээс албан татварыг ногдуулан суутгана.
28.8.Татварыг Монгол Улсын үндэсний мөнгөн тэмдэгт болох төгрөгөөр бүртгэж, ногдуулж, тайлагнаж, төлнө.
28.9.Татвар ногдуулалт, төлөлттэй холбогдсон харилцааг тухайн төрлийн татварын хуулиар нарийвчлан зохицуулна.
28.10.Татвар төлөгч нь хууль тогтоомж болон татварын албанаас баталсан заавар, аргачлал, маягт, дүрэм, журмыг дагаж мөрдөх үүрэгтэй.
29.1.Татвар төлөгч татварын тайланг хуулиар тогтоосон хугацаанд, батлагдсан загвар, зааврын дагуу цахим, эсхүл цаасан хэлбэрээр үйлдэж, харьяа татварын албанд тушаана. Татвар төлөгч дараах үүргийг хүлээнэ:
29.1.1.анхан шатны баримт бүрдүүлэх, нягтлан бодох бүртгэлийг тогтоосон журам, нягтлан бодох бүртгэлийн стандартын дагуу төлбөрийн баримтад үндэслэн хөтөлж, татварын тайланг санхүү, аж ахуйн үйл ажиллагааны тайлан тэнцэлд үндэслэн үйлдэх;
29.1.2.татвар ногдуулах, төлөхтэй холбогдсон тооцоо, мэдээ гаргаж, тогтоосон хугацаанд татварын албанд хүргүүлэх;
29.1.3.суутгасан татварыг хуульд заасан хугацаанд харьяа татварын албанд үнэн зөв тайлагнах;
29.1.4.татварын тайлантай холбоотой баримт, мэдээллийг гадаад хэл дээр үйлдсэн бол монгол хэл дээр орчуулах бөгөөд ийнхүү орчуулахтай холбогдсон зардлыг татвар төлөгч өөрөө хариуцах;
29.1.5.татвар төлөгч болон түүний баримтыг бүрдүүлэх, бүртгэл хөтлөх үүрэг хүлээсэн этгээд нь уг баримт, бүртгэлийг татвар төлөх хөөн хэлэлцэх хугацаа дуустал Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт хадгалах;
29.1.6.татварын тайланд тусгах, бүртгэх төлбөр тооцоо гадаад валютаар хийгдсэн тохиолдолд тухайн гүйлгээ хийсэн өдрийн Монголбанкны албан ханшаар тооцож төгрөгөөр илэрхийлэх.
29.2.Татварын тайлан тушаах, татвар төлөх хугацааг тухайн төрлийн татварын хуулиар тогтоох бөгөөд хуульд өөрөөр заагаагүй бол татвар төлөх, тайлагнах хугацаа адил байна.
29.3.Татвар төлөх, тайлагнах эцсийн хугацаа долоо хоног бүрийн Бямба, Ням гараг, нийтээр тэмдэглэх баярын өдөртэй давхацсан тохиолдолд түүний өмнөх ажлын өдөр нь татвар төлөх, тайлагнах эцсийн өдөр байна.
29.4.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга шаардлагатай тохиолдолд тайлан хүлээн авах хугацааг 7 хоног хүртэлх хугацаагаар сунгаж болох бөгөөд энэ тухайгаа олон нийтэд урьдчилан мэдэгдэнэ.
29.5.Хууль тогтоомжийн дагуу татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлтөд хамрагдах татвар төлөгч татварын тайлан тушаах үүргээс чөлөөлөгдөхгүй бөгөөд уг татварын тайлан нь түүнийг тухайн төрлийн татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлтөд хамруулах үндсэн баримт болно.
29.6.Татварын тайланд эрх бүхий албан тушаалтан, татвар төлөгч хувь хүн, эсхүл түүний хууль ёсны болон итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, уг тайланг гаргасан буюу гаргахад оролцсон этгээд гарын үсэг зурна.
29.7.Цахим хэлбэрээр татварын албанд илгээсэн татварын тайланг цахим гарын үсгээр баталгаажуулсан байх бөгөөд баталгаажуулаагүй тохиолдолд цаасан хэлбэрээр тушаана.
29.8.Цахим баримтыг тодорхойлох, түүнд тавих шаардлагыг тогтоох, цахим баримтыг хадгалах журмыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
30.1.Татварын алба татвар төлөгч татварын тайлангаа хуулиар тогтоосон хугацаанд тушааж, татвараа үнэн зөв ногдуулж, төлж байгаа эсэхэд хяналт тавина.
30.2.Татварын алба тайланг хүлээн авахдаа татвар төлөгч татварын ногдуулалт, төлөлтийг үнэн зөв тодорхойлсон эсэхийг дараах байдлаар хянан, боловсруулалт хийнэ:
30.2.1.тайланг батлагдсан маягт, зааврын дагуу засваргүй үйлдэж, татвар төлөгч болон холбогдох бусад этгээд гарын үсэг болон тамга, тэмдэг дарж баталгаажуулсан, эсхүл цахимаар холбогдох журмын дагуу илгээсэн эсэх;
30.2.2.тайланг хуулиар тогтоосон хугацаанд тушаасан эсэх;
30.2.3.тайлангийн хавсралт баримт мэдээлэл бүрэн эсэх;
30.2.4.хуулийн этгээдийн хувьд нягтлан бодох бүртгэл, хувь хүний хувьд орлого, татварын бүртгэлийн дэвтэр болон холбогдох бусад баримтыг үндэслэн тайлангаа гаргасан эсэх;
30.2.5.нягтлан бодох бүртгэл болон татварын тайлангийн үзүүлэлтүүд хоорондоо тохирч байгаа эсэх;
30.2.6.татварын тайлан хоорондын үзүүлэлтийн дүн болон тайланд хавсаргасан баримт, мэдээллийн дүн тайлагнасан дүнтэй тохирч байгаа эсэх, тооцооны алдаа байгаа эсэх;
30.2.7.тайланд тусгасан татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлтийг хууль тогтоомжид нийцүүлэн тооцож, тодорхойлсон эсэх;
30.2.8.тайланд тусгасан татварын тооцооны үлдэгдэл болон тухайн тайлангийн хугацаанд төлсөн татварын дүн татварын албаны бүртгэлтэй тохирч байгаа эсэх;
30.2.9.тухайн тайлангийн хугацаанд хамаарах татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сангийн хөндлөнгийн мэдээлэл татварын тайлангийн мэдээлэлтэй тохирч байгаа эсэх.
30.3.Татварын алба энэ хуулийн 30.2-т заасны дагуу тайланг хянах бөгөөд мэдээлэл зөрүүгүй тохиолдолд тайланг хүлээж авах бөгөөд шаардлагатай тохиолдолд анхан шатны болон холбогдох бусад баримтыг шаардаж болно.
30.4.Татварын алба энэ хуулийн 30.2-т заасны дагуу тайланг хянаж мэдээллийн зөрүү илэрвэл илрүүлснээс хойш ажлын 3 өдрийн дотор мэдээллийн зөрүүг залруулах шаардлагыг татвар төлөгчид хүргүүлнэ.
30.5.Татвар төлөгч энэ хуулийн 30.4-т заасан шаардлагыг хүлээн авснаас хойш ажлын 3 өдөрт багтаан шаардлагад заасан зөрүүг арилгаж, залруулсан тайланг тушаах үүрэгтэй бөгөөд татварын алба тайланг хүлээн авна.
30.6.Татвар төлөгч шаардлагыг үндэслэлгүй гэж үзвэл энэ тухай тайлбараа цахимаар, эсхүл бичгээр гаргаж, энэ хуулийн 30.5-д заасан хугацаанд багтаан татварын албанд ирүүлнэ.
30.7.Энэ хуулийн 30.6-д заасны дагуу татвар төлөгчөөс ирүүлсэн тайлбарыг хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдөрт багтаан тайланг хүлээн авна.
30.8.Энэ хуулийн 30.6-д заасан тайлбарыг хугацаанд нь ирүүлээгүй, эсхүл ирүүлсэн тайлбар нь үндэслэлгүй гэж үзвэл татварын алба холбогдох мэдээллийг татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд бүртгэх бөгөөд энэ нь тайлангийн хугацаанд хамаарах татвар ногдуулалт, төлөлттэй холбоотой асуудалд татварын хяналт шалгалт хийж тайлангийн ногдлыг тодорхойлох үндэслэл болно.
30.9.Тайлангийн боловсруулалт хийх хугацаанд тайланг хүлээн аваагүй нь алданги тооцохгүй байх үндэслэл болохгүй.
30.10.Татварын тайлан үйлдэх, тушаах, хүлээн авах, боловсруулах, тайланд залруулга хийх журмыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
30.11.Санхүүгийн болон татварын тайлангийн үзүүлэлт хоорондын зөрүүг зохицуулах журам, тайлангийн маягт, тайлан нөхөх заавар, зөрүүг зохицуулах, нягтлан бодох бүртгэлд бүртгэх аргачлалыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
31.1.Татвар төлөгч татварын тайланг дараагийн татварын жилд багтаан залруулж болно.
31.2.Хэрэв татвар төлөгч татварын тайлангийн ногдлыг бууруулах залруулга хийх бол уг залруулгыг нотлох анхан шатны болон холбогдох бичиг баримтын хамт залруулсан тайланг ирүүлнэ.
31.3.Татварын алба залруулсан тайланг хүлээн авахдаа энэ хуулийн 30 дугаар зүйлд заасан үйл ажиллагааг хэрэгжүүлнэ.
31.4.Татварын хяналт шалгалт хийхээр татвар төлөгчид мэдэгдсэнээс хойш энэ хуулийн 31.1-д заасан тайлангийн залруулгыг хийхгүй.
31.5.Татвар төлөгчийн хүсэлтээр тайланд залруулга хийсэн нь хуульд заасан хугацаанд төлөөгүй татварын алдангиас чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.
31.6.Тайлангийн ногдлыг бууруулах залруулга хийсэн нь түүнийг хийхээс өмнө тооцсон алдангийн хэмжээг өөрчлөх үндэслэл болохгүй.
32.1.Татварын алба татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сантай байна. Татварын алба чиг үүргээ хэрэгжүүлэх, мэдээлэл солилцох зорилгоор мэдээллийн систем, технологийг ашиглах бөгөөд тэдгээрийн нууцлал, найдвартай байдлыг бүрэн хангаж ажиллана.
32.2.Татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сан дараах зориулалттай байна:
32.2.1.татвар төлөгч болон татварын тайлан, ногдуулалт, төлөлт, татварын өрийг бүртгэх, хяналт тавих;
32.2.2.татварын хяналт шалгалтыг эрсдэлд үндэслэх;
32.2.3.татварын хууль тогтоомжийг улсын хэмжээнд нэг мөр дагаж мөрдүүлэх;
32.2.4.татварын албаны үйл ажиллагааны ил тод байдлыг хангах;
32.2.5.татвар төлөгчдөд үзүүлэх бүх төрлийн үйлчилгээг шуурхай зохион байгуулах;
32.2.6.татварын албаны үйл ажиллагаанд болон татвар төлөгчид учирч болох эрсдэлийг тодорхойлох;
32.2.7.татварын удирдлага, түүний дотор мэдээллийн удирдлагын зардлыг багасгах, хөнгөн шуурхай, үр ашигтай, ил тод тайлагналыг хангах.
32.3.Татварын алба холбогдох хууль тогтоомжийн хүрээнд төрийн бусад байгууллагын болон гадаад, дотоод мэдээллийн эх үүсвэрийг ашиглаж болно.
32.4.Татварын алба татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сангийн мэдээллийг бүртгэх, баяжуулах, түүний аюулгүй байдал, мэдээлэл ашиглалтад хяналт тавьж ажиллана.
33.1.Татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд дараах мэдээлэл хамаарна:
33.1.1.татвар төлөгчийн бүртгэл, түүний өөрчлөлтийн мэдээлэл;
33.1.2.татвар, алданги, торгуулийн бүртгэл;
33.1.3.татварын тайлан, мэдээ, цахим төлбөрийн баримтын системийн мэдээлэл;
33.1.4.татварын улсын байцаагчийн үйлдсэн баримт бичиг, түүний биелэлтийн мэдээлэл;
33.1.5.татварын Маргаан таслах зөвлөлийн шийдвэрийн мэдээлэл;
33.1.6.татварын зөрчил, маргааныг хянаж шийдвэрлэсэн шүүхийн шийдвэрийн мэдээлэл;
33.1.7.холбогдох байгууллагаас ирүүлсэн мэдээлэл;
33.1.8.хууль, журмын дагуу төрийн мэдээллийн нэгдсэн сангаас авсан мэдээлэл;
33.1.9.хөндлөнгийн мэдээлэл;
33.1.10.татварын хууль тогтоомж, эрх зүйн бусад баримт бичиг;
33.1.11.татварын албаны хүний нөөц, төсөв, хөрөнгийн мэдээлэл;
33.1.12.татварын өр, өр барагдуулалт, хураалтын үйл ажиллагааны мэдээлэл.
33.2.Татварын алба нь энэ хуулийн 33.1.2-т заасан бүртгэлийг хууль тогтоомжид нийцүүлэн хөтлөх бөгөөд татвар төлөгч бүрийн төлбөл зохих татварын ногдол, хөнгөлөлт, чөлөөлөлт, алданги, торгууль, тэдгээрийн төлөлт, өрийг анхан шатны баримтад үндэслэн татварын бүртгэлд бүрэн тусгана.
33.3.Татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санг бүрдүүлэх, сангийн мэдээллийг хадгалах, хамгаалах, ашиглах, ашиглалтад хяналт тавих журмыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
33.4.Бараа, бүтээгдэхүүн, ашигт малтмалыг үйлдвэрлэл, борлуулалт, импорт, экспортын үе шат бүрээр цахим төлбөрийн баримт, гаалийн мэдүүлэг, гаалийн лабораторийн дүгнэлтэд үндэслэн татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд бүртгэх ба бүртгэхтэй холбоотой журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална. /Энэ хэсгийг 2022 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хуулиар нэмсэн./
34.1.Татварын алба татвар төлөгчийн талаар хөндлөнгийн мэдээлэл цуглуулж, хөндлөнгийн мэдээллийн санг бүрдүүлж, мэдээллийг татварын хяналт шалгалт, татвар ногдуулалт, хураалт болон татвар төлөгчийн эрсдэл, бүртгэлийн үйл ажиллагаанд ашиглах бөгөөд энэ хуулийн 34.3, 34.4, 34.5, 34.6, 34.7, 34.8, 34.9, 34.10, 34.11, 34.12, 34.13, 34.14, 34.15, 34.16, 34.17, 34.18, 34.19, 34.20, 34.21, 34.22, 34.23, 34.24, 34.25, 34.26, 34.27, 34.28-д заасан байгууллага, албан тушаалтан татварын албанд шаардлагатай мэдээллийг гаргаж өгөх, татварын зорилгоор хамтран ажиллах үүрэг хүлээнэ. /Энэ хэсэгт 2024 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
34.2.Байгууллага, албан тушаалтан татварын албаны хөндлөнгийн мэдээллийн санг бүрдүүлэх зорилгоор энэ хуулийн 34.3, 34.4, 34.5, 34.6, 34.7, 34.8, 34.9, 34.10, 34.11, 34.12, 34.13, 34.14, 34.15, 34.16, 34.17, 34.18, 34.19, 34.20, 34.21, 34.22, 34.23, 34.24, 34.25, 34.26, 34.27, 34.28-д заасан мэдээллийг цахим хэлбэрээр хүргүүлэх бөгөөд хугацааг тусгайлан өөрөөр заагаагүй бол сар бүрийн 10-ны өдрийн дотор татварын албанд тогтмол мэдээлэх үүрэг хүлээнэ. /Энэ хэсэгт 2024 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
34.3.Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага татвар төлөгчид хамааралтай санхүүгийн тайлангийн мэдээлэл, гадаадын санхүүжилттэй төсөл арга хэмжээ, төрийн сангийн зарцуулалтын мэдээлэл, зөвшөөрлийн мэдээллийг тухай бүр татварын албанд хүргүүлнэ. /Энэ хэсэгт 2022 оны 6 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
34.4.Арилжааны банк болон банк бус санхүүгийн байгууллага, хадгаламж зээлийн хоршоо болон бусад санхүүгийн эрх бүхий байгууллага дараах мэдээллийг гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.4.1.татвар төлөгчийн дансны мэдээлэл болон уг данстай холбоотой эзэмшигчийн талаарх мэдээллийг татварын албаны шаардсанаар тухай бүр;
34.4.2.татвар төлөгч нь банк, банк бус санхүүгийн байгууллага, хадгаламж зээлийн хоршоо болон бусад санхүүгийн эрх бүхий байгууллагад шинээр төлбөр тооцоо, хадгаламжийн болон бусад төрлийн данс нээсэн, эсхүл өмнө нээсэн дансанд өөрчлөлт, хөдөлгөөн хийлгэсэн бол энэ тухай мэдээллийг тухай бүр;
34.4.3.татвар төлөгчийн дансны гүйлгээний мэдээллийг татварын албанаас бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр гаргасан хүсэлтийг үндэслэн. Энэ заалтад 2024 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдрийн хуулиар нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан./
34.5.Цагдаагийн байгууллага дараах мэдээллийг гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.5.1.Монгол Улсын иргэн, гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүнийг татвар төлөгчөөр бүртгэх, хаягийг нь тодруулахтай холбогдсон өөрт байгаа хүний эмзэг мэдээлэлд үл хамаарах мэдээ, судалгааг татварын албаны хүсэлтээр; /Энэ заалтад 2021 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
34.5.2.галт зэвсэг эзэмшигчийн болон галт зэвсгийн шилжилт хөдөлгөөн, хасалтын талаарх мэдээлэл, галт зэвсэг, сум, галт зэвсэгтэй адилтгах хэрэгслийг худалдан авах, улсын хилээр нэвтрүүлэх, зөвшөөрөлтэй хувь хүн, хуулийн этгээдийн мэдээллийг;
34.5.3.гэрээт харуул хамгаалалтын тусгай зөвшөөрлийн мэдээллийг;
34.5.4.жолооч бэлтгэх авто сургууль, курсын болон жолоодох эрхийн бүртгэлийн мэдээллийг;
34.5.5.татвар төлөхөөс зайлсхийх гэмт хэрэг, шийдвэрлэлтийн талаарх мэдээллийг.
34.6.Цагдаагийн байгууллага татвар төлөхөөс зугтаж, оргон зайлсан татвар төлөгчийн хаягийг тогтоох, эрэн сурвалжлахад татварын албатай хамтарч ажиллана.
34.7.Гаалийн байгууллага нь татвар төлөгчийн дугаарыг гаалийн мэдүүлэгт тусгуулж, тухайн татвар төлөгчийн экспорт, импортын үйл ажиллагаатай холбогдох мэдээллийг татварын албанд тухай бүр хүргүүлнэ.
34.8.Улсын бүртгэлийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага дараах мэдээллийг гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.8.1.Монгол Улсын иргэний улсын бүртгэлийн дэлгэрэнгүй мэдээлэл;
34.8.2.Монгол Улсад бүртгэлтэй эд хөрөнгийн эрхийн улсын дэлгэрэнгүй бүртгэл, өөрчлөлттэй холбоотой мэдээлэл;
34.8.3.хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн дэлгэрэнгүй мэдээлэл, өөрчлөлттэй холбоотой мэдээлэл.
34.9.Оюуны өмчийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага шинэ бүтээл, бүтээгдэхүүний загвар, ашигтай загвар зохиогч болон патент, гэрчилгээ эзэмшигчийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг тухай бүр гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ.
34.10.Гадаадын иргэн, харьяатын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага дараах мэдээллийг тухай бүр гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.10.1.гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүний оршин суугаа хаяг, Монгол Улсын хилээр орсон, гарсан хугацааны болон түүнийг урьсан этгээдийн мэдээлэл, мөн хөрөнгийн баталгааны мэдээллийг;
34.10.2.гадаадын хөрөнгө оруулалттай төрийн бус байгууллагын бүртгэл, өөрчлөлтийн талаарх мэдээллийг.
34.11.Төрийн захиргааны төв, орон нутгийн бусад байгууллага, тэдгээрийн удирдах албан тушаалтан дараах үүрэг хүлээнэ:
34.11.1.татварын нийгэм, эдийн засгийн ач холбогдлыг тайлбарлан таниулж, татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх нөхцөл бололцоог бүрдүүлэхэд дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх;
34.11.2.хяналт шалгалт хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага, албан тушаалтан нь албан үүргээ биелүүлэх явцад татварын хууль тогтоомжийг зөрчсөн тухай мэдээлэл олж мэдсэн, илрүүлсэн бол уг мэдээллийг татварын албанд тухай бүр хүргүүлэх;
34.11.3.зөвшөөрлийн бүртгэл, өөрчлөлтийн мэдээлэл, нөөц хөрөнгө болон сангуудаас олгосон санхүүжилтийн мэдээллийг татварын албанд тухай бүр хүргүүлэх; /Энэ заалтад 2022 оны 6 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
34.11.4.татварын хяналт шалгалтын үйл ажиллагаанд туслалцаа үзүүлж, шаардлагатай бусад мэдээллээр татварын албыг хангаж, хамтран ажиллах.
34.12.Хөрөнгийн бирж дараах мэдээллийг тухай бүр гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.12.1.хувьцаат компанийн хувьцаа эзэмшигчийн тархалтын тухай мэдээлэл;
34.12.2.хувьцаат компанийн хувьцааны борлуулалтын талаарх мэдээлэл.
34.13.Санхүүгийн зохицуулах хороо дараах мэдээллийг гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.13.1.тус хорооноос олгож байгаа зөвшөөрөлтэй хуулийн этгээдийн бүртгэл, өөрчлөлттэй холбоотой мэдээллийг тухай бүр; /Энэ заалтад 2022 оны 6 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
34.13.2.үнэт цаасны арилжааны мэдээллийг тухай бүр;
34.13.3.тус хороонд бүртгэлтэй санхүүгийн зах зээлд ажиллах эрх бүхий иргэний бүртгэл, дэлгэрэнгүй мэдээлэл.
text-align:justify"> 34.13.4.виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн бүртгэл, өөрчлөлттэй холбоотой мэдээллийг тухай бүр. /Энэ заалтыг 2021 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./
34.14.Үнэт цаасны төвлөрсөн хадгаламжийн төв дараах мэдээллийг тухай бүр гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.14.1.үнэт цаасны бүртгэл, өөрчлөлтийн болон төлбөр тооцооны мэдээлэл;
34.14.2.төвлөрсөн хадгаламжийн дансны өөрчлөлтийн мэдээлэл;
34.14.3.хувьцаат компаниудын ногдол ашгийн олголтын мэдээлэл.
34.15.Ашигт малтмал, газрын тосны асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага дараах мэдээллийг тухай бүр гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.15.1.ашигт малтмал болон газрын тосны чиглэлээр холбогдох мэдээлэл;
34.15.2.тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч, уул уурхайн үйлдвэрлэл эрхлэгчтэй холбоотой болон стратегийн ач холбогдол бүхий ордын мэдээлэл.
34.16.Улсын хил хамгаалах байгууллага татварын албаны хүсэлтийн дагуу Монгол Улсын хилээр нэвтэрсэн иргэний талаарх мэдээллийг гаргаж, хүргүүлнэ.
34.17.Авто тээврийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага Монгол Улсын автотээврийн хэрэгслийн өмчлөгч, эзэмшигч, түүний өөрчлөлтийн талаарх мэдээллийг гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ.
34.18.Автотээврийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага татварын албаны автотээврийн болон өөрөө явагч хэрэгслийн албан татвар, агаарын бохирдлын төлбөр хураах ажилд дэмжлэг үзүүлж, хамтарсан хяналт шалгалтыг зохион байгуулна.
34.19.Монголбанк дараах мэдээллийг гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.19.1.алт тушаалтын мэдээлэл, зээлийн мэдээллийн сангийн мэдээллийг тухай бүр;
34.19.2.мөнгө угаах гэмт хэрэг, түүнтэй холбогдох татвар төлөхөөс зайлсхийх гэмт хэрэг, татварын хууль тогтоомж зөрчихтэй холбоотойгоор Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хуулийн 4.1-д заасан этгээдийн 20 сая төгрөг, түүнээс дээш үнийн дүнтэй бэлэн мөнгөний болон гадаад төлбөр тооцооны гүйлгээний тухай мэдээллийг татварын албатай байгуулах мэдээлэл харилцан солилцох, хамтран ажиллах гэрээний дагуу.
34.20.Сорьцын улсын хяналтын алба алт тушаалт болон бусад шаардлагатай мэдээллийг тухай бүр гаргаж хүргүүлнэ.
34.21.Нотариат болон гэрээ, хэлцлийг бүртгэх чиг үүрэг бүхий бусад этгээд татвар ногдох зүйлтэй холбоотой гэрээ, хэлцэл, гүйлгээ хийгдсэн талаарх мэдээллийг гаргаж татварын албанд хүргүүлнэ.
34.22.Газрын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага газрын төлбөр төлөгчийн, газраас авах үл хөдлөх эд хөрөнгийн албан татвар төлөгчийн бүртгэл, газрын төлбөрийн ногдуулалт, төлөлтийн болон газраас авах үл хөдлөх эд хөрөнгийн татвар ногдуулалттай холбоотой мэдээллийг тухай бүр гаргаж, татварын албатай харилцан мэдээлэл солилцоно.
34.23.Эрүүл мэндийн даатгалын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл төлөгч хувь хүн, хуулийн этгээдийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг татварын албанд тухай бүр цахим хэлбэрээр хүргүүлнэ.
34.24.Нийгмийн даатгалын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгч хувь хүн, хуулийн этгээдийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг татварын албанд тухай бүр цахим хэлбэрээр хүргүүлнэ.
34.25.Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага дараах мэдээллийг тухай бүр гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ:
34.25.1.хуульд заасан чиг үүргийн хүрээнд бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагааны гүйцэтгэл, худалдан авах ажиллагаанд оролцсон хувь хүн, хуулийн этгээдийн мэдээлэл, төсөвт өртөг, гэрээ байгуулсан хувь хүн, хуулийн этгээдийн дэлгэрэнгүй мэдээлэл;
34.25.2.төрийн болон орон нутгийн өмчит, төрийн өмчийн оролцоотой аж ахуйн нэгжийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл.
34.26.Барилга хот байгуулалт, газар, зураг зүйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага зөвшөөрөл эзэмшигч хувь хүн, хуулийн этгээдийн мэдээллийг тухай бүр гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ. /Энэ хэсэгт 2022 оны 6 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
34.27.Төрийн байгууллага, төр, орон нутгийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд шаардлагатай мэдээллийг татварын албаны шаардсан даруйд гаргаж, хүргүүлнэ.
34.28.Соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага нь соёлын бүтээлч үйлдвэрлэл эрхлэгчийн мэдээллийг гаргаж, татварын албанд хүргүүлнэ. /Энэ хэсгийг 2024 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар нэмсэн./
35.1.Татварын алба нь татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх явцад татварын харилцаанд учирч болзошгүй эрсдэлийг тодорхойлох, удирдах, хянах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлнэ.
35.2.Татварын алба нь эрсдэлийн удирдлагыг хэрэгжүүлэхдээ дараах зарчмыг баримтална:
35.2.1.Монгол Улсын хүчин төгөлдөр хууль тогтоомжийн хүрээнд татварын алба өмнөө тавьсан зорилгодоо хүрэх, түүний хэрэгжилтийг хангахад хамгийн бага эрсдэлтэй байхад чиглэх;
35.2.2.эрсдэлийн удирдлага нь нэгдмэл, тасралтгүй байх;
35.2.3.эрсдэлийн удирдлага нь байгууллагын төлөвлөлт, шийдвэр гаргалтын нэг хэсэг болох;
35.2.4.эрсдэлийн удирдлага нь байгууллагын нөөцийн үр ашигтай зөв хуваарилалт, хэмнэлттэй байдлыг бий болгоход чиглэх.
35.3.Татварын албаны эрсдэлийн удирдлага гэж татварын харилцаанд оролцогчийн хуулиар хүлээсэн үүргээ биелүүлэхгүй байх үйлдэл, эс үйлдэл, нөхцөл байдлыг урьдчилан тодорхойлон шинжлэх, шалтгаан нөхцөлийг нь тогтоох, үнэлэх, улмаар шийдвэрлэх оновчтой арга замыг сонгох, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, бууруулахад чиглэсэн тасралтгүй, цогц үйл ажиллагааг хэлнэ.
35.4.Татварын алба нь эрсдэлийн удирдлагын арга хэмжээг дараах үе шаттайгаар хэрэгжүүлнэ:
35.4.1.нөхцөл байдлыг тодорхойлох;
35.4.2.эрсдэлийг тодорхойлж, бүртгэх;
35.4.3.эрсдэлийг үнэлэх, шинжлэх;
35.4.4.эрсдэлийг удирдах ба хяналтын арга хэмжээг тодорхойлох;
35.4.5.эрсдэлийн удирдлагын үйл явцыг хянах.
35.5.Татварын албаны эрсдэлийн удирдлагын тогтолцоо нь татварын хууль тогтоомжийн хүрээнд татварын албаны удирдлага, мэргэжил арга зүйн үйл ажиллагаанд ашиглагдах тооцооллын цахим системд тулгуурласан үйл ажиллагааны иж бүрдэл юм.
35.6.Энэ хуулийн 35.4.3-т заасан эрсдэлийн үнэлгээ, шинжилгээг татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сангийн мэдээлэлд үндэслэн хийнэ.
35.7.Эрсдэл тооцох шалгуур үзүүлэлтийг шинэчлэх, өөрчлөх, хүчингүй болгох талаар хэлэлцэх, татварын албаны үйл ажиллагаанд учирч болзошгүй эрсдэлийг удирдах, бууруулах, хэрэгжилтийг нь хянах, эрсдэлийн шинжилгээний үр дүнтэй танилцах ажлыг хэрэгжүүлэх, энэ хуулийн 16 дугаар зүйлд заасан Татвараас зайлсхийхийн эсрэг ерөнхий дүрмийг хэрэгжүүлэх эсэхийг шийдвэрлэх чиг үүрэг бүхий Эрсдэлийн удирдлагын хороо ажиллана.
35.8.Эрсдэлийн удирдлагын хорооны гишүүдийг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны даргын тушаалаар томилж, чөлөөлөх бөгөөд уг хороонд санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын төлөөллийг оролцуулна.
35.9.Эрсдэлийн үнэлгээ, шинжилгээнд ашиглагдах шалгуур үзүүлэлтийг татварын хууль тогтоомжид нийцүүлэн тогтоох бөгөөд Эрсдэлийн удирдлагын хороогоор хэлэлцүүлсний үндсэн дээр, татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
35.10.Энэ хуулийн 35.4.3-т заасан эрсдэлийн үнэлгээ, шинжилгээний үр дүнг үндэслэн татварын хяналт, шалгалтад хамруулах татвар төлөгчийг сонгоно.
35.11.Татварын албаны эрсдэлийн удирдлагын үйл ажиллагаа, хорооны журмыг эрсдэлийн удирдлагын стандартад нийцүүлэн санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
36.1.Татвар төлөгчийн татварын ногдлыг үнэн зөв тодорхойлох боломжгүй тохиолдолд татварын алба татвар төлөгчийн татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тооцоолж, нөхөн ногдуулалтын акт үйлдэнэ.
36.2.Татварын алба дараах үндэслэлээр татварын ногдлыг өөрт байгаа мэдээлэлд үндэслэн жишиг үнийн аргаар тодорхойлно:
36.2.1.татвар төлөгч хуульд заасны дагуу тайлан, бүртгэл хөтлөөгүй;
36.2.2.татвар төлөгч тайлан, бүртгэлийг дутуу буюу буруу хөтөлсөн;
36.2.3.татвар төлөгчийн тайлан, бүртгэл алдагдсан буюу устсан;
36.2.4.татвар төлөгчийн татварын тайлангийн үзүүлэлт нь санхүүгийн тайлангийн үзүүлэлттэй харьцуулахад татварын ногдол дутуу тодорхойлогдсон нь илт байгаа;
36.2.5.татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд холбогдоогүй.
36.3.Татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлох журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
37.1.Хяналтад байгаа ажил гүйлгээний нөхцөлийг бие даасан ажил гүйлгээний нөхцөлтэй харьцуулахад орлого, ашиг болон татварын суурьд нөлөөлөх үзүүлэлтүүд нь ялгаатай бөгөөд үүнээс хамаарч татварын суурь буурсан бол уг буурсан дүнгийн зөрүүгээр татварын суурийг нэмэгдүүлж, холбогдох татварыг нөхөн ногдуулна.
37.2.Хяналтад байгаа ажил гүйлгээнд хамаарах татварын суурь нь түүнтэй харьцуулагдах бие даасан ажил гүйлгээнд хамаарах татварын сууриас багагүй байна.
37.3.Энэ хуулийн 37.2-т зааснаар хяналтад байгаа ажил гүйлгээний татварын суурийг тодорхойлохдоо уг ажил гүйлгээтэй харьцуулагдаж болох бие даасан ажил гүйлгээний нөхцөлтэй нийцэж байгаа эсэхийг дараах байдлаар тогтооно:
37.3.1.ажил гүйлгээний үнэ, нөхцөл;
37.3.2.ажил гүйлгээ хийх бодит шаардлага байсан эсэх;
37.3.3.талууд харилцан хүлээсэн үүргээ биелүүлсэн, эсхүл бодит ажил гүйлгээ хийгдсэн эсэх.
37.4.Харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн гэрээний нөхцөл болон бодит гүйцэтгэлийн хооронд зөрүү үүссэн тохиолдолд гэрээний талуудын оролцоо, чиг үүрэг, гүйцэтгэл, зарцуулсан хөрөнгө, хүлээсэн эрсдэл зэрэг бодит гүйцэтгэлийг харгалзан татварын суурьт тохируулга хийнэ.
38.1.Үнэ шилжилтийн тайланг дараах байдлаар ангилна:
38.1.1.үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайлан;
38.1.2.дотоод үнэ шилжилтийн тайлан;
38.1.3.ерөнхий үнэ шилжилтийн тайлан;
38.1.4.улс бүрээр тайлан.
38.2.Татвар төлөгч хяналтад байгаа ажил гүйлгээний мэдээллийг хадгалах, тайлагнах үүрэг хүлээнэ.
38.3.Татвар төлөгч татварын хяналт шалгалт хийхээс өмнө болон хийгдэх үед үнэ шилжилтийн тайлантай холбогдох татварын албаны шаардсан нэмэлт мэдээллийг тухай бүр гаргаж өгнө.
38.4.Татвар төлөгч үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайланг жилийн эцсийн татварын тайлангийн хамт харьяалах татварын албанд хүргүүлнэ.
38.5.Дотоод үнэ шилжилтийн тайлан дараах мэдээллийг агуулна:
38.5.1.Монгол Улсад байрладаг татвар төлөгч, эсхүл төлөөний газрын бизнесийн үйл ажиллагаа болон бизнесийн стратеги, бодлогын талаарх мэдээлэл;
38.5.2.хяналтад байгаа ажил, гүйлгээний харьцуулагдах байдлын шинжилгээ хийхэд шаардагдах мэдээлэл, харьцуулагдах боломжтой бие даасан ажил гүйлгээний мэдээлэл, ашигласан үнэ шилжилтийн аргачлал болон холбогдох бусад мэдээлэл;
38.5.3.Монгол Улсад байрладаг татвар төлөгчтэй холбогдох ажил, гүйлгээний санхүүгийн мэдээлэл;
38.5.4.энэ хуулийн 38.9-д заасан журамд шаардагдах бусад мэдээлэл.
38.6.Ерөнхий үнэ шилжилтийн тайлан дараах мэдээллийг агуулна:
38.6.1.групп болон группийн оролцогчдын хувьцаа, хувь оролцооны шууд болон шууд бус эзэмшлийн бүтэц;
38.6.2.групп болон группийн оролцогчдын үйл ажиллагаа явуулж байгаа газар зүйн байрлал;
38.6.3.бизнесийн үндсэн үйл ажиллагаа, борлуулалт, худалдан авалт, нийлүүлэлтийн суваг, нэмүү өртөг үүсгэхэд ашиглагдаж байгаа голлох хөрөнгө, групп болон группийн оролцогчдын үйл ажиллагааны чиг үүрэг, хүлээх эрсдэл, тухайн санхүүгийн жилд гарсан бүтцийн өөрчлөлтөд нөлөөлсөн томоохон ажил гүйлгээний мэдээлэл;
38.6.4.групп болон группийн оролцогчдын эзэмшиж байгаа биет бус хөрөнгө, тэдгээрийн эзэмшлийн бүтэц, биет бус хөрөнгөтэй холбогдуулан баримталж байгаа үнэ шилжилтийн бодлого;
38.6.5.групп болон группийн оролцогчдын хооронд хийгдсэн санхүүгийн ажил гүйлгээ болон үүнтэй холбогдуулан баримталж байгаа үнэ шилжилтийн бодлого;
38.6.6.групп, түүний оролцогчид, эсхүл тухайн татвар төлөгчийн санхүүгийн болон татварын асуудлаар баримталж байгаа бодлого, бусад улсын татварын албатай байгуулсан нэг болон хоёр талт үнэ урьдчилан тохиролцох гэрээний мэдээлэл;
38.6.7.харилцан хамааралтай этгээдийн энэ хуулийн 38.6.1, 38.6.2, 38.6.3, 38.6.4, 38.6.5, 38.6.6-д заасантай адилтгах болон энэ хуулийн 38.9-д заасан журамд шаардагдах мэдээлэл.
38.7.Улс бүрээр тайлан гаргах этгээд, тайлагнах нарийвчилсан харилцааг Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 27 дугаар зүйлд зааснаар зохицуулна.
38.8.Дараах татвар төлөгч энэ хуулийн 38.1.2, 38.1.3-т заасан тайланг жилийн эцсийн татварын тайлангийн хамт харьяалах татварын албанд хүргүүлнэ:
38.8.1.өмнөх татварын жилд зургаа болон түүнээс дээш тэрбум төгрөгийн борлуулалтын орлого олсон;
38.8.2.группийн нэгтгэсэн санхүүгийн тайланд үйл ажиллагаа нь тусгагддаг бөгөөд өмнөх татварын жилд нэгтгэсэн санхүүгийн тайлангаар тус групп нь зургаа болон түүнээс дээш тэрбум төгрөгийн борлуулалтын орлого олсон;
38.8.3.гадаадын хөрөнгө оруулалттай.
38.9.Энэ хуулийн 38.1-д заасан үнэ шилжилтийн тайлан тус бүрийн маягтын загвар, түүнийг нөхөх заавар, тайлагнах нарийвчилсан харилцааг зохицуулсан журмыг олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн стандарт, жишиг баримт бичгүүдэд нийцүүлэн татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
39.1.Tатвар төлөгч нь үнэ шилжилтийн тайлан гаргаагүй, эсхүл татварын ногдлоо дутуу тодорхойлж тайлагнасан бол татварын алба нь үнэ шилжилтийн үндсэн тохируулга хийж, татварыг нөхөн ногдуулж, хууль тогтоомжид заасан хариуцлагыг хүлээлгэнэ.
39.2.Татварын алба энэ хуулийн 39.1-д заасан үндсэн тохируулгыг хийхээс гадна хувь хүний орлогын албан татвар болон аж ахуй нэгжийн орлогын албан татварын зорилгоор тохируулгын үр дүнд бий болсон үнийн зөрүүг ногдол ашиг гэж үзэж хоёрдогч тохируулгыг хийнэ.
40.1.Үнэ шилжилтийн тохируулга хийхэд дараах аргыг ашиглана:
40.1.1.харьцуулагдах бие даасан үнийн арга;
40.1.2.дамжуулан борлуулах үнийн арга;
40.1.3.өртөг дээр нэмэх арга;
40.1.4.ажил гүйлгээний цэвэр ашгийн арга;
40.1.5.ажил гүйлгээний ашиг хуваах арга;
40.1.6.энэ хуулийн 37 дугаар зүйлд заасан үнэ шилжилтийн ерөнхий зарчимд нийцсэн бусад арга.
40.2.Татварын алба энэ хуулийн 39 дүгээр зүйлд заасан үнэ шилжилтийн тохируулгыг хийхдээ энэ хуулийн 40.1-д заасан аргаас хамгийн тохиромжтой гэж үзсэн аргыг ашиглах бөгөөд доор дурдсан нөхцөлийг харгалзан бодит үнэ тодорхойлох зарчимд үндэслэн тогтооно:
40.2.1.хяналтад байгаа ажил гүйлгээний онцлог;
40.2.2.энэ хуулийн 37.3-т заасан нөхцөл;
40.2.3.бие даасан гүйлгээтэй харьцуулж болохуйц бодит мэдээлэл, нөхцөл;
40.2.4.хяналтад байгаа болон бие даасан ажил гүйлгээний харьцуулагдах түвшин.
40.3.Хяналтад байгаа ажил гүйлгээнд тохируулга хийх аргыг сонгоход уг аргын давуу болон сул талыг харьцуулах замаар энэ хуулийн 40.1-д заасан аргыг дангаар, эсхүл хослуулж ашиглана.
40.4.Үнэ шилжилтийн тохируулга хийх хамгийн тохиромжтой аргыг сонгох, хэрэглэх журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
40.5.Татварын хууль тогтоомж болон энэ хуулийн 40.4-т заасан журмаар зохицуулаагүй, энэ хууль, түүнтэй нийцүүлэн гаргасан эрх зүйн баримт бичигтэй зөрчилдөөгүй тохиолдолд татварын алба үнэ шилжилтийн тохируулга хийхдээ "Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагаас гаргасан Үнэ шилжилтийн зөвлөмж"-ийг ашиглаж болно.
40.6.Татвар төлөгч нь үл мэдээлэгч улсын жагсаалтад байгаа улсын хуулийн этгээдтэй хяналтад байгаа ажил гүйлгээг хийж гүйцэтгэсэн, эсхүл энэ хуулийн 39.1-д заасан үүргээ биелүүлээгүй, эсхүл үнэ шилжилтийн тайланг буруу мэдээлсэн тохиолдолд татварын алба дараах арга хэмжээг авч хэрэгжүүлнэ:
40.6.1.татвар төлөгчтэй харьцуулагдах өөр бусад татвар төлөгчийн нээлттэй мэдээлэлд үндэслэн, эсхүл татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сангаас сонгож харьцуулах замаар нөхөн ногдуулалт хийх;
40.6.2.татвар төлөгчийн мэдээллийг задруулахгүйгээр түүний ажил гүйлгээний үнийг харьцуулалт хийх зорилгоор авч болох бөгөөд энэ тохиолдолд уг этгээдийн мэдээллийг нууцална.
40.7.Энэ хуулийн 40.6-д заасан үл мэдээлэгч улс, бүс нутгийн жагсаалтад Монгол Улстай татварын зорилгоор мэдээлэл солилцдоггүй болон эрсдэлтэй татварын тогтолцоотой улс, бүс нутгийг хамруулах бөгөөд энэхүү жагсаалтыг жил бүрийн 01 дүгээр сарын 10-ны дотор, жагсаалтад өөрчлөлт орсон бол ажлын 10 өдрийн дотор татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага албан ёсны цахим хуудсаараа нийтэд мэдээлнэ.
41.1.Татвар төлөгч татварын хууль тогтоомжид заасны дагуу төлбөл зохих татварын ногдлоо бүрэн гүйцэд тодорхойлж, хугацаанд нь төлсөн эсэхийг татварын алба хянан шалгана.
41.2.Татварын алба татварын хяналт шалгалтыг ерөнхий болон тусгай удирдамж, томилолттой хийх бөгөөд бүрэн, эсхүл хэсэгчилсэн хэлбэрээр олон улсын жишиг, хууль тогтоомжид нийцүүлэн хэрэгжүүлнэ.
41.3.Татвар төлөгчийн эрсдэлд үндэслэн хялбаршуулсан хяналт шалгалт хийж болно.
41.4.Татварын алба эрсдэлд, эсхүл татвар төлөгчийн хүсэлтэд үндэслэн татвар төлөгчийн хууль тогтоомжоор хүлээсэн үүргийн биелэлтийг хянан шалгана.
41.5.Татварын хяналт шалгалт хийх талаар татвар төлөгчид ажлын 10-аас доошгүй өдрийн өмнө урьдчилан мэдэгдэнэ.
41.6.Татварын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагын дарга нь татвар төлөгчийн улс, орон нутгийн төсөвт оруулж байгаа орлогын хэмжээ, татварын төрөл, үйл ажиллагааны чиглэлийг харгалзан хяналт шалгалтын харьяаллыг тогтоож болно.
41.7.Татварын хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хянах зорилгоор татварын албанаас хэрэгжүүлэх дараах ажиллагаа энэ хуулийн 41.5-т хамаарахгүй:
41.7.1.Онцгой албан татварын тэмдгийн тухай хуулийн хэрэгжилтэд хяналт тавих;
41.7.2.татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд холбогдсон эсэхэд хяналт тавих;
41.7.3.цахим төлбөрийн баримт үйлдэх, хэвлэх, олгох, илгээх, хадгалах үйл ажиллагаанд хяналт тавих.
41.8.Татварын алба нь татварын улсын байцаагчийн мэргэжлийн ур чадвар, ажлын дадлага туршлага, ашиг сонирхлын зөрчилд өртөхгүй байх нөхцөлийг харгалзан татварын хяналт шалгалтыг зохион байгуулж, томилгоо хийж, удирдамжийг батална.
41.9.Татварын хяналт шалгалтыг хоёр болон түүнээс дээш татварын улсын байцаагчийн бүрэлдэхүүнтэй хийж гүйцэтгэнэ.
41.10.Татварын алба нь татварын хяналт шалгалт хийх зорилгоор дараах эрх хэмжээг хэрэгжүүлэх эрхтэй:
41.10.1.татвар төлөгч болон түүний харилцагч этгээдийг үндэслэл бүхий шалтгаанаар дуудан ирүүлж, тайлбар авах;
41.10.2.энэ хуулийн 5 дугаар бүлэгт заасан нийтлэг ажиллагааг хэрэгжүүлэх;
41.10.3.татварын болон нягтлан бодох бүртгэлийн тайлан, данс бүртгэл, санхүүгийн бусад баримт болон татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сангийн мэдээлэлтэй холбоотой тайлбар, лавлагаа гаргуулан авах.
41.11.Татварын алба, татварын улсын байцаагч хяналт шалгалт хийхдээ дараах ажиллагааг хэрэгжүүлэхийг хориглоно:
41.11.1.энэ хуулийн 41.4-т зааснаас бусад үндэслэлээр хяналт шалгалт хийх;
41.11.2.татварын улсын байцаагч татвартай холбогдсон эрүү, захиргааны хэрэг, зөрчлийг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд шинжээчээр оролцох.
41.12.Татвар төлөгч нь татварын хяналт шалгалтад дараах эрх, үүрэгтэй байна:
41.12.1.эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо биечлэн, эсхүл итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, мэргэшсэн зөвлөхөөрөө дамжуулан хамгаалах, татварын хяналт шалгалтад биечлэн байлцах, нотолгоо, үндэслэл гаргах;
41.12.2.татвар ногдуулалт, төлөлт, татварын хяналт шалгалтын явц, үр дүнгийн талаар тайлбар авах буюу өгөх;
41.12.3.татварын хяналт шалгалтад шаардлагатай санхүүгийн болон бусад баримтыг шаардсаны дагуу цахим болон цаасан хэлбэрээр татварын албанд гарган өгч, татварын хяналт шалгалтад хамрагдах.
41.13.Татварын хяналт шалгалтын үйл ажиллагааны журмыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга баталж, мөрдүүлнэ.
42.1.Татварын улсын байцаагч энэ хуулийн 16.2, 16.3, 36.1, 37.1, 41.1-д заасан үндэслэлээр нөхөн ногдуулалтын акт, эсхүл илтгэх хуудас үйлдэх бөгөөд нөхөн ногдуулалтын акт нь тэмдэглэх, тогтоох хэсгээс, илтгэх хуудас нь тэмдэглэх хэсгээс бүрдэнэ.
42.2.Нөхөн ногдуулалтын актаар татвар төлөгчийн татварын ногдлыг нэмэгдүүлэх, эсхүл бууруулах өөрчлөлт хийх бөгөөд ногдол бууруулсан зөрүүг нөхөн ногдуулалтын акт үйлдсэн татварын жилийн татварын үлдэгдлийн тооцоололд оруулан тооцно.
42.3.Нөхөн ногдуулалтын акт, илтгэх хуудас нь нэгдсэн бүртгэл, дугаартай байх бөгөөд хавсралтын хамт хүчинтэй байна.
42.4.Нөхөн ногдуулалтын акт, илтгэх хуудаст хяналт шалгалт хийсэн татварын улсын байцаагч гарын үсэг зурж, хариуцсан нэгжийн дарга хянан баталгаажуулж гарын үсэг зурснаар хүчин төгөлдөр болно.
42.5.Татварын алба, татварын улсын байцаагч нь албан ёсны маягтад эцэслэн баталгаажуулаагүй нөхөн ногдуулалтын актыг татвар төлөгчид урьдчилан танилцуулахгүй.
42.6.Нөхөн ногдуулалтын акт, илтгэх хуудсыг хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс хойш ажлын 7 өдрийн дотор гардуулж, гардуулсан тухай тэмдэглэл үйлдэнэ.
42.7.Татвар төлөгч, эсхүл түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь нөхөн ногдуулалтын акт, илтгэх хуудсыг энэ хуулийн 42.6-д заасан хугацаанд гардуулах боломжгүй, эсхүл гардан аваагүй бол татварын алба уг хугацаа өнгөрснөөс хойш 7 хоногийн дотор татвар төлөгчийн хувийн хэрэгт бүртгүүлсэн хаягт шуудангаар илгээнэ.
42.8.Нөхөн ногдуулалтын акт, илтгэх хуудсыг энэ хуулийн 42.7-д заасны дагуу илгээсэн өдрөөс хойш Захиргааны ерөнхий хуулийн 43 дугаар зүйлд заасан хугацаанд гардуулсанд тооцно.
43.1.Татвар төлөгч нөхөн ногдуулалтын актыг бүхэлд нь, эсхүл хэсэгчлэн хүлээн зөвшөөрөхгүй бол нөхөн ногдуулалтын актыг гардан авснаас хойш 30 хоногийн дотор энэ хуулийн 46.1-д заасан Маргаан таслах зөвлөлд гомдол гаргаж болно.
43.2.Татвар төлөгч энэ хуульд заасан хугацаанд нөхөн ногдуулалтын актыг гардан аваагүй нь шүүхийн болон захиргааны журмаар гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолохгүй байх үндэслэл болохгүй.
43.3.Татвар төлөгч энэ хуулийн 43.1-д заасны дагуу гомдол гаргасан нь ногдуулсан татвар, алданги, торгууль төлөхийг зогсоох үндэслэл болохгүй.
43.4.Татварын алба нь татварын улсын байцаагчийн үйлдсэн нөхөн ногдуулалтын акт болон шийтгэлийн хуудсын биелэлтийг хангуулахад хяналт тавин ажиллана.
44.1.Татварын хяналт шалгалтыг хийх явцад Зөрчлийн тухай хуульд заасан зөрчил илэрсэн тохиолдолд Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн дагуу шийдвэрлэнэ.
45.1.Татвар төлөгчийн нэмэгдсэн өртгийн албан татварын ногдуулалт, төлөлтийг баталгаажуулах хүсэлтийг харьяа татварын алба хүлээн авч, хянаж шалган, баталгаажуулж, саналыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын том татвар төлөгч хариуцсан нэгжид шилжүүлнэ.
45.2.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын том татвар төлөгч хариуцсан нэгж нь энэ хуулийн 45.1-д заасан саналыг хүлээн авч нэмэгдсэн өртгийн албан татварын ногдуулалт, төлөлтийг хянан шалгаж, баталгаажуулсан акт үйлдэнэ.
45.3.Татвар төлөгч энэ хуулийн 45.2-т заасан шийдвэрийг зөвшөөрөхгүй бол энэ хуулийн 46.1-д заасан Татварын маргаан таслах зөвлөлд гомдол гаргаж шийдвэрлүүлнэ.
46.1.Татварын албаны дэргэд татвар төлөгчөөс энэ хуулийн 6.1.26-д заасан татварын акттай холбогдуулан гаргасан гомдол, Захиргааны ерөнхий хуулийн 94.2-т заасан хүсэлтийг хянан шийдвэрлэх чиг үүрэг бүхий Татварын маргаан таслах зөвлөл /цаашид "Маргаан таслах зөвлөл" гэх/ ажиллана.
46.2.Маргаан таслах зөвлөл нь дарга, гишүүдээс бүрдэнэ.
46.3.Энэ хуулийн 46.1-д заасны дагуу татвар төлөгчийн гаргасан гомдлыг харьяаллын дагуу татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага, аймаг, нийслэл, улсын зэрэглэлтэй хотын Татварын албаны дэргэдэх Маргаан таслах зөвлөл тус тус шийдвэрлэнэ.
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
46.4.Маргаан таслах зөвлөл нь ес, эсхүл 11 хүний бүрэлдэхүүнтэй байна. Маргаан таслах зөвлөлийн ажиллах журмыг Засгийн газар батална.
46.5.Маргаан таслах зөвлөлийг тухайн байгууллагын удирдлагатай зөвшилцсөний үндсэн дээр дараах бүрэлдэхүүнтэйгээр байгуулна:
46.5.1.аймаг, нийслэл, улсын зэрэглэлтэй хотын татварын албаны дэргэдэх Маргаан таслах зөвлөлийн бүрэлдэхүүнд нутгийн захиргааны байгууллага, татварын албаны төлөөлөл, мэргэжлийн төрийн бус байгууллагын төлөөлөл;
/Энэ заалтад 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
46.5.2.татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дэргэдэх Маргаан таслах зөвлөлийн бүрэлдэхүүнд татварын болон хууль зүйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, татварын албаны төлөөлөл, мэргэжлийн төрийн бус байгууллагын төлөөлөл.
46.6.Маргаан таслах зөвлөлийн гишүүн нь нягтлан бодогч, санхүүч, эдийн засагч, эсхүл эрх зүйч мэргэжилтэй, мэргэжлээрээ гурваас дээш жил ажилласан туршлагатай байна.
46.7.Маргаан таслах зөвлөлийн дэргэд татвар төлөгчийн гомдлыг хянан шийдвэрлэх зорилгоор татварын асуудлаар дүн шинжилгээ хийх, дүгнэлт, зөвлөмж гаргах чиг үүрэг бүхий хараат бус магадлагч ажиллах бөгөөд магадлагч нь тухайн шатны татварын албаны дарга томилсон татварын улсын байцаагчийн эрхтэй этгээд байна.
46.8.Маргаан таслах зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга нь татварын улсын байцаагчийн эрхтэй байх бөгөөд түүнийг Маргаан таслах зөвлөлийн даргын санал болгосноор тухайн шатны татварын албаны дарга томилно.
46.9.Аймаг, нийслэл, улсын зэрэглэлтэй хотын татварын албаны дэргэдэх Маргаан таслах зөвлөлийн бүрэлдэхүүн болон даргыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга, татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дэргэдэх Маргаан таслах зөвлөлийн бүрэлдэхүүн болон даргыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн тус тус томилж, чөлөөлнө.
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
47.1.Татвар төлөгч, эсхүл түүний эрх олгосон итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, мэргэшсэн зөвлөх татварын актыг гардаж авснаас хойш энэ хуулийн 43.1, 72.4-т заасан хугацаанд харьяалах Маргаан таслах зөвлөлд гомдол гаргах эрхтэй.
47.2.Гомдол нь Иргэдээс төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх тухай хуулийн 10 дугаар зүйлд заасан шаардлагыг хангасан байна.
47.3.Нөхөн ногдуулалтын актад гомдол гаргахдаа уг актаар нөхөн ногдуулсан татварын хүлээн зөвшөөрөөгүй дүнгийн 10 хувийг урьдчилж төлөх ба уг төлөх дүн нь 100 сая төгрөгөөс хэтрэхгүй байна.
47.4.Маргаан таслах зөвлөл, шүүх татвар төлөгчийн нөхөн ногдуулалтын актад гаргасан гомдол, нэхэмжлэлийг ханган эцэслэн шийдвэрлэсний үр дүнд энэ хуулийн 47.3-т заасны дагуу урьдчилан төлсөн татварын дүнгээс татвар төлөгчид буцаан олгох асуудлыг энэ хуулийн 49 дүгээр зүйлд заасны дагуу шийдвэрлэнэ.
47.5.Энэ хуулийн 47.1-д заасан гомдлыг дараах харьяаллын дагуу шийдвэрлэнэ:
47.5.1.аймаг, нийслэл, улсын зэрэглэлтэй хотын татварын албанд харьяалагдах татвар төлөгчийн гомдлыг тухайн аймаг, нийслэл, улсын зэрэглэлтэй хотын татварын албаны дэргэдэх Маргаан таслах зөвлөл;
/Энэ заалтад 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
47.5.2.том татвар төлөгч хариуцсан нэгжид харьяалагдах татвар төлөгчийн гомдлыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дэргэдэх Маргаан таслах зөвлөл.
47.6.Маргаан таслах зөвлөл нь холбогдох татварын акт, ирүүлсэн гомдол, хүсэлт болон бусад баримт бичиг, мэдээллийг хянаж, 3 хоногийн дотор харьяаллыг тогтоож, харьяаллын бус бол маргааныг холбогдох Маргаан таслах зөвлөлд энэ хуулийн 47.5-т заасан харьяаллын дагуу шилжүүлнэ.
47.7.Маргаан таслах зөвлөлийн хуралдаан нь бүх гишүүний гуравны хоёр нь хүрэлцэн ирснээр хүчинтэйд тооцогдоно.
47.8.Маргаан таслах зөвлөл нь гомдлыг хуралдаанаараа хэлэлцэж, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхын саналаар шийдвэрлэнэ.
47.9.Маргаан таслах зөвлөл нь энэ хуулийн 46.1-д заасан гомдлыг татвар төлөгчийн гомдлын хүрээнд хянан шалгаж, шийдвэр гаргана.
47.10.Маргаан таслах зөвлөл нь татварын актаар баталгаажуулсан дүнг өөрчлөх, хүчингүй болгох, хэвээр үлдээх, түдгэлзүүлж татварын албанд буцаах шийдвэрийн аль нэгийг гаргах бөгөөд уг шийдвэр нь тогтоол хэлбэртэй байна.
47.11.Маргаан таслах зөвлөл гомдлыг хэлэлцэх явцад доор дурдсан нөхцөл байдлын аль нэг нь үүсвэл 3 хүртэл сарын хугацаагаар актыг дахин шалгуулахаар дээд шатны татварын албанд буцааж, гомдол бүхий нөхөн ногдуулалтын актыг нэг удаа түдгэлзүүлж болно:
47.11.1.илрүүлсэн татварын актын бичилтийн болон тооцооны алдаа нь тухайн татварын актын нөхөн ногдуулалт, торгууль, алдангийн нийт дүнг нэмэгдүүлэх;
47.11.2.гомдлын нөхцөл байдлыг цаашид тодруулах шаардлагатай, асуудлыг дутуу шийдвэрлэсэн бөгөөд нэмж тодруулах зүйлийн цар хүрээ нь маргаан таслах зөвлөлийн магадлан судлах боломжоос хэтэрсэн.
47.12.Татварын алба шинэ акт гаргах бол өмнө гаргасан нөхөн ногдуулалтын акт хүчингүй болох бөгөөд энэ хуулийн 47.11-д заасан хугацаанд шинэ акт гаргаагүй бол Маргаан таслах зөвлөл асуудлыг дахин хэлэлцэж шийдвэрлэнэ.
47.13.Маргаан таслах зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга нь маргаан таслах зөвлөлийн хэлэлцсэн асуудал болон гаргасан шийдвэрийн үндэслэлийн дэлгэрэнгүй тэмдэглэлийг хөтөлж, зөвлөлийн шийдвэрийг татвар төлөгч, татварын улсын байцаагч, магадлагч зэрэг хувь хүн, хуулийн этгээдийн нэр, хувийн мэдээллийг таних боломжгүйгээр цахим хуудсаар мэдээлнэ.
47.14.Маргаан таслах зөвлөл нь маргаан үүссэн шалтгаан, түүний нөхцөлийг арилгуулах, татварын хууль тогтоомж зөрчигдөхөөс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор зөвлөмж гаргаж, татварын албанд хүргүүлэх эрхтэй.
47.15.Маргаан таслах зөвлөл нь татвар төлөгчийн гомдол гаргаснаас хойш 30 хоногийн дотор гомдлыг шийдвэрлэж, уг шийдвэрийг маргааны оролцогч талуудад гардуулна.
47.16.Маргаан таслах зөвлөл нь энэ хуулийн 47.15-д заасан шийдвэр гаргах хугацааг нэг удаа 30 хүртэл хоногоор сунгаж болно.
47.17.Маргаан таслах зөвлөлд гомдол гаргасан татвар төлөгч нь энэ хуулийн 47.15, 47.16-д заасан хугацаанд магадлагч татварын улсын байцаагчийн шаардсан нотлох баримтыг ирүүлээгүй бол ирүүлсэн нотлох баримтын хүрээнд гомдлыг хянан шийдвэрлэнэ.
47.18.Маргаан таслах зөвлөлийн гаргасан шийдвэрийг зөвхөн шүүхийн шийдвэрээр өөрчилнө.
47.19.Татвар төлөгч нь Маргаан таслах зөвлөлийн шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөөгүй тохиолдолд шийдвэрийг гардан авснаас хойш 30 хоногийн дотор шүүхэд хандах эрхтэй.
47.20.Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 65.1.3-т заасантай адилтгах шалтгаанаар Маргаан таслах зөвлөл татвар төлөгчийн гомдлыг хянан шийдвэрлэх боломжгүй бол татварын актыг хэлэлцэхийг түдгэлзүүлж болно.
Тайлбар: "тооцооны алдаа" гэж татварын актад бичигдсэн тоон илэрхийллийг арифметик, оронгийн гэх мэт илт тооцооны алдаа гаргасан байхыг ойлгоно.
48.1.Татварын алба нь татвар, торгууль, алдангийн ногдуулалт, төлөлтийг татвар төлөгч бүрээр бүртгэнэ.
48.2.Татварын алба нь татвар төлөгч бүрийн төлбөл зохих татварын ногдуулалт, төлөлт, хөнгөлөлт, чөлөөлөлт, татварын өрийг татварын тайлан болон шийтгэлийн хуудас, татварын актад үндэслэн бүртгэнэ.
48.3.Татварын хяналт шалгалтын үр дүнд тайлангийн ногдол буурсан тохиолдолд татварын алба татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд холбогдох өөрчлөлтийг хийнэ.
48.4.Татварын орлого бүртгэх, орлогын данснаас татвар хооронд суутган тооцох журмыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
49.1.Татварын алба татвар төлөгчийн илүү төлсөн татварыг доор дурдсан дарааллын дагуу шийдвэрлэнэ:
49.1.1.буцаан олгох;
49.1.2.тухайн хугацаанд төлбөл зохих бусад татварт суутган тооцох;
49.1.3.татвар төлөгч зөвшөөрвөл дараагийн хугацаанд төлөх татварт суутган тооцох.
49.2.Татвар төлөгч татварын өртэй бол энэ хуулийн 49.1-д заасан дарааллыг үл харгалзан татварын өрийг түрүүлж суутган тооцно.
49.3.Татварыг суутган тооцохдоо энэ хуулийн 52.1-д заасан дарааллыг баримтална.
49.4.Илүү төлсөн татварыг буцаан олгох харилцааг тухайн төрлийн татварын хуулиар нарийвчлан зохицуулж болно.
49.5.Илүү төлсөн татварыг суутган тооцсон бол татварын алба энэ тухай татвар төлөгчид мэдэгдэнэ.
49.6.Энэ хуулийн 49.1.1-д заасан буцаан олголт нь төсвийн бүрэлдэхүүн хэсэг байна.
49.7.Татварын алба татварын хөнгөлөлт, илүү төлөлтийг хуулийн дагуу буцаан олгох зориулалттай харилцах данстай байх бөгөөд данс хөтлөх, түүнтэй холбоотой харилцааг зохицуулах журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
50.1.Доор дурдсан хугацаанд төлөөгүй татвар, алданги, торгууль /цаашид "татварын өр" гэх/-ийг татварын өрд тооцно:
50.1.1.татвар төлөгчийн татварын тайлангаар тодорхойлсон татварын хувьд татварын хууль, тогтоомжид зааснаар татвараа төлж, тайлагнасан байх ёстой өдөр;
50.1.2.тайлан боловсруулалтаар болон татвар төлөгчийн хүсэлтээр хийсэн залруулгын тайлангаар тодорхойлсон татварын хувьд залруулгын тайлан хүлээн авсан өдөр;
50.1.3.нөхөн ногдуулалтын акт, шийтгэлийн хуудсаар тогтоосон татвар, алданги, торгуулийн хувьд уг шийдвэрийг гардуулснаас хойш ажлын 15 өдөр;
50.1.4.татварын хууль тогтоомжоор тайлагнадаггүй татварын хувьд татварын хууль тогтоомжоор татвараа төлсөн байх ёстой өдөр.
50.2.Нөхөн ногдуулалтын актыг Маргаан таслах зөвлөл, шүүхийн шийдвэрээр эцэслэн тогтоосон тохиолдолд энэ хуулийн 50.1.3-т заасан өрийн хэмжээг уг шийдвэрийг үндэслэн өөрчилнө.
51.1.Татварын алба энэ хуулийн 50 дугаар зүйлд заасан татварын өрийг төлүүлэхээр татварын нэхэмжлэх /цаашид "нэхэмжлэх" гэх/-ийг татвар төлөгчид хүргүүлэх бөгөөд түүнд дараах зүйлийг тусгана:
51.1.1.татвар төлөгчийн овог, эцэг /эх/-ийн нэр, өөрийн нэр;
51.1.2.татвар төлөгчийн бүртгэлийн дугаар;
51.1.3.нэхэмжлэх хүргүүлсэн хугацаа;
51.1.4.татвар ногдох зүйл, татварын өр төлөх үндэслэл;
51.1.5.татварын өр, алдангийн хэмжээ, татварын өр төлөх эцсийн хугацаа;
51.1.6.татварын өр төлөх газар, дансны нэр, дансны дугаар;
51.1.7.нэхэмжлэхийг татвар төлөгчид хүргүүлснээс хойш ажлын 10 хүртэл өдөрт багтаан татварын өрийг төлөх тухай шаардлага;
51.1.8.татварын албанаас зайлшгүй гэж үзсэн бусад шаардлага.
51.2.Татварын алба нэхэмжлэхийг татварын өр үүссэн хугацаанаас хойш ажлын 30 өдөрт багтаан татвар төлөгчид хүргүүлнэ.
52.1.Татварын өрийг доор дурдсан дарааллаар барагдуулна:
52.1.1.татварын үндсэн өр;
52.1.2.алданги;
52.1.3.торгууль.
53.1.Доор дурдсан нөхцөл байдлын аль нэг нь үүсэж татвар төлөгч татварын өрийг төлөх боломжгүй болох нь тогтоогдсон бол татвар төлөгчийн бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр гаргасан хүсэлтийг үндэслэн харьяа татварын алба татвар төлөх хугацааг 1 жил хүртэлх хугацаагаар сунгаж хөнгөлөлт үзүүлж болно: Энэ хэсэгт 2024 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
53.1.1.Гамшгаас хамгаалах тухай хуулийн 4.1.1-д заасан гамшиг болон үер, газар хөдлөлт, гал түймэрт өртсөн;
53.1.2.энэ хуулийн 6.1.41.а, 6.1.41.б-д заасан хүндэтгэн үзэх шалтгааны улмаас татвар төлөгч хувь хүний хувьд өмнөх жилийн татвар ногдох орлогоос илүү хэмжээтэй эмчилгээний зардал гаргасан;
53.1.3.татвар төлөгч эрхэлж байгаа үйл ажиллагаагаа зогсоосон;
53.1.4.татвар төлөгчийн үйл ажиллагаанд 3 жил дараалан их хэмжээний алдагдал хүлээж, төлбөрийн чадвар муудсан.
53.2.Татвар төлөгч энэ хуулийн 53.1-д заасан хөнгөлөлтийн хугацаанд татварын өрийг төлөх боломжгүй хүндэтгэн үзэх нөхцөл үүссэн тохиолдолд татвар төлөгчийн хүсэлтийг үндэслэн харьяалах татварын алба хугацааг дахин сунгаж болно. Сунгах хугацаа нь анхны хөнгөлөлтийг оруулан нийт 2 жилээс илүүгүй байна.
53.3.Татварын өр төлөх хугацааны хөнгөлөлт үзүүлэхэд дараах зарчим баримтална:
53.3.1.татвар төлөх хугацааны хөнгөлөлтөд хамаарах татварын өрийн дүн нь 10.0 сая төгрөгөөс доош, эсхүл хөнгөлөх хугацаа нь 3 сар хүртэлх татварын өрд барьцаа хөрөнгө шаардахгүй бөгөөд бусад тохиолдолд сунгасан хугацаанд хамаарах алдангийн хэмжээг оруулсан дүнгээс багагүй хэмжээний барьцаа хөрөнгийг шаардана;
53.3.2.барьцааны зүйл нь үл хөдлөх эд хөрөнгө, Засгийн газрын үнэт цаас байх ба барьцаалах ажиллагааг Иргэний хууль, Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийг баримтлан хэрэгжүүлнэ;
53.3.3.энэ хуулийн 53.3.1-д заасан барьцааны оронд бусад этгээдийн батлан даалтыг ашиглаж болно;
53.3.4.татвар төлөгчийн бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр гаргасан хүсэлтэд хөрөнгийн байдал, санхүүгийн чадавхыг тэмдэглэн, түүнд үндэслэн гаргасан хөнгөлөлтийн хугацаанд татварын өр төлөх хуваарийг тусгана. Энэ заалтад 2024 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
53.4.Татварын өр төлөх хугацааг хөнгөлсөн бол хөнгөлөлтийн хугацаанд тухайн татварын өрийг хураах энэ хуульд заасан үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхгүй.
53.5.Энэ хуулийн 53.1, 53.2-т заасны дагуу татварын өр төлөх хугацааг хөнгөлсөн тохиолдолд хөнгөлөлтийн хугацаанд тооцох алдангийг 20 хувиар хөнгөлнө.
53.6.Энэ хуулийн 53.1, 53.2-т зааснаар татвар төлөгч сунгасан хугацаанд эрсдэлтэй татвар гэж үзэх нөхцөл байдал үүссэн, эсхүл хуваарийн дагуу татварын өрийг төлөөгүй, барьцааны зүйлийг өөрчлөхийг зөвшөөрөөгүй болон түүний дараа гарах нөхцөл байдлын өөрчлөлт нь хөнгөлөлтийг үргэлжлүүлэхэд зохистой бус гэж үзсэн тохиолдолд татварын албаны дарга хөнгөлөлтийг цуцалж, барьцааны зүйлээс татварын өрийг гаргуулна.
53.7.Энэ хуулийн 53.6-д заасны дагуу хөнгөлөлтийг цуцалсан тохиолдолд эхний ээлжид үл хөдлөх эд хөрөнгө, үнэт цаас зэрэг татвар төлөгчийн хөрөнгөөс татварын өрийг гаргуулах бөгөөд уг хөрөнгөөс гаргуулж хүрэлцэхгүй тохиолдолд батлан даагчаас татварын өрийг гаргуулах зарчим баримтална.
53.8.Батлан даагчаас татварын өрийг гаргуулахдаа энэ хуулийн 58.1, 58.2-т заасны дагуу мэдэгдэх хуудсыг хүргүүлнэ. Батлан даагч нь батлан даасан үүрэгт хамаарах татварыг мэдэгдэх хуудсанд заасан хугацаанд төлөөгүй бол энэ хуулийн 51 дүгээр зүйлд заасны дагуу нэхэмжлэх хүргүүлнэ. Батлан даагч тухайн нэхэмжлэхэд заасан хугацаанд татварын өрийг төлөөгүй бол татварын өр хураах ажиллагааг эхлүүлнэ.
53.9.Татварын өр төлөх хугацааны хөнгөлөлтийг зөвшөөрсөн болон цуцалсан талаар татварын албаны даргын шийдвэрийг өртэй татвар төлөгчид ажлын 10 өдрийн дотор мэдэгдэнэ.
53.10.Татварын өр төлөх хугацааг хөнгөлөх журам, энэ үйл ажиллагаатай холбогдох маягтын агуулга, загварыг татварын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
54.1.Доор дурдсан нөхцөл байдлын аль нэг нь үүсэж, татвар төлөгч татвараа төлөхгүй нь тодорхой болсон тохиолдолд ногдол нь тодорхой татварыг татварын алба урьдчилан хурааж болно:
54.1.1.татвар төлөгчийн хөрөнгөд энэ хуулийн 6.1.4-т заасан албадан гүйцэтгэх үйл ажиллагаа эхэлсэн;
54.1.2.татвар төлөгч татан буулгах шийдвэр гаргасан;
54.1.3.татвар төлөгч Монгол Улсад оршин суух хаяггүй болсон;
54.1.4.татвар төлөгч хууль бус үйлдлээр татвар төлөхөөс зугтах, эсхүл зугтахыг оролдох, татварын буцаан олголт авах, эсхүл авахыг оролдох, залилангийн шинжтэй үйлдлээр хөрөнгө шилжүүлэх, санаатайгаар дампуурах зэргээр татварын өр хураах үйл ажиллагаанаас зугтах, эсхүл зугтахыг оролдсон.
54.2.Энэ хуулийн 54.1-д заасны дагуу татварыг ажлын 3 өдөрт багтаан төлүүлэхээр урьдчилан нэхэмжлэх хуудас хүргүүлнэ.
55.1.Татварын алба дараах тохиолдолд татварын өр хураах үйл ажиллагааг эхлүүлнэ:
55.1.1.татвар төлөгчөөс болон татвар төлөх үүрэгтэй хоёрдогч этгээдээс татварын өрийг нэхэмжлэхэд заасан хугацаанд бүрэн төлөөгүй;
55.1.2.татвар төлөгч энэ хуулийн 54.2-т заасан урьдчилан нэхэмжлэх хуудас болон энэ хуулийн 53 дугаар зүйлээр тогтоосон хугацаанд татвараа бүрэн төлөөгүй;
55.1.3.өв залгамжлагчаас татварын өрийг нэхэмжлэхэд заасан хугацаанд татвараа бүрэн төлөөгүй;
55.1.4.татвар төлөх хугацаанаас хойш нэхэмжлэх хүлээн авсан татвар төлөгчид энэ хуулийн 54.1-д заасан нөхцөл байдал үүссэн.
55.2.Татварын алба татварын өрийг хураах үйл ажиллагааг дараах дарааллын дагуу хэрэгжүүлнэ:
55.2.1.нэхэмжлэх хүргүүлэх;
55.2.2.татварын өрийг үл маргах журмаар гаргуулах;
55.2.3.бэлэн мөнгө хураах;
55.2.4.хөрөнгө болон авлага битүүмжлэх;
55.2.5.битүүмжилсэн хөрөнгийг хураах;
55.2.6.битүүмжлэн хураасан хөрөнгийг мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэх;
55.2.7.орлогыг хуваарилах.
55.3.Татварын өрийг бүрэн хураах зорилгоор энэ хуулийн 55.2-т заасан ажиллагааг давхардуулан явуулж болно.
56.1.Энэ хуулийн 56.2, 56.3, 56.4, 56.5, 56.6, 56.7-д зааснаас бусад тохиолдолд татварыг аливаа авлагаас түрүүлж гаргуулна.
56.2.Татвар төлөгчийн хөрөнгөд энэ хуулийн 6.1.4-т заасан албадан гүйцэтгэх үйл ажиллагаа явуулж, хөрөнгийг мөнгөн хэлбэрт шилжүүлсэн тохиолдолд тухайн мөнгөн хөрөнгөөс татварын алба татварын өрийг гаргуулах хүсэлт гаргасан бол татварын өрийг шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагад бүртгэгдсэн дараалал үл харгалзан тухайн үйл ажиллагааны зардлын дараа хураана.
56.3.Татвар төлөгчийн хөрөнгийг татварын өр хураах үйл ажиллагааны дагуу мөнгөн хэлбэрт шилжүүлсэн бол тухайн мөнгөн хөрөнгөөс татвар хураах шууд зардлыг энэ хуулийн 56.4, 56.5.3, 56.6, 56.7-д заасныг үл харгалзан бусад татвар болон авлагаас түрүүлж хураана.
56.4.Онцгой албан татвар болон автобензин, дизелийн түлшний албан татвар ногдох зүйлийг албадан гүйцэтгэх ажиллагааны дагуу мөнгөн хэлбэрт шилжүүлсэн бол тухайн мөнгөн хөрөнгөөс шилжүүлгийн дүнд үүссэн онцгой албан татвар, автобензин, дизелийн түлшний албан татварыг энэ хуулийн 56.5, 56.6, 56.7-д заасныг үл харгалзан бусад татвар болон авлагаас түрүүлж хураана.
56.5.Татварын өр хураах үйл ажиллагаагаар хийсэн битүүмжлэлд хамаарах хоёр болон түүнээс дээш татварын албанд бүртгэлтэй татвар төлөгчийн татварын өрийг дараах байдлаар хураана:
56.5.1.тухайн татварын өрийг хураах зорилгоор хөрөнгө битүүмжилсэн бол битүүмжлэлд хамаарах татварыг суутгуулах хүсэлт гаргасан бусад татварын өрөөс түрүүлж;
56.5.2.хэд хэдэн суутгуулах хүсэлт гаргасан татварын өрийн хувьд хүсэлт гаргасан дарааллаар татварын өрийг түрүүлж;
56.5.3.татвар төлөгч татвар төлөх хугацааг хөнгөлүүлж, хөрөнгө барьцаалсан бол энэ хуулийн 56.5.1, 56.5.2-т заасныг үл харгалзан барьцаанд хамаарах татварыг бусад татварын өрөөс түрүүлж.
56.6.Татвар төлөгчийн барьцаа, ипотекийн барьцаа зэрэг гуравдагч этгээдээс давуу эрхтэйгээр шаардах эрхтэй хөрөнгөөс татварын өрийг гаргуулах тохиолдолд татварын өрийг эдгээр авлагын дараа хураана.
56.7.Бүртгүүлэх боломжгүй барьцаа, эсхүл бүртгэл хийгдээгүй ч түрүүлж авах шаардах эрхийн хувьд албадан гүйцэтгэх ажиллагааг хэрэгжүүлэгч байгууллагад нотолсон тохиолдолд энэ хуулийн 56.6-д заасан давуу эрх үйлчилнэ.
56.8.Энэ хуулийн 56.7-д заасан этгээд нь баримт нотолгоо гаргаагүй бол энэ хуульд заасан давуу эрхийг эдлэхгүй.
56.9.Бусдын амь нас, эрүүл мэндэд учруулсан гэм хорыг арилгуулах, тэжээн тэтгэх үүрэгтэй холбоотой бол энэ хуульд заасныг үл харгалзан татвар, авлагаас түрүүлж уг хохирлыг барагдуулна.
57.1.Өртэй татвар төлөгчийн хөрөнгөөс татварын өрийг хураахад уг хөрөнгө хүрэлцэхгүй нь тогтоогдсон бөгөөд татварын өр үүссэн хуулийн хугацаанаас нэг жилийн өмнөх өдрөөс хойш хугацаанд тухайн өртэй татвар төлөгч хөрөнгөө үнэгүй, эсхүл хэт бага үнээр бусдад шилжүүлсэн, бусдаас авах авлагаа хүчингүй болгож бусад этгээдэд ашигтай байдлыг бий болгосон бол шилжүүлж авсан хөрөнгө, хүчингүй болгосон авлагын хэмжээгээр тухайн этгээд татвар төлөх үүрэгтэй хоёрдогч этгээд болно.
58.1.Татвар төлөгчийн татварын өрийг төлөх үүрэгтэй хоёрдогч этгээдээс татварын өрийг гаргуулахаар тухайн этгээдэд доор дурдсан агуулга бүхий мэдэгдэх хуудас хүргүүлнэ:
58.1.1.өртэй татвар төлөгчийн овог, эцэг /эх/-ийн нэр, өөрийн нэр;
58.1.2.татварын өр үүссэн хугацаа, татварын төрөл, татварын өрийн дүн, татвар төлөх эцсийн хугацаа;
58.1.3.татварын өр төлөх газар, дансны нэр, дансны дугаар.
58.2.Энэ хуулийн 58.1.2-т заасан татварын өр төлөх эцсийн хугацаа нь мэдэгдэх хуудас хүргүүлснээс хойш ажлын 20 өдөр байна.
58.3.Татвар төлөх үүрэгтэй хоёрдогч этгээд энэ хуулийн 58.1.2-т заасан хугацаанд төлөөгүй бол татварын алба эрсдэлтэй татварыг урьдчилан хураах үйл ажиллагааг явуулахаас бусад тохиолдолд нэхэмжлэх хүргүүлнэ.
58.4.Татвар төлөх үүрэгтэй хоёрдогч этгээдэд энэ хуулийн 53, 54 дүгээр зүйл нэгэн адил үйлчилнэ.
58.5.Хөрөнгийн үнэ цэнэ огцом буурах магадлалтайгаас бусад тохиолдолд татварын өрийг өртэй татвар төлөгчийн битүүмжилсэн хөрөнгийг мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэх үйл ажиллагааг эхлүүлэхээс өмнө татвар төлөх үүрэгтэй хоёрдогч этгээдийн хөрөнгөөс татварын өр хураах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлж болохгүй.
58.6.Татвар төлөх үүрэгтэй хоёрдогч этгээдээс өртэй татвар төлөгчийн татварын өрийг гаргуулсан бол тухайн өртэй татвар төлөгчөөс нэхэмжлэх эрхтэй.
58.7.Татварын өрийг татвар төлөх үүрэгтэй хоёрдогч этгээдээс гаргуулах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх журмыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
59.1.Татварын улсын байцаагч татварын өр хураах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхийн тулд өртэй татвар төлөгчийн хөрөнгийн байдлыг дараах аргаар тогтооно:
59.1.1.хөрөнгийн байдлын талаар асуулга явуулах;
59.1.2.татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сангийн мэдээлэлд үндэслэн хөрөнгийн байдлыг тогтоох;
59.1.3.энэ хуулийн 5 дугаар бүлэгт заасан татварын албанаас хэрэгжүүлэх нийтлэг ажиллагаа явуулах;
59.1.4.хөрөнгийн өмчлөл, эзэмшил, ашиглалтыг гуравдагч этгээдийн мэдээлэл, лавлагаанд үндэслэн тогтоох.
59.2.Энэ хуулийн 59.1.1-д заасны дагуу дараах этгээдэд асуулга явуулж, шаардлагатай тохиолдолд тухайн этгээдийн хөрөнгийн талаарх бичиг баримтыг шалгаж болно:
59.2.1.өртэй татвар төлөгч;
59.2.2.өртэй татвар төлөгчийн хөрөнгийг эзэмшигч гуравдагч этгээд, эсхүл тухайн хөрөнгийг эзэмшиж байгаа гэж үзэх хангалттай шалтгаан бүхий гуравдагч этгээд;
59.2.3.өртэй татвар төлөгчтэй авлага, эсхүл өглөгийн харилцаатай этгээд, өртэй татвар төлөгчийн хөрөнгийг авсан гэж үзэх хангалттай шалтгаан бүхий этгээд;
59.2.4.өртэй татвар төлөгчийн хувь нийлүүлсэн, хөрөнгө оруулсан хуулийн этгээд.
59.3.Энэ хуулийн 59.1.3-т заасан нийтлэг ажиллагааг явуулахдаа энэ хуулийн 19.4-т заасан журмыг баримтална.
59.4.Энэ хуулийн 59.1.4-т заасан хөрөнгийн талаарх мэдээлэл, лавлагааг улсын бүртгэлийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны болон холбогдох бусад байгууллагаас гаргуулж авна.
59.5.Татварын улсын байцаагч татварын өр хураах үйл ажиллагаанд шаардлагатай тохиолдолд өртэй татвар төлөгчийн оршин суугаа газар болон тухайн хөрөнгийг нуусан байж болзошгүй газарт үзлэг хийж болно.
59.6.Татварын улсын байцаагч үзлэг хийх явцад татварын өртэй этгээд болон гуравдагч этгээдээр хаалга, сейф, бусад агуулах савыг нээлгүүлэх, татвар төлөгч уг ажиллагааг хийхээс татгалзсан тохиолдолд татварын улсын байцаагч шаардлагатай арга хэмжээг авч нээж болно.
60.1.Өртэй татвар төлөгчийн хөрөнгийг битүүмжлэх гэснийг Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 49.1-д заасан утгаар ойлгох бөгөөд барьцааны эрхгүй хөрөнгөөс эхлэн битүүмжлэх зарчим баримтална.
60.2.Энэ хуулийн 60.1-д заасан барьцааны эрхгүй хөрөнгөөс татварын өрийг хурааж хүрэлцэхгүй тохиолдолд барьцааны эрхтэй хөрөнгийг битүүмжилж болно.
60.3.Гуравдагч этгээдийн шаардах эрхтэй хөрөнгийг битүүмжилсэн тохиолдолд тухайн гуравдагч этгээдээс татварын албанд ирүүлсэн хүсэлтийг үндэслэн өртэй татвар төлөгчийн битүүмжилсэн хөрөнгийг татварын өрийг хураах боломжтой, түргэн борлогдох болон гуравдагч этгээдийн эрхийн үйлчлэлгүй хөрөнгөөр сольж болно.
60.4.Татварын алба татварын өр хураах зардал бага байх, хөрвөх чадвар өндөртэй хөрөнгийг түрүүлж битүүмжлэх замаар татварын өрийг хураана.
60.5.Татварын өр хураахад шаардлагатайгаас бусад хөрөнгийг битүүмжилж болохгүй.
60.6.Битүүмжлэх хөрөнгийн үнийн дүн нь битүүмжлэх болон татварын өр хураах зардал, тухайн татварын өрөөс өмнө хураагдах барьцааны эрх бүхий гуравдагч этгээдэд төлөх өрийн нийлбэр дүнд хүрэлцэхгүй тохиолдолд тухайн хөрөнгийг битүүмжлэхгүй.
60.7.Татварын алба өртэй татвар төлөгчийн хөрөнгийг битүүмжилсэн бол битүүмжлэх актыг үйлдэнэ. Битүүмжилсэн хөрөнгө нь хөдлөх эд хөрөнгө, үнэт цаас, банкан дахь данс, авлага, шаардах эрх бүхий биет бус хөрөнгө байгаа тохиолдолд битүүмжлэх акт, мэдэгдэх хуудсын хуулбарыг өртэй татвар төлөгчид хүргүүлнэ.
60.8.Өртэй татвар төлөгч татварын өрөө бүрэн барагдуулсан, эсхүл энэ хуулийн 53 дугаар зүйлд заасан татвар төлөх хугацааны хөнгөлөлт эдэлсэн тохиолдолд татварын алба хөрөнгийг битүүмжлэх актыг хүчингүй болгоно.
60.9.Хөрөнгө битүүмжлэх, хураах, хадгалах, хамгаалахтай холбогдох харилцааг зохицуулах журмыг энэ хуульд өөрөөр заагаагүй бол Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 49, 50, 51, 52, 53, 54, 56 дугаар зүйлд заасныг жишиг болгон санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
Тайлбар:"шаардах эрх бүхий биет бус хөрөнгө" гэж банк, банк бус санхүүгийн байгууллага болон хадгаламж, зээлийн хоршоонд оруулсан хөрөнгө, хувьцаа худалдах, худалдан авахаар брокер, дилерт өгсөн захиалга зэрэг хамаарна.
61.1.Дараах хөрөнгийг битүүмжлэхийг хориглоно:
61.1.1.өртэй татвар төлөгч, түүний гэр бүлийн гишүүдийн өдөр тутмын хэрэглээний хувцас, хэрэглэл;
61.1.2.өртэй татвар төлөгчийн байнга амьдран суугаа зөвхөн нэг орон сууц болон өртэй татвар төлөгчийн хүйтний улиралд хэрэглэж байгаа түлээ, түлш;
61.1.3.газар тариалан, мал аж ахуй, гар урлал эрхэлдэг этгээдийн хувьд амьжиргааны эх үүсвэр болдог үйл ажиллагаанд зайлшгүй шаардлагатай багаж хэрэгсэл, эд зүйлс, тоног төхөөрөмж, мал, малын тэжээл;
61.1.4.гамшиг, аюулт үзэгдэл, осол, онцгой нөхцөл байдлын улмаас үзүүлж байгаа тусламж, тэтгэлэг, хандив;
text-align:justify">61.1.5.Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуульд заасны дагуу олгож байгаа тэтгэвэр, тэтгэмж; /Энэ заалтад 2023 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
61.1.6.донорын олговор;
61.1.7.нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмж болон нийгмийн халамжийн үйлчилгээ, нийгмийн хөгжлийн үйлчилгээний хүрээнд олгосон тусламж, дэмжлэг.
61.2.Удаан хадгалах боломжгүй, түргэн муудах хүнсний бүтээгдэхүүн, хуучирч элэгдэн хэрэгцээ хангахгүй болсон эд зүйлийг битүүмжлэхгүй.
61.3.Өртэй татвар төлөгчийн хөдлөх эд хөрөнгө болон үнэт цаасыг гэр бүлийн гишүүн, харилцан хамааралтай этгээдээс бусад гуравдагч этгээд эзэмшдэг бөгөөд тухайн гуравдагч этгээд нь шилжүүлэхээс татгалзсан тохиолдолд битүүмжлэхгүй.
62.1.Хөдлөх эд хөрөнгө, үнэт цаасыг битүүмжлэхдээ татварын улсын байцаагч тухайн хөрөнгийг татварын албаны мэдэлд авч хэрэгжүүлнэ. Битүүмжлэлийн үйлчлэл нь татварын улсын байцаагч хөрөнгийг татварын албаны мэдэлд авснаар үүснэ.
62.2.Өртэй татвар төлөгчийн хөрөнгийн байдлыг тогтоох үед бэлэн мөнгө илэрсэн тохиолдолд татварын өрөөс илүүгүй хэмжээгээр хураан авч нэн даруй татварын орлогын дансанд шилжүүлнэ. Шилжүүлсэн мөнгөн дүнгийн хэмжээгээр тухайн татвар төлөгчөөс татварын өрийг хураасан гэж үзнэ.
62.3.Үнэт цаас битүүмжилсэн тохиолдолд татварын алба тухайн үнэт цаасыг борлуулж татварын өрийг хурааж болно. Үнэт цаасыг борлуулсан орлогын хэмжээгээр өртэй татвар төлөгчөөс татварын өрийг хураасан гэж үзнэ.
62.4.Татвар төлөгчийн хөрөнгөөс татварын өрийг хурааж хүрэлцэхгүй бол татвар төлөгчийн гуравдагч этгээдэд эзэмшүүлсэн хөдлөх эд хөрөнгө болон үнэт цаасыг татварын албаны мэдэлд авна.
62.5.Энэ хуулийн 62.4-т заасныг хэрэгжүүлэхдээ гуравдагч этгээдэд хөрөнгийг ажлын 5 өдрийн дотор шилжүүлэх тухай бичгээр үүрэг болгож энэ тухай өртэй татвар төлөгчид мэдэгдэнэ.
62.6.Энэ хуулийн 62.5-д заасны дагуу гуравдагч этгээд хөрөнгийг шилжүүлээгүй тохиолдолд татварын улсын байцаагч тухайн хөдлөх эд хөрөнгө, үнэт цаасыг битүүмжилж болно.
62.7.Энэ хуулийн 62.4-т заасан гуравдагч этгээд нь өртэй татвар төлөгчтэй гэрээ байгуулсан түрээсийн эрх, үнэгүй түрээслэх эрх болон бусад хөдлөх хөрөнгийг ашиглах, эсхүл ашиг орлого олох эрхэд суурилсан эзэмшлийн эрхтэй тохиолдолд гэрээг цуцлах, эсхүл гэрээг цуцлахгүйгээр гурван сараар хязгаарлан тухайн хөдлөх хөрөнгийг ашиглах, ашиг орлого олох хоёр нөхцөлөөс аль нэгийг нь сонгох боломжтой.
62.8.Татварын алба шаардлагатай тохиолдолд битүүмжилсэн хөдлөх хөрөнгө, үнэт цаасыг өртэй татвар төлөгч, эсхүл тухайн хөрөнгийг эзэмшиж байгаа гуравдагч этгээдэд хадгалуулж болно. Хадгалсан газар нь энэ хуулийн 62.1-д зааснаас үл хамааран лацдах, олон нийтэд мэдээлсэн болон бусад битүүмжлэл тодорхойлох аргаар битүүмжилсэн болохыг илэрхийлсэн тохиолдолд битүүмжлэл үйлчилж эхэлсэн гэж үзнэ.
62.9.Энэ хуулийн 62.8-д заасны дагуу битүүмжилсэн хөрөнгийг хадгалуулсан тохиолдолд татварын өр хураахад хүндрэл үүсэхгүй нь тодорхой бол татвар төлөгчид уг хөрөнгийг ашиглах, эсхүл ашиг орлого олохыг зөвшөөрч болно.
62.10.Татварын улсын байцаагч үнэт цаасыг битүүмжлэх актыг тухайн үнэт цаасыг арилжих, бүртгэх, төлбөр тооцоог гүйцэтгэх, хадгалах үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа хуулийн этгээдэд хүргүүлж гүйцэтгэнэ.
Тайлбар: "мэдэлд авах" гэж татварын алба татварын өртэй этгээдийн хөрөнгийн өмчлөл, эзэмшлийг өөрчлөхгүйгээр тухайн хөрөнгийг захиран зарцуулах, эзэмших, ашиглах эрхийг хязгаарлан битүүмжилсэн тухай тэмдэглэгээ үйлдэх арга хэмжээг ойлгоно.
63.1.Үл маргах журмаар татвар төлөгчийн банкан дахь дансыг битүүмжлэх, татварын өрийг гаргуулахад дараах журмыг баримтална:
63.1.1.татварын улсын байцаагч татварын өрийг өртэй татвар төлөгчийн банкан дахь мөнгөн хөрөнгөөс хураах тухай битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсыг татварын албаны даргаар батлуулан харилцагч банканд хүргүүлэх;
63.1.2.энэ хуулийн 63.1.1-д заасан битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсанд өртэй татвар төлөгчийн нэр, татвар төлөгчийн дугаар, битүүмжилсэн мөнгөн хөрөнгийг шилжүүлбэл зохих банкны нэр, дансны дугаар, харилцагч банкны нэр, хаяг, татварын өр хураах үндэслэл, татварын өрийн дүн, зарлагын гүйлгээг бүрэн буюу хэсэгчлэн зогсоох тухай заах;
63.1.3.битүүмжлэх мэдэгдэх хуудас хүлээн авсан даруйд банк битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсанд заасан дансанд өртэй татвар төлөгчийн нэг буюу түүнээс дээш дансанд байгаа мөнгөн хөрөнгөөс татварын өрийг бүхэлд нь, эсхүл хэсэгчлэн шилжүүлэх;
63.1.4.банкан дахь мөнгөн хөрөнгө нь татварын өрийг төлөхөд хүрэлцэхээргүй бол уг данснаас төлөгдөх шүүхийн шийдвэрээр төлөх үүрэг бүхий авлагыг хамруулсан бусад зарлагын гүйлгээг бүрэн буюу хэсэгчлэн зогсоож, тухайн данснаас татварын өрийг битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсанд заасан дансанд шилжүүлэх.
64.1.Авлага битүүмжлэх ажиллагааг өртэй татвар төлөгчид өглөгтэй гуравдагч этгээдэд битүүмжлэх мэдэгдэх хуудас хүргүүлж хэрэгжүүлнэ. Авлага битүүмжлэх ажиллагаа авлага битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсыг гуравдагч этгээдэд хүргүүлснээр эхэлнэ.
64.2.Авлагыг нийт дүнгээр нь битүүмжлэх боловч татварын өр авлагаас бага тохиолдолд хэсэгчлэн битүүмжилж болно.
64.3.Цалин хөлс, болон тэдгээртэй адилтгах байнгын орлогыг битүүмжлэх ажиллагаа битүүмжилсний дараа орж ирэх орлогоос хураавал зохих татварын өрийг бүрэн хураах хүртэл хугацаанд үргэлжилнэ.
64.4.Татварын улсын байцаагч авлага битүүмжлэхдээ шаардлагатай тохиолдолд холбогдох бичиг баримтыг хурааж болно.
64.5.Татварын улсын байцаагч татварын өрийг битүүмжилсэн авлагаас гаргуулан хураах эрхтэй.
64.6.Цалин хөлс /цалин, хөдөлмөрийн хөлс, шагнал, урамшуулал, тэдгээртэй адилтгах хөдөлмөр эрхлэлтийн орлого хамаарна/-ийг битүүмжлэхэд дараах журмыг баримтална:
64.6.1.татварын улсын байцаагч татварын өрийг өртэй татвар төлөгчийн цалин хөлснөөс гаргуулахын тулд цалин хөлсийг олгох үүрэгтэй хувь хүн, хуулийн этгээдэд битүүмжлэх мэдэгдэх хуудас хүргүүлэх;
64.6.2.битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсанд өртэй татвар төлөгчийн нэр, хаяг, битүүмжлэгдсэн цалин хөлсийг шилжүүлбэл зохих банкны нэр, дансны дугаар, татвар төлөгчид цалин хөлсийг олгох хувь хүн, хуулийн этгээдийн нэр, хаяг, татварын өрийн дүн, төлбөр хийх хуваарь, битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсыг гардуулсан огноог тус тус заах;
64.6.3.битүүмжлэх мэдэгдэх хуудас хүлээн авсан хувь хүн, хуулийн этгээд нь цалин хөлсийг олгох өдөр төлбөрийн хуваарийн дагуу татварын өрийг суутгаж, суутгал хийснээс хойш ажлын 3 өдрийн дотор битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсанд заасан дансанд шилжүүлэх;
64.6.4.татварын өрийг шүүхийн шийдвэрээр төлөх үүрэгтэй авлагыг хамруулсан бусад авлагаас түрүүлж шилжүүлэх;
64.6.5.өртэй татвар төлөгч ажлаас чөлөөлөгдсөн, эсхүл халагдсан бол ажлын 7 өдрийн дотор татварын өрд суутгасан дүн болон өртэй татвар төлөгчийн шилжилт хөдөлгөөний мэдээллийг татварын албанд хүргүүлэх;
text-align:justify">64.6.6.цалин хөлснөөс татварын өрийг гаргуулахдаа Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 119.2-т заасныг баримтална.
/Энэ заалтад 2021 оны 7 дугаар сарын 2-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
64.7.Авлага битүүмжилсэн хугацаанд өртэй татвар төлөгч гуравдагч этгээдтэй байгуулсан гэрээ, хэлцэлд өөрчлөлт оруулах, дуусгавар болгохыг хориглоно.
65.1.Үл хөдлөх эд хөрөнгийг битүүмжлэх, үйлчлэлийн хугацаа болон битүүмжилсэн үл хөдлөх эд хөрөнгийг ашиглах, ашиг орлого олох харилцааг дараах байдлаар хэрэгжүүлнэ:
65.1.1.үл хөдлөх эд хөрөнгийг битүүмжлэхдээ өртэй татвар төлөгчид битүүмжлэлийн хуудас хүргүүлэх бөгөөд битүүмжлэх ажиллагаа нь тухайн битүүмжлэлийн хуудсыг өртэй татвар төлөгчид хүргүүлснээр эхлэх;
65.1.2.татварын алба үл хөдлөх эд хөрөнгийг битүүмжилсэн талаар бүртгэх байгууллагад бүртгүүлэх бөгөөд бүртгэлийг битүүмжлэлийн хуудас хүргүүлэхээс өмнө хийсэн бол энэ хуулийн 65.1.1-д заасныг үл хамааран бүртгүүлснээр битүүмжлэх ажиллагаа үүсэх;
65.1.3.татвар төлөгч битүүмжилсэн үл хөдлөх эд хөрөнгийг ашиглах, ашиг орлого олох боломжтой боловч үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнэ цэнийг огцом бууруулах магадлалтай үйлдэл хийх гэж байгаа нь тогтоогдсон тохиолдолд татварын алба тухайн үл хөдлөх хөрөнгийн ашиглалт болон ашиг олох үйл ажиллагааг хязгаарлаж болох бөгөөд энэ нь битүүмжилсэн үл хөдлөх эд хөрөнгийг ашиглах болон ашиг орлого олох эрхтэй гуравдагч этгээдэд мөн хамаарах.
65.2.Агаарын хөлгийг битүүмжлэх, үйлчлэлийн хугацаа болон битүүмжилсэн агаарын хөлгийг түр зогсоох ажиллагааг дараах байдлаар хэрэгжүүлнэ:
65.2.1.агаарын хөлгийг битүүмжлэхдээ энэ хуулийн 65.1.1, 65.1.2-т заасныг баримтлах;
65.2.2.нислэг үйлдэхэд бэлэн байгаа агаарын хөлгөөс бусад агаарын хөлгийг татварын албаны шийдвэрээр түр хугацаагаар зогсоох;
65.2.3.татварын өр хураах үйл ажиллагаанд шаардлагатай бол битүүмжилсэн агаарын хөлгийг хамгаалах, хадгалах арга хэмжээг авах;
65.2.4.энэ хуулийн 65.2.3-т заасан арга хэмжээг битүүмжлэлийн хуудас хүргүүлэхээс өмнө авсан бол тухайн арга хэмжээг авах үед битүүмжлэх ажиллагааг эхлэх;
65.2.5.татварын албаны даргын шийдвэрээр агаарын хөлгийг битүүмжилсэн, эсхүл энэ хуулийн 65.2.2-т заасны дагуу зогсоосон агаарын хөлгийг хүндэтгэн үзэх шалтгаантай бол хөдөлгөх зөвшөөрөл олгох.
65.3.Автомашин, барилгын тоног төхөөрөмжийн битүүмжлэх ажиллагаа, үйлчлэлийн хугацаа болон битүүмжилсэн автомашин, барилгын тоног төхөөрөмжийг хөдөлгөх, ашиглах ажиллагааг дараах байдлаар хэрэгжүүлнэ:
65.3.1.улсын бүртгэлд бүртгэлтэй автомашин, барилгын тоног төхөөрөмжийг битүүмжлэхдээ энэ хуулийн 65.1.1, 65.1.2-т заасныг баримтлах;
65.3.2.автомашин, барилгын тоног төхөөрөмж битүүмжлэхэд энэ хуулийн 65.2.3, 65.2.4-т заасныг дагаж мөрдөх;
65.3.3.татварын албаны шийдвэрээр автомашин, барилгын тоног төхөөрөмжийг битүүмжлэх бөгөөд энэ тохиолдолд өртэй татвар төлөгч тухайн хөрөнгийг татварын албаны мэдэлд шилжүүлэх;
65.3.4.энэ хуулийн 65.3.3-т заасны дагуу автомашин, барилгын тоног төхөөрөмжийг татварын албаны мэдэлд шилжүүлсэн тохиолдолд энэ хуулийн 62.1, 62.4, 62.5, 62.6, 62.7, 62.8-д заасныг дагаж мөрдөх;
65.3.5.татварын алба энэ хуулийн 65.3.3-т заасны дагуу мэдэлдээ авсан автомашин, барилгын тоног төхөөрөмжийг өртэй татвар төлөгч болон тухайн хөрөнгийг эзэмшиж байгаа гуравдагч этгээдэд хадгалуулж болох бөгөөд лацдах, олон нийтэд мэдэгдэх аргыг хэрэглэх зэргээр автомашин, барилгын тоног төхөөрөмжийг татварын алба мэдэлдээ авсныг тодорхой болгох;
65.3.6.Татварын алба энэ хуулийн 65.3.3, 65.3.5-д заасны дагуу мэдэлдээ авсан, эсхүл хадгалуулсан автомашин, барилгын тоног төхөөрөмжийг хүндэтгэн үзэх шалтгаантай бол ашиглуулахыг зөвшөөрөх.
Тайлбар:"агаарын хөлөг хадгалах, хамгаалах" гэж тухайн агаарын хөлгийг нислэг үйлдэх боломжгүй болгож байрлуулах, эсхүл агаарын хөлгийн бүртгэлийн баримт бичиг бусад хөдөлгөөнд оролцоход шаардагдах бичиг баримтыг хураан авахыг хэлнэ.
66.1.Биет бус хөрөнгийн хувьд гуравдагч этгээд ашиглаагүй тохиолдолд уг хөрөнгийг битүүмжлэх ажиллагааг дараах байдлаар хэрэгжүүлнэ:
66.1.1.патентын эрх, зохиогчийн эрх болон бусад гуравдагч этгээд ашиглаагүй хөрөнгийг битүүмжлэхдээ өртэй татвар төлөгчид битүүмжлэлийн хуудсыг хүргүүлэх бөгөөд битүүмжлэх ажиллагааны үйлчлэл нь тухайн битүүмжлэлийн хуудсыг өртэй татвар төлөгчид хүргүүлснээр эхлэх;
66.1.2.татварын албаны даргын шийдвэрээр хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэх зорилгоор бүртгүүлэх шаардлагатай хөрөнгийг битүүмжилсэн тохиолдолд холбогдох байгууллагад бүртгүүлэх;
66.1.3.энэ хуулийн 54 дүгээр зүйлд заасан нөхцөл үүссэн тохиолдолд 66.1.1-д заасныг үл харгалзан 66.1.2-т заасан битүүмжлэх ажиллагааг бүртгүүлснээр битүүмжлэлийн үйлчлэл үүсэх;
66.1.4.захиран зарцуулах эрхийн хязгаарлалтыг бүртгүүлэх шаардлагатай хөрөнгийн битүүмжлэх ажиллагааны үйлчлэл нь энэ хуулийн 66.1.1, 66.1.3-т зааснаас үл хамааран бүртгүүлэхэд үүсэх.
66.2.Биет бус хөрөнгийн хувьд гуравдагч этгээдийн ашиглаж байгаа уг хөрөнгийг битүүмжлэх ажиллагааг дараах байдлаар хэрэгжүүлнэ:
66.2.1.хэвлэх эрх, хувьцаа болон бусад гуравдагч этгээдийн ашиглаж байгаа хөрөнгийг битүүмжлэхдээ гуравдагч этгээдэд битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсыг хүргүүлэх бөгөөд битүүмжлэх ажиллагааны үйлчлэл нь тухайн битүүмжлэх мэдэгдэх хуудсыг гуравдагч этгээдэд хүргүүлснээр эхлэх;
66.2.2.энэ хуулийн 66.2.1-д заасан хөрөнгийг шилжүүлэх зорилгоор бүртгүүлэх шаардлагатай тохиолдолд энэ хуулийн 66.1.2, 66.1.3-т заасныг баримтлах.
67.1.Татвар төлөгчийн хөрөнгийг албадан гүйцэтгэх ажиллагаагаар мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэх үйл ажиллагаа эхлүүлсэн бол татварын алба тухайн үйл ажиллагааг гүйцэтгэж байгаа байгууллагад татварын өрийг суутгах хүсэлтийг хүргүүлнэ. Суутгах хүсэлт хүргүүлснээр тухайн татвар төлөгчид болон хөрөнгийн барьцаалсан эрх бүхий этгээдэд мэдэгдэнэ.
67.2.Татвар төлөгчид татварын өр хураах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхэд мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэхэд хялбар, гуравдагч этгээдийн эрхийг хөндөхгүй өөр хөрөнгөтэй, тухайн хөрөнгөөс татварын өрийг хураах боломжтой болох нь тогтоогдвол татварын алба суутгах хүсэлтийг гаргахгүй.
68.1.Татвар төлөгч нөхөн ногдуулалтын актад гомдол гаргасан бол эцсийн шийдвэр гарах хүртэл хугацаанд энэ хуулийн 63 дугаар зүйлд зааснаас бусад тухайн татвар төлөгчийн битүүмжилсэн хөрөнгийг мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэх ажиллагааг эхлүүлэхгүй.
68.2.Татвар төлөгч өөрийн ногдуулсан татвараа хуульд заасан хугацаанд нь төлөөгүйн улмаас үүссэн татварын өр, хуульд заасан хугацаанд гомдол гаргаагүй нөхөн ногдуулалтын актын өр, эсхүл нөхөн ногдуулалтын актад гаргасан гомдлын дагуу төлөхөөр Маргаан таслах зөвлөл болон шүүхээр эцэслэн шийдвэрлэгдсэн татварын өрийг татварын алба битүүмжилсэн хөрөнгө, энэ хуулийн 53.6, 53.7, 53.8-д заасан барьцааны зүйлээс Иргэний хуулийн холбогдох заалт, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуульд заасан журмын дагуу дуудлага худалдаа зохион байгуулж, эсхүл энэ хуульд заасан журмын дагуу шууд гэрээгээр мөнгөн хэлбэрт шилжүүлнэ.
68.3.Татварын алба энэ хуулийн 68.2-т заасан хөрөнгийн дуудлага худалдааны үнийг Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуульд заасан журмын дагуу тогтооно.
68.4.Тухайн татвар төлөгч болон татварын улсын байцаагч, татварын албаны ажилтан мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэх хөрөнгийг шууд болон шууд бус байдлаар худалдан авах эрхгүй.
68.5.Шууд гэрээгээр мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэх үйл ажиллагааг дараах нөхцөлд явуулна:
68.5.1.тухайн хөрөнгийг дуудлага худалдаагаар борлуулахад тохиромжгүй, эсхүл түргэн гэмтэж муудахаар байх;
68.5.2.Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй хөрөнгийг тухайн өдрийн зах зээлийн үнээр борлуулах бүрэн боломжтой байх;
68.5.3.дуудлага худалдааг хоёр удаа зохион байгуулсан боловч оролцогч байхгүй, худалдах үнэ нь дуудлага худалдааны анхны үнэд хүрэхгүй, эсхүл худалдан авагч төлбөр төлөх хугацаандаа төлбөрөө төлөөгүйгээс худалдан авах шийдвэрээ цуцалсан байх.
68.6.Дуудлага худалдаагаар болон шууд гэрээгээр борлуулсан хөрөнгийн орлого нь татварын өрийг хураахад хүрэлцэхээргүй бол татвар төлөгч уг татварын өрийн үлдсэн хэсгийг төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй.
68.7.Дуудлага худалдаа зохион байгуулах болон шууд гэрээгээр мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэх үйл ажиллагааны нийтлэг журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
69.1.Мөнгөн хэлбэрт шилжүүлсэн хөрөнгийг хуваарилахдаа дараах зарчмыг баримтална:
69.1.1.татварын алба битүүмжилсэн хөрөнгийн борлуулсан орлогын дүн болон үнэт цаас, авлага, эсхүл биет бус хөрөнгийн битүүмжлэлийн дагуу гуравдагч этгээдээс хүлээн авсан мөнгөн хөрөнгийг /цаашид "шилжүүлсэн мөнгөн хөрөнгө" гэх/ битүүмжлэлтэй татвар, суутгах хүсэлт гаргасан татвар, битүүмжилсэн хөрөнгийн барьцаат эрх, ипотекийн эрх, түрүүлж авах давуу эрхийн дагуу барьцаалагдсан авлагад хуваарилах;
69.1.2.битүүмжилсэн мөнгөн хөрөнгө болон суутгалын хүсэлтээр хүлээн авсан мөнгөн хөрөнгийг тухайн битүүмжлэл, эсхүл суутгалын хүсэлтэд хамаарах татварт шилжүүлэх;
69.1.3.энэ хуулийн 69.1.1, 69.1.2-т заасны дагуу хуваарилсан мөнгөн хөрөнгөөс үлдсэн тохиолдолд тухайн үлдэгдэл мөнгөн хөрөнгийг өртэй татвар төлөгчид олгох;
69.1.4.шилжүүлсэн мөнгөн хөрөнгө нь энэ хуулийн 69.1.1-д заасан татвар болон бусад авлагын нийт үнийн дүнд хүрэлцэхгүй бол энэ хуульд заасан татварын давуу эрхийн зарчим, Иргэний хууль болон бусад хуульд заасан дараалал, үнийн дүнг тогтоон хуваарилах;
69.1.5.энэ хуулийн 69.1.1, эсхүл 69.1.2-т заасны дагуу татварын хуваарилалт хийгдсэн мөнгөн хөрөнгийг татвар, алданги, торгуульд хуваарилахдаа энэ хуульд заасан татварын өр барагдуулах дарааллыг баримтлах.
69.2.Авлагатай этгээдээс татварын албанд гаргасан хүсэлтийг дараах байдлаар хянана:
69.2.1.энэ хуулийн 69.1.1-д заасан авлагатай этгээд хөрөнгө худалдах шийдвэр гаргахаас өмнө татварын албанд хандан авлагын хүсэлт гаргах;
69.2.2.татварын алба энэ хуулийн 69.2.1-д заасан авлагын хүсэлтийг хүлээн авч, нягтлах бөгөөд бүртгэгдсэн барьцаат авлагын эрх, ипотекийн зээлийн эрх, түрүүлж авах давуу эрх болон бүртгэх боломжгүй барьцаа, эсхүл түрүүлж авах давуу эрх нь мэдэгдэж байгаа этгээд авлагын хүсэлт гаргаагүй тохиолдолд татварын албаны дарга тухайн авлагын хэмжээг тодорхойлох;
69.2.3.энэ хуулийн 69.1.1-д заасан битүүмжилсэн хөрөнгийн барьцаат эрх, ипотекийн зээлийн эрх, түрүүлж авах давуу эрхийн дагуу барьцаалагдсан авлагын хувьд энэ хуулийн 69.2.2-т заасан авлагаас бусад авлагатай этгээд хөрөнгө худалдан борлуулах шийдвэр гаргах хүртэл авлагын хэмжээтэй холбоотой хүсэлт гаргаагүй бол тухайн авлагатай этгээдэд хуваарилахгүй байх.
69.3.Хуваарилалтын тооцооллын акт үйлдэх, шилжүүлсэн мөнгөн хөрөнгийг олгохдоо дараах байдлаар хэрэгжүүлнэ:
69.3.1.Татварын алба энэ хуулийн 69.1-д заасны дагуу хуваарилахдаа хууль тогтоомжийн дагуу хуваарилах авлага, энэ хуулийн 69.2.2-т заасны дагуу татварын албаны тодорхойлсон дүн, энэ хуулийн 69.3.2-т заасан мөнгөн хөрөнгийг шилжүүлэх хугацаа болон бусад шаардлагатай мэдээллийг тусгасан хуваарилалтын тооцооллын акт үйлдэн, түүний хуулбарыг мөнгөн хөрөнгийг шилжүүлснээс хойш ажлын гурван өдөрт багтаан авлагын хүсэлт гаргасан этгээд болон энэ хуулийн 69.2.2-т заасны дагуу авлагын хэмжээг тодорхойлсон авлагатай этгээд, өртэй татвар төлөгчид хүргүүлэх;
69.3.2.шилжүүлсэн мөнгөн хөрөнгийг авлагатай этгээдэд олгох хугацааг хуваарилалтын тооцооллын актын хуулбарыг хүргүүлснээс хойш ажлын долоон өдрийн дараагийн өдөр гэж үзэх;
69.3.3.татварын алба шилжүүлсэн мөнгөн хөрөнгийг тухайн хуваарилалтын тооцооллын актын хугацааг үндэслэн олгох.
69.4.Хуваарилалтын тооцооллын акттай холбоотой санал, гомдлыг шилжүүлсэн мөнгөн хөрөнгийг олгохоос өмнө гаргаж болно.
70.1.Татварын алба битүүмжилбэл зохих хөрөнгө болон битүүмжилсэн хөрөнгө нь тухайн албаны харьяаллын бус байвал тухайн хөрөнгө байршиж байгаа татварын албанд татварын өр барагдуулах үйл ажиллагааг шилжүүлж болно.
70.2.Татварын алба битүүмжилсэн хөрөнгийг мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэхэд шаардлагатай бол бусад татварын албанд татварын өр барагдуулах үйл ажиллагааг шилжүүлж болно.
70.3.Энэ хуулийн 70.1, 70.2-т заасны дагуу шилжүүлсэн тохиолдолд шилжүүлэн авсан татварын алба энэ тухай өртэй татвар төлөгчид мэдэгдэнэ.
71.1.Татварын алба энэ хуульд заасан татварын өрийг хураах ажиллагааг хэрэгжүүлэхээс өмнө татварын өрийн хэмжээнээс хамаарч татвар төлөгчид сануулах байдлаар тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг хязгаарлах арга хэмжээг авч болно.
71.2.Доор дурдсан нөхцөл нэгэн зэрэг бий болсон тохиолдолд татварын алба татварын өртэй гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүнийг татварын өрөө төлж дуустал Монгол Улсын хилээр нэвтрүүлэхгүй байхаар эрх бүхий байгууллагад хандах эрхтэй:
71.2.1.татварын өртэй этгээдэд татварын өр барагдуулах хөрөнгө, авлагагүй;
71.2.2.татварын өрийн хэмжээ нь 20 сая төгрөг ба түүнээс дээш байх.
71.3.Энэ хуулийн 71.1-д заасан арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх журмыг санхүү, төсвийн болон хууль зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран батална.
72.1.Нөхөн ногдуулалтын актыг хүчингүй болгосон буюу өөрчилсний улмаас бүрэн буюу хэсэгчлэн буцаан олгох татвар, торгууль, алдангийг татварын буцаан олголтын актаар баталгаажуулна.
72.2.Энэ хуулийн 72.1-д заасан актаар баталгаажуулснаас хойш ажлын 30 өдрийн дотор илүү төлсөн татварыг буцаан олгоно.
72.3.Энэ хуулийн 72.1-д заасан мөнгөн хөрөнгийг татвар төлөгч зөвшөөрвөл энэ хуулийн 49.1.2, 49.1.3-т заасан журмаар шийдвэрлэх бөгөөд энэ нь тухайн илүү төлөлтийн дүнд энэ хуулийн 73 дугаар зүйлд заасны дагуу алданги тооцохгүй байх үндэслэл болохгүй.
72.4.Энэ хуулийн 72.1-д заасан буцаан олгох дүнг татвар төлөгч эс зөвшөөрвөл татварын буцаан олголтын актыг гардан авснаас хойш Маргаан таслах зөвлөлд 30 хоногийн дотор гомдол гаргаж болно.
73.1.Татвар төлөгчийн хуулиар тогтоосон хугацаанд төлөөгүй татварт, эсхүл татварын албаны үндэслэлгүй илүү хураасан татварт тус тус алданги тооцох бөгөөд тухайн татварын жилд мөрдөх алдангийн хэмжээг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн тухайн татварын жилийн 1 дүгээр сард багтаан дараах зарчмыг үндэслэн тогтооно:
73.1.1.татвар төлөгчийн хугацаандаа төлөөгүй татварт тооцох алдангийн хэмжээг Монголбанкнаас зарласан арилжааны банкуудын зээлийн хүүгийн жилийн жигнэсэн дунджаас 20 хувиар илүү байхаар;
73.1.2.татварын албанаас үндэслэлгүй илүү хураасан татварт тооцох алдангийн хэмжээг Монголбанкнаас зарласан арилжааны банкуудын зээлийн хүүгийн жилийн жигнэсэн дундаж байхаар.
73.2.Алданги тооцох хугацааг доор дурдсанаар тодорхойлно:
73.2.1.татварын хууль тогтоомжид заасны дагуу тухайн татварыг төлбөл зохих өдрөөс түүнийг төлсөн өдрийг хүртэлх хоногийн тоогоор;
73.2.2.Татварын албаны илүү хураасан энэ хуулийн 73.1-д заасан мөнгөн хөрөнгийг хураасан өдрөөс эхлэн түүнийг буцаан олгох шийдвэр гарсан өдөр хүртэлх хоногийн тоогоор.
73.3.Татварын алданги, торгуульд алданги тооцохгүй.
74.1.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага нь татварын хууль тогтоомжийг улсын хэмжээнд хэрэгжүүлэх чиг үүрэг бүхий төрийн захиргааны байгууллага мөн.
74.2.Монголын татварын алба нь татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага, аймаг, нийслэл, хот, сум, дүүрэг, тосгоны татварын газар, хэлтэс, тасаг, татварын улсын байцаагч, хураагчаас бүрдэнэ. /Энэ хэсэгт 2024 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
74.3.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага нь том татвар төлөгчтэй харилцах, хэвлэл мэдээлэл, мэдээллийн технологи, сургалт, татварын үйлчилгээ хариуцсан харьяа нэгжтэй байж болно.
74.4.Татварын алба нь өөрийн үйл ажиллагааг үнэлж, дүгнэх, татварын болон бусад хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд хяналт тавих зорилгоор дотоод хяналтын үйл ажиллагааг хэрэгжүүлнэ.
74.5.Татварын алба нь бэлгэ тэмдэгтэй байх бөгөөд түүний загвар, хэрэглэх журмыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
75.1.Татварын алба дараах үндсэн чиг үүргийг хэрэгжүүлнэ:
75.1.1.татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх ажлыг зохион байгуулах, татвар төлөгчийг мэдээллээр ханган зөвлөгөө өгөх, сургалт сурталчилгаа явуулах;
75.1.2.татварын хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд хяналт тавих;
75.1.3.төсвийн орлогыг бүрдүүлэх.
75.2.Татварын алба нь татвар төлөгчийн хууль ёсны эрх ашиг, сонирхлыг хүндэтгэн, татвар ногдуулах, төлөх, тайлагнах үйл ажиллагаатай холбогдуулан түүнийг хууль тогтоомжийн дагуу мэдээллээр хангаж, туслалцаа үзүүлэх үүрэгтэй.
75.3.Энэ хуулийн 78 дугаар зүйлд заасны дагуу татвар төлөгчид хүргүүлсэн зөвлөмжийг доод шатны татварын алба нь хэрэгжүүлэх үүрэгтэй бөгөөд шаардлагатай тохиолдолд уг зөвлөмжийг хэрэгжүүлэх асуудлаар зөвлөмж гаргасан этгээдээс зохих тодруулгыг авч болно.
75.4.Татвар төлөгч нь татварын хууль тогтоомжоор хүлээсэн үүргээ биелүүлэх, эрхээ эдлэх талаар хуулиар зөвшөөрөгдсөн татварын мэргэшсэн зөвлөхийн туслалцаа, зөвлөгөө авах эрхтэй.
75.5.Татварын мэргэшсэн зөвлөхийн үйлчилгээ үзүүлэх харилцааг Татварын мэргэшсэн зөвлөх үйлчилгээний тухай хуулиар зохицуулна.
75.6.Татварын алба татварын хууль, тогтоомжийг олон нийтэд танин мэдүүлэх зорилгоор татварын хууль тогтоомж, заавар, аргачлалын талаар сургалт зохион байгуулна.
75.7.Татварын алба цахим хуудсандаа татварын хууль тогтоомжийг байршуулах, олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр нийтийг хамарсан сурталчилгаа, сургалт, мэдээллийн нэвтрүүлэг зохион байгуулах, нийтлэл гаргана.
75.8.Татварын алба бүх нийтийн татварын боловсролыг дээшлүүлэх ажлыг зохион байгуулах, энэ чиглэлээр холбогдох байгууллагатай хамтран ажиллана.
76.1.Татварын алба нь үйл ажиллагаандаа дараах зарчмыг баримтална:
76.1.1.хууль дээдлэх;
76.1.2.бусдын нөлөөнд үл автах;
76.1.3.татвар төлөгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хүндэтгэх, түүнийг хэрэгжүүлэх боломжийг хангах, тэдэнд итгэл үзүүлэх;
76.1.4.доод шатны байгууллага нь дээд шатны байгууллагадаа шууд захирагдах.
76.2.Хувь хүн, хуулийн этгээд, албан тушаалтан татварын алба, татварын улсын байцаагчаас хууль тогтоомжид заасан бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхэд хөндлөнгөөс оролцож дарамт, шахалт үзүүлэхийг хориглоно.
76.3.Татварын алба, татварын улсын байцаагч энэ хуулийн 76.2-т заасныг зөрчсөн этгээдийн талаар холбогдох байгууллагад гомдол гаргаж, учирсан хохирлыг барагдуулахаар шүүхэд хандаж шийдвэрлүүлнэ.
76.4.Татварын алба, татварын улсын байцаагчийн бүрэн эрхэд хамаарах асуудлаар хуульд зааснаас бусад тохиолдолд аливаа этгээд шийдвэр гаргахыг хориглоно.
76.5.Хуульд зааснаас бусад тохиолдолд аливаа этгээд татвар ногдуулах, хөнгөлөх, чөлөөлөхтэй холбогдсон асуудлаар бусдын өмнө үүрэг хүлээхийг хориглоно.
76.6.Татварын алба бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ бусдын нөлөөнд үл автан гагцхүү хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан эрх зүйн баримт бичгийг удирдлага болгон ажиллах бөгөөд татварын алба энэ үүргээ хэрэгжүүлэхгүй бол татвар төлөгч хуулиар хүлээсэн үүргээ хэрэгжүүлэхийг шаардах эрхтэй.
76.7.Татварын алба, татварын улсын байцаагч нь бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ татварын улсын байцаагчийн ёс зүйн дүрмийг баримтлан татвар төлөгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хүндэтгэж, тэдэнд итгэл үзүүлэн ажиллана.
76.8.Татварын алба, татварын улсын байцаагч, хураагч нь хуульд заасны дагуу татвар ногдуулалт, төлөлтийн байдалд хяналт шалгалт хийх, татварын ногдлыг тодорхойлох, татвар төлөлтөд хяналт тавих, татвар хураахтай холбоотойгоос бусад асуудлаар татвар төлөгчийн үйл ажиллагаанд оролцохгүй.
76.9.Татварын улсын байцаагч, хураагч нь хувийн зорилгоор татвар төлөгчтэй холбогдож түүнд аливаа хэлбэрээр зөвлөгөө өгөх, нягтлан бодох бүртгэл хөтлөх, тайланг гаргах, аудит хийх, татвараас зайлсхийхэд туслах, шаардахыг хориглоно.
77.1.Татварын алба нэгдмэл, төвлөрсөн удирдлагатай байна.
77.2.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын, аймаг, нийслэл, улсын зэрэглэлтэй хотын татварын газар, хэлтэс татварын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагын, дүүргийн татварын хэлтэс, сум, орон нутгийн зэрэглэлтэй хот, тосгоны татварын хэлтэс, тасаг, татварын улсын байцаагч, хураагч нь аймаг, нийслэл, улсын зэрэглэлтэй хотын татварын газар, хэлтсийн удирдлага доор тус тус ажиллана.
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
77.3.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага бүх шатны татварын албаны үйл ажиллагааг мэргэжил, арга зүйн удирдлага, төсөв хөрөнгөөр хангаж, үйл ажиллагаанд нь хяналт тавьж ажиллана.
77.4.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын даргыг Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуулийн 18 3 .2 дахь хэсэгт заасны дагуу Монгол Улсын Засгийн газар томилж, чөлөөлнө.
77.5.Аймаг, нийслэл, хот, дүүргийн татварын газар, хэлтсийн даргыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга тухайн шатны Засаг дарга, хотын Захирагчтай зөвшилцөн томилж, чөлөөлнө. /Энэ хэсэгт 2024 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан./
text-align:justify">77.6.Аймаг, нийслэл, хот, дүүргийн татварын газар, хэлтсийн даргыг санхүү, эдийн засаг, эсхүл нягтлан бодох бүртгэлийн мэргэжилтэй иргэнийг Төрийн албаны тухай хуульд заасны дагуу сонгон шалгаруулна.
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
77.7.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга нь татварын улсын ерөнхий байцаагч байх бөгөөд Засгийн газрын агентлагийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 8.3-т зааснаас гадна дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
77.7.1.татварын алба, татварын улсын байцаагчийн бүрэн эрхийн хэрэгжилтийг удирдлага, зохион байгуулалт болон төсөв хөрөнгөөр хангах, үйл ажиллагаанд нь хяналт тавих ажлыг зохион байгуулах;
77.7.2.татварын хууль тогтоомжийг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт нэг мөр дагаж мөрдүүлэх ажлыг зохион байгуулах;
77.7.3.энэ хууль болон татварын бусад хууль тогтоомжоор олгосон эрхийн хүрээнд тушаал гаргах, нийтээр дагаж мөрдөх журам, заавар, аргачлал, акт, маягтын загварыг баталж мөрдүүлэх, зөвлөмж гаргах;
77.7.4.татварын улсын байцаагчийн эрх олгох, эрхийг хасах, хүчингүй болгох, түдгэлзүүлэх;
77.7.5.татварын хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулахад оролцох, тэдгээрийг татварын албанаас хэрэгжүүлэх арга, хэлбэр, боломжийн талаарх саналаа бэлтгэж санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад танилцуулах;
77.7.6.орлого ба хөрөнгийн татварыг давхардуулан ногдуулахгүй байх, татвар төлөхөөс зайлсхийх явдлаас урьдчилан сэргийлэх тухай олон улсын хэлэлцээрийн төсөлд санал бэлтгэж, санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад танилцуулах;
77.7.7.татварын алба, улсын байцаагчийн шийдвэрийг хуулийн хүрээнд хянан үзэж, шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзвэл өөрчлөх, хүчингүй болгох;
77.7.8.татварын албаны ажилтныг шилжүүлэх, сэлгэж ажиллуулах, шагнаж урамшуулах, сахилгын шийтгэл оногдуулах;
77.7.9.татварын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллага, аймаг, нийслэл, хот, дүүргийн татварын албаны ажилтныг томилох, чөлөөлөх;
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
77.7.10.татварын албаны дотоод хяналтыг хэрэгжүүлэх;
77.7.11.хууль тогтоомжид заасны дагуу татварын мэргэшсэн зөвлөхийн эрх олгох ажлыг эрх бүхий байгууллагатай хамтран зохион байгуулах;
77.7.12.татварын улсын байцаагчийн мэргэшүүлэх сургалтыг зохион байгуулах;
77.7.13.татварын албаны төсөв, хөрөнгийг захиран зарцуулах;
77.7.14.татварын албыг гадаад, дотоодод болон шүүх, арбитрт төлөөлөх;
77.7.15.Татварын улсын байцаагчийн ёс зүйн дүрмийг боловсруулж, батлах.
77.8. Сум, орон нутгийн зэрэглэлтэй хот, тосгоны татварын ажилтныг тухайн аймаг, хотын татварын албаны дарга тухайн шатны Засаг дарга, хот, тосгоны Захирагчтай зөвшилцөн томилж, чөлөөлөх бөгөөд тухайн ажилтанд сахилгын шийтгэл оногдуулах эрхтэй байна.
/Энэ хэсэгт 2020 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан./
77.9.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга бөгөөд татварын улсын ерөнхий байцаагч нь энэ хуулийн 77.7.3, 77.7.4, 77.7.8, 77.7.13, 77.7.15-д зааснаас бусад 77.7 дахь хэсэгт заасан бүрэн эрхээс нийслэл, аймаг, хот, дүүргийн татварын албаны удирдлагад тушаалаар шилжүүлж болно. /Энэ хэсэгт 2024 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
77.10.Татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын даргын эзгүйд түүнийг дэд дарга орлоно.
78.1.Татварын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагын дарга энэ хуулийн 77.7.3-т заасан бүрэн эрхийн хүрээнд татварын алба үйл ажиллагаандаа заавал дагаж мөрдөх доор дурдсан зөвлөмжийг гаргаж болно:
78.1.1.татвар төлөгчийн хүсэлтэд үндэслэн, эсхүл татварын албаны санаачилгаар татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх зөвлөмж;
78.1.2.Маргаан таслах зөвлөл, шүүхээр эцэслэн шийдвэрлэсэн асуудлыг улсын хэмжээнд нэг мөр хэрэгжүүлэх зөвлөмж.
78.2.Татварын алба татвар төлөгч, төрийн болон бусад этгээдийн нууцад хамаарснаас бусад мэдээллийг агуулсан олон нийтэд нээлттэй зөвлөмжийн цахим сантай байна. Зөвлөмж гарснаас хойш 10 өдрийн дотор цахим санд нийтэлнэ.
78.3.Энэ хуулийн 78.1.1-д заасан хүсэлтийг дараах тохиолдолд татварын улсын ерөнхий байцаагч хүлээн авахаас татгалзаж болно:
78.3.1.татвар төлөгч нь татварын хяналт шалгалтад хамрагдаж байгаа, эсхүл татварын хяналт шалгалт хийх талаар мэдэгдсэн;
78.3.2.татварын алба нь хүсэлтэд дурдсан асуудлаар зөвлөмж гаргаж байсан;
78.3.3.татварын албаны чиг үүрэгт үл хамаарах асуудлаар хүсэлт гаргасан;
78.3.4.татвар төлөгч татварын асуудлаар Маргаан таслах зөвлөл, шүүхэд гомдол гаргасан, эсхүл татвар төлөгчтэй холбоотой хэрэг хууль хяналтын байгууллагаар хянан шалгагдаж байгаа;
78.3.5.татвараас зайлсхийх, зугтах зорилготой асуудлыг тусгасан;
78.3.6.хөрөнгө оруулалтын гэрээ, бүтээгдэхүүн хуваах гэрээ, тогтворжуулалтын гэрчилгээтэй холбоотой татварын харилцааг тусгасан;
78.3.7.харилцан хамааралтай этгээд тогтоолгох болон үнэ шилжилтийн тохируулга, үнэ шилжилтийн тайлантай холбогдсон харилцааг тусгасан;
78.3.8.энэ хуулийн 78.7-д заасан журмаар тогтоосон шаардлага хангаагүй.
78.4.Зөвлөмж нь хуульд нийцээгүй болон энэ хуульд заасан шаардлагыг хангаагүй бол татварын улсын ерөнхий байцаагч, санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн бүрэн буюу хэсэгчлэн хүчингүй болгож болно. Хүчингүй болгосон тухай хүсэлт гаргасан татвар төлөгч болон олон нийтэд мэдэгдэнэ.
78.5.Зөвлөмжид туссан асуудлаар татварын хууль тогтоомжид өөрчлөлт орсон бол түүнийг дагаж мөрдөж эхэлсэн өдрөөс зөвлөмжийг хүчингүйд тооцно.
78.6.Зөвлөмжөөр татвар төлөгчийн тухайлсан ажил, гүйлгээг татварын тайланд тусгах аливаа дүн, татварын ногдлын хэмжээг баталгаажуулахгүй.
78.7.Энэ зүйлийн зөвлөмж авах хүсэлтэд тавигдах шаардлага, хүсэлтийн маягт, зөвлөмжийн маягт, зөвлөмжийг хүчингүй болгох, олон нийтэд мэдээлэхтэй холбогдсон журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
79.1.Татварын албанаас татвар хураах, хяналт тавих, татварын шалгалт хийхтэй холбогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ гаргасан шийдвэрийг мэдэгдэл, шаардах хуудас, битүүмжлэх акт, битүүмжлэлийн хуудас, нөхөн ногдуулалтын акт, нэмэгдсэн өртгийн албан татварын ногдуулалт, төлөлтийг баталгаажуулсан акт, илтгэх хуудас, тэмдэглэл, татварын буцаан олголтын акт, нэхэмжлэх, урьдчилан нэхэмжлэх хуудас, мэдэгдэх хуудас, шаардлага, суутгалын хүсэлт, хуваарилалтын тооцооллын акт, зарлан дуудах хуудас, битүүмжлэх мэдэгдэх хуудас, зөвлөмж болон татварын албаны үйлдэх бусад баримт бичиг үйлдэн баталгаажуулна.
79.2.Энэ хуулийн 79.1-д заасан баримт бичигт түүнийг үйлдсэн албан тушаалтны нэр, гарын үсэг, гаргасан шийдвэр, тухайн шийдвэрийг гаргах үндэслэл, биелүүлэх хугацаа, баримт бичгийг гардуулсан он, сар, өдрийг тусгана.
79.3.Энэ хуулийн 79.1-д заасан баримт бичгийг татвар төлөгчид биечлэн гардуулсан болон түүний оршин байгаа, эсхүл ажиллаж байгаа газрын хаягаар шууданд хийснээр, эсхүл цахимаар илгээснээр уг баримт бичгийг татвар төлөгчид гардуулсанд тооцох бөгөөд татвар төлөгчийн оршин байгаа газрыг холбогдох бүртгэх байгууллагад хамгийн сүүлд бүртгүүлсэн хаягаар тодорхойлно.
79.4.Энэ хуулийн 79.1-д заасан баримт бичгийг дараах үндэслэл, журмын дагуу үйлдэнэ:
79.4.1.татвар төлөгч болон бусад этгээдийг дуудан ирүүлэхэд мэдэгдэл бичих бөгөөд түүнд татвар төлөгчийн болон татварын улсын байцаагчийн нэр, гарын үсэг, татварын албанд ирэх хугацаа, уг мэдэгдэл үйлдсэн болон гардуулсан он, сар, өдрийг тусгах;
79.4.2.татварын хууль тогтоомжийг зөрчихөд нөлөөлсөн шалтгаан, нөхцөлийг арилгуулах зорилгоор шаардах хуудас бичих бөгөөд түүнд шалгалт хийсэн холбогдох нэгжийн дарга болон татварын улсын байцаагч гарын үсэг зурж, зөрчлийн тухай тэмдэглэл, зөрчил гарахад нөлөөлсөн нөхцөл, шалтгааныг арилгаж, хариу өгөх хугацаа, уг шаардах хуудсыг үйлдсэн он, сар, өдөр, дугаарыг тусгах;
79.4.3.татвар төлөгчид хууль тогтоомжийн дагуу татварыг нөхөн ногдуулж хариуцлага хүлээлгэх, алданги тооцоход нөхөн ногдуулалтын акт үйлдэх бөгөөд түүнд хяналт шалгалт хийсэн холбогдох нэгжийн дарга болон татварын улсын байцаагч гарын үсэг зурж, зөрчлийн тухай тэмдэглэл, шийдвэрлэсэн үндэслэл, уг актыг үйлдсэн он, сар, өдөр, дугаарыг тусгах;
79.4.4.татварын хяналт шалгалтаар татварын хууль тогтоомж зөрчөөгүй нь тогтоогдвол илтгэх хуудас үйлдэх бөгөөд түүнд шалгалт хийсэн холбогдох нэгжийн дарга болон татварын улсын байцаагч, татвар төлөгч гарын үсэг зурж, үйлдсэн он, сар, өдөр, дугаарыг тусгах;
79.4.5.татварын алба бүрэн эрхийнхээ хүрээнд татвар төлөгчийн байр, агуулахад үзлэг хийх, тооллого явуулах, ажлын зураг авалт хийх, хөрөнгө битүүмжлэх, ярилцлага хийх, нөхөн ногдуулалтын актыг гардуулахдаа тэмдэглэл үйлдэх ба түүнд хяналт шалгалт хийсэн холбогдох нэгжийн дарга болон татварын улсын байцаагч гарын үсэг зурж, тэмдэглэл үйлдсэн он, сар, өдөр, татвар төлөгчийн хаягийг тодорхой тусгаж, шаардлагатай гэж үзвэл тэмдэглэл үйлдэхэд байлцсан хүмүүсээр гарын үсэг зуруулах;
79.4.6.татварын албаны үндэслэлгүйгээр илүү хураасан мөнгөнд алданги тооцож татвар төлөгчид олгоход татварын буцаан олголтын акт үйлдэж, түүнд буцаан олгох дүнг тогтоосон татварын улсын байцаагч гарын үсэг зурж, мөнгөн дүн, алданги тооцсон хугацаа, тооцсон алдангийн дүн, илүү төлсөн мөнгө, алдангийг тусгах;
79.4.7.татварын алба татвар төлөгчийн татварын өрийг төлүүлэхээр нэхэмжлэх, урьдчилан нэхэмжлэх хуудас, татвар төлөх үүрэгтэй хоёрдогч этгээд, батлан даагчаас гаргуулахдаа мэдэгдэх хуудас, татварын өрийг үл маргах журмаар болон авлагаас гаргуулахдаа битүүмжлэх мэдэгдэх хуудас бичих бөгөөд түүнд татварын өрийн хэмжээ, төлөх эцсийн хугацаа, татварын өрийг төлөх банкны данс болон татвар төлөгчийн харилцах банк болон дансны дугаар, татвар төлөгчийн болон татвар төлөгчийн нэрийн өмнөөс татварын өрийг төлөх хувь хүн, хуулийн этгээдийн нэр, хаяг, татварын улсын байцаагчийн нэр, гарын үсэг, үйлдсэн болон гардуулсан он, сар, өдөр зэрэг энэ хуульд заасан мэдээллийг тусгах;
79.4.8.татварын алба энэ хуулийн 30 дугаар зүйлийг хэрэгжүүлэхээр шаардлага үйлдэх бөгөөд түүнд шаардлага бичсэн шалтгаан, нөхцөл, татвар төлөгчийн, эсхүл түүнийг төлөөлөх эрх бүхий этгээдийн болон шаардлага үйлдсэн улсын байцаагчийн нэр, гарын үсэг, үйлдсэн болон гардуулсан он, сар, өдрийг бичих;
79.4.9.татварын өрийг татвар төлөгчийн хөрөнгөөс гаргуулахдаа энэ хуульд заасны дагуу битүүмжлэх акт болон битүүмжлэлийн хуудас үйлдэнэ. Битүүмжлэх акт, битүүмжлэлийн хуудаст татварын өрд хамаарах татварын тайлант хугацаа, татварын төрөл, төлөх хуулийн хугацаа болон хэмжээ, битүүмжилсэн хөрөнгийн нэр төрөл, тоо, шинж чанар, байршил, өртэй татвар төлөгчийн нэр, хаягийг тусгах;
79.4.10.өртэй татвар төлөгчийн хөрөнгийг албадан гүйцэтгэх ажиллагаагаар мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэх үйл ажиллагаа эхлүүлсэн байгууллагад татварын өрийг суутгуулахаар суутгалын хүсэлтийг хүргүүлэх бөгөөд түүнд өртэй татвар төлөгчийн нэр, хаяг, суутгуулах татварын тайлант хугацаа, татварын төрөл, төлөх хуулийн хугацаа, хэмжээ, суутгалын хүсэлтэд хамаарах албадан гүйцэтгэлээр мөнгөн хэлбэрт шилжүүлэх ажиллагааг эхлүүлсэн хөрөнгийн нэр төрөл, тоо, шинж чанар болон хаягийг тусгах;
79.4.11.татварын өр хураах зорилгоор татвар төлөгчийн хөрөнгийг мөнгөн хэлбэрт шилжүүлсэн орлогыг хуваарилахад хуваарилалтын тооцооллын акт үйлдэх бөгөөд түүнд татвар төлөгчийн нэр, хаяг, хуваарилбал зохих нийт мөнгөн хөрөнгө, битүүмжлэлд хамаарах татварын дүн, хуваарилах дараалал, хуваарилах мөнгөн дүн, авлагын хүсэлт гаргасан этгээдийн нэр, хаяг, авлагын хэмжээ, хуваарилах дараалал, хуваарилах мөнгөн дүн, хуваарилалтыг олгох хугацааг тусгах;
79.4.12.татварын хууль тогтоомж зөрчсөн татвар төлөгчид уг зөрчлийг дахин гаргуулахгүй байх, хууль тогтоомжийг мөрдөж ажиллах талаар зөвлөмж үйлдэх бөгөөд түүнд татварын төлөгчийн нэр, хаяг, татварын улсын байцаагчийн нэр, хүргүүлсэн он, сар өдрийг тусгах;
79.4.13.татварын хяналт шалгалтад шаардагдах магадлагаа, баримтын хуулбар, банкны гүйлгээний хуулга болон эдгээртэй адилтгах нотлох баримтыг татвар төлөгчтэй харилцагч аж ахуйн нэгж, байгууллага, хувь хүн, санхүүгийн байгууллагаас гаргуулан авах зорилгоор зарлан дуудах хуудас үйлдэж, татвар төлөгчид хүргүүлэх бөгөөд түүнд татвар төлөгчийн нэр, хаяг, татварын улсын байцаагчийн нэр, хүргүүлсэн он, сар өдрийг тусгах.
79.5.Татварын улсын байцаагчийн үйлдэх баримт бичгийн загварыг татварын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын дарга батална.
79.6.Энэ хуулийн 79.4-т заасан баримт бичгийг батлагдсан загварын дагуу дахин давтагдахгүй нэгдсэн дугаартайгаар ашиглах бөгөөд татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд заавал бүртгэнэ.
79.7.Татварын алба, татварын улсын байцаагч нь энэ зүйлд заасан баримт бичгийн хэвлэмэл хуудас, маягтыг зөвшөөрөлгүй хэвлэн ашиглах, хүчингүй буюу хуурамч хуудас хэрэглэх, зориулалт бусаар ашиглахыг хориглоно.
79.8.Татвар төлөгч нь энэ зүйлд заасан шийдвэрийг биелүүлэх үүрэгтэй.
80.1.Татварын улсын байцаагчийн цалин хөлс нь Төрийн албаны тухай хуулийн 57.2.2-т зааснаас гадна ажлын үр дүнгийн шагнал болон хууль тогтоомжид заасан бусад нэмэгдлээс бүрдэнэ.
80.2.Татварын улсын байцаагчид үр дүнгийн шагнал олгох журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн Төсвийн тухай хуульд нийцүүлэн батална.
80.3.Татварын улсын байцаагчид доор дурдсан цол олгож болно:
80.3.1.татварын жинхэнэ зөвлөх;
80.3.2.татварын итгэмжит зөвлөх;
80.3.3.татварын зөвлөх.
80.4.Татварын улсын байцаагч нь албан үүргээ гүйцэтгэхэд шаардагдах хувцас, хэрэглэлээр хангагдсан байна.
80.5.Татварын улсын байцаагч хувцас, хэрэглэл хэрэглэх, цол, түүний нэмэгдэл олгох журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
81.1.Татварын алба болон татварын улсын байцаагчийн гаргасан зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагаанаас бусад шийдвэрийн талаар татвар төлөгч нь захиргааны журмаар дараах харьяаллаар гомдол гаргаж, учирсан хохирлоо нөхөн төлүүлэх эрхтэй:
81.1.1.татварын улсын байцаагчийн үйлдсэн татварын актаас бусад шийдвэртэй холбогдсон гомдлыг тухайн байцаагчийг шууд харьяалах татварын албаны даргад;
81.1.2.татварын албаны шийдвэрийн талаарх гомдлыг түүний дээд шатны татварын албаны даргад;
81.1.3.татварын улсын байцаагчийн үйлдсэн татварын акттай холбогдсон гомдлыг харьяаллын дагуу Маргаан таслах зөвлөлд;
81.1.4.Маргаан таслах зөвлөлийн шийдвэртэй холбогдсон гомдлыг шүүхэд.
81.2.Энэ хуулийн 81.1.1, 81.1.2-т заасны дагуу гаргасан шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл татвар төлөгч нь гомдлоо шүүхэд гаргах эрхтэй.
82.1.Татвар төлөгч нь татвар төлөхгүй байх, төлөх татварын хэмжээг бууруулах, эсхүл татвар ногдох зүйлийг нуух зорилгоор татвар ногдуулаагүй буюу татварын ногдлыг бууруулсан бол татварын улсын байцаагч татварыг нөхөн төлүүлж, дараах хэмжээгээр торгоно:
82.1.1.төлбөл зохих татварын дүнг 50 хүртэл хувиар бууруулсан бол нөхөн төлөх татварын дүнгийн 30 хувиар;
82.1.2.төлбөл зохих татварын дүнг 50 ба түүнээс дээш хувиар бууруулсан бол нөхөн төлөх татварын дүнгийн 40 хувиар.
82.2.Өмнө нь татварын албаны хяналт шалгалтаар илрүүлж нөхөн ногдуулалтын актаар тогтоосон энэ зүйлд заасан зөрчлийг давтан үйлдвэл, тухайн зөрчилд ногдох нөхөн төлбөл зохих татварын дүнгийн 50 хувиар торгоно.
83.1.Суутгавал зохих татвараа суутгаагүй, эсхүл суутган авсан боловч төлж, тайлагнаагүй суутган төлөгч нь уг татварыг нөхөн төлөх үүрэгтэй.
83.2.Энэ хуулийн 83.1-д заасан этгээдийг нөхөн төлбөл зохих татварын дүнгийн 40 хувиар торгоно.
83.3.Өмнө нь татварын албаны хяналт шалгалтаар илрүүлж нөхөн ногдуулалтын актаар тогтоосон энэ зүйлд заасан зөрчлийг давтан үйлдвэл, тухайн зөрчилд ногдох нөхөн төлбөл зохих татварын дүнгийн 50 хувиар торгоно.
84.1.Дараах үйлдэл, эс үйлдлийн улмаас төсөвт төлөх татварын хэмжээг бууруулсан буюу төлөөгүй бол төлбөл зохих татварыг нөхөн төлүүлж, нөхөн төлөх татварын дүнгийн 40 хувиар торгоно:
84.1.1.Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуулийн дагуу албан татвар суутган төлөгчөөр бүртгүүлэх шаардлагыг хангасан боловч гэрчилгээ авалгүйгээр бараа үйлдвэрлэсэн буюу борлуулсан, түүнчлэн ажил гүйцэтгэсэн, үйлчилгээ үзүүлсэн;
84.1.2.нэмэгдсэн өртгийн албан татвар суутган төлөгчөөр бүртгүүлсэн хувь хүн, хуулийн этгээд үйлдвэрлэсэн буюу борлуулсан бараа, гүйцэтгэсэн ажил, үзүүлсэн үйлчилгээндээ нэмэгдсэн өртгийн албан татвар ногдуулаагүй;
84.1.3.нэмэгдсэн өртгийн албан татвар суутган төлөгч үйлдвэрлэсэн буюу борлуулсан бараа, гүйцэтгэсэн ажил, үзүүлсэн үйлчилгээндээ нэмэгдсэн өртгийн албан татвар ногдуулсан боловч уг татварыг төсөвт төлөөгүй;
84.1.4.нэмэгдсэн өртгийн албан татвар суутган төлөгчөөр бүртгүүлээгүй этгээд бараа үйлдвэрлэсэн буюу борлуулсан, түүнчлэн ажил гүйцэтгэсэн, үйлчилгээ үзүүлсэн бөгөөд тэдгээрт албан татвар ногдуулсан боловч түүнийг төсөвт төлөөгүй;
84.1.5.төсөвт төлөх нэмэгдсэн өртгийн албан татварыг бууруулах, эсхүл буцаан авах татварын хэмжээг нэмэгдүүлэх зорилгоор нэмэгдсэн өртгийн албан татварын падаан, төлбөрийн баримтын мэдээллийг зөрүүтэй гаргасан, эсхүл падаан, төлбөрийн баримтыг үйлдээгүй.
84.2.Өмнө нь татварын албаны хяналт шалгалтаар илрүүлж нөхөн ногдуулалтын актаар тогтоосон энэ зүйлд заасан зөрчлийг давтан үйлдвэл, тухайн зөрчилд ногдох нөхөн төлбөл зохих татварын дүнгийн 50 хувиар торгоно.
85.1.Татварын улсын байцаагч, хураагчийн үйлдсэн доор дурдсан зөрчилд холбогдуулж Захиргааны ерөнхий хуулийн 105, 106, 107 дугаар зүйлд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ:
85.1.1.татварын хууль тогтоомжоор хамгаалагдсан татвар төлөгчийн мэдээллийн нууцыг задруулсан;
85.1.2.энэ хуульд заасан албан тушаалын эрхээ хэтрүүлсэн, эсхүл үүргээ зохих ёсоор хэрэгжүүлээгүй.
85.2.Татварын улсын байцаагч, хураагчийн энэ хуулийн 85.1-д заасан зөрчлийн улмаас татвар төлөгчид хохирол учруулсан бол уг хохирлыг гэм буруутай албан хаагч хариуцна.
86.1.Энэ хуулийг 2020 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.
МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА Г.ЗАНДАНШАТАР
-->
@media (max-width: 768px) {
.responsive_mobile {
padding: 0 15px !important;
}
}
.icon-s {
position: absolute;
left: -80px;
top: 23px;
}
p em {
float: none !important;
}
em {
width: 100%;
float: left;
}
.icon-s .fa {
width: 14px;
float: left;
position: relative;
left: 0px;
font-size: 10px;
color: #2196f3;
font-weight: bold;
}
.msg_head:hover {
cursor: pointer;
}
.msg_draft:hover{
cursor: pointer;
}
.print-zuil:hover {
cursor: pointer;
}
.print-zuil {
color: #2196f3 !important;
}
table th,
table td
{
padding: 5px;
}
/* .shine-huuli-body table {
table-layout: initial !important;
overflow: auto;
width: initial !important;
display: block;
} */
.nomigration p {
width: 100% !important;
float: left !important;
}
/* section table td, section table th {
text-align: initial;
} */
/* table {
border-spacing: 0;
float: left;
border-collapse: collapse;
} */
$('body').on('click', '.msg_head', function () {
var $this = $(this),
$parent = $this.closest('.tab-pane');
if ($this.hasClass('opened_head')) {
$this.removeClass('opened_head');
$this.addClass('closed_head');
$parent.find('section[data-parentid="'+ $this.attr('id') +'"]').hide();
} else {
$this.addClass('opened_head');
$this.removeClass('closed_head');
$parent.find('section[data-parentid="'+ $this.attr('id') +'"]').show();
}
});
Сонсох / Сонгосон утга сонсох
Word
Хэвлэх
Хуваалцах
Текст томруулах
A
A
A
$.fn.slideFadeToggle = function(speed, easing, callback) {
return this.animate({
opacity : "toggle",
height : "toggle"
}, speed, easing, callback);
};
$(function(){
//hide the all of the element with class msg_body
//$(".msg_body").hide();
//toggle the componenet with class msg_body
$(".msg_head").click(function() {
$(this).toggleClass("closed_head").next(".msg_body").slideFadeToggle(400);
});
$(".printpage").click(function() {
$(this).parent().parent().printElement({
printMode : "popup"
});
});
});
Монгол Улсын хууль, тогтоомжийн албан бус англи орчуулгыг зөвхөн судалгаа шинжилгээ болон мэдээллийн зорилгоор ашиглах боломжтой. Үүнээс үүдэх хууль зүйн аливаа үр дагаврыг ХЗДХЯ, ХЗҮХ хариуцахгүй болно.
Сонсох / Сонгосон утга сонсох
Word
Хэвлэх
Текст томруулах
A
A
A
/ 2022.10. 11 -н ий өдрийн орчуулга / Unofficial translation LAW OF MONGOLIA March 22, 2019 State palace, Ulaanbaatar city GENERAL LAW ON TAXATION / Revised version / PART I GENERAL PART CHAPTER ONE GENERAL PROVISIONS Article 1.Purpose of this Law 1.1.The purpose of this Law shall be to establish the legal grounds for creation and setting of taxes in Mongolia, registering taxpayers, tax assessment, tax reporting, tax payment, tax auditing, tax collection, providing tax credits and exemptions, withholding and refund of taxes and defining the rights, duties and responsibilities of the Mongolian Tax Administration ( hereinafter referred to as 'the Tax Administration' ) , the taxpayers and other persons having the obligations to the Tax Administration under this Law and to regulate relations arising among them . Article 2.Legislation on Taxation 2. 1.The legislation on taxation shall comprise of the Constitution of Mongolia, th is Law and other related legislative acts enacted in compliance with the se laws. 2. 2.I n case that an y International treaty to which Mongolia is a party provides otherwise than legislation on taxation , the provisions of international treaties shall prevail. Article 3.Scope of this Law 3. 1.Th is Law shall apply to the taxpayers, the Tax Administration and those who are obligated to comply with the tax legislation under the law . 3. 2.In the case where a matter not regulated by this Law , or other tax-related Laws have provisions different from those in this Law on the matter, the Articles, provisions and paragraphs of the Tax Law that specifically regulates the matter in detail shall prevail. 3. 3.In the event that this Law , the Articles, provisions and paragraphs that regulate in detail the matter referred to in Paragraph 3.2 of this Law cannot be determined, this Law , the articles, provisions and paragraphs of the latest approved Law shall be adhered to. Article 4 . Creating , Change, Granting Credits, Exemptions and Annulment of Taxes 4. 1 . The Parliament of Mongolia shall have the sole power to introduce, change, give tax credits and exemptions as well as annul taxes, except for the cases stipulated below: 4.1. 1.Stabilization of the tax rates and amounts pa yable by the legal entity implementing an investment project in accordance with the Investment Law ; 4.1.2.A special tax regime to be adhered to in free zones shall be established in accordance with this Law on Free Zones and the relevant Tax Law shall regulate the relations arising from its implementation. 4. 2.The draft law related to tax credits, exemptions, changes in tax rates and amounts and reduction of the tax base shall be developed in conjunction with the draft law on annual budget of the particular year. Article 5.Principles to be adhered to in taxation 5. 1.The following principles shall be adhered to in creating, setting, and imposing, and payment of taxes, tax audits, tax collection, credits and exemptions: 5.1. 1. T o be mandatory; 5.1. 2. T o be clear; 5.1. 3. T o be fair 5.1. 4. T o be efficient. Article 6.Definitions of Legal Terms 6. 1.The following terms used in this Law shall have the following meanings: 6.1.1."Transaction Profit Split Method" shall mean determining the conditions and value of the controlled transaction through economically valid splitting of the profit of the controlled transaction between related parties involved in the transaction and comparing it to the profit level of comparable independent transaction; 6.1.2."Transactional Net Margin Method" shall mean determining the conditions and value of the controlled transaction by comparing its net profit margin with the net profit margin of the comparable independent transaction. 6.1.3."Business Day" shall mean the days of a week except for Saturday, Sunday or public holidays; 6.1.4."Enforcement Measures" shall mean activities such as court proceedings, enforcement of the court decision, pledge right, initiation of a bankruptcy case related to the taxpayer and collection of tax debts; 6.1.5."Tax" shall mean irrevocable monetary contribution to the budget imposed on the income or property of the individuals or entities, on goods, works and services at a specified rate and amount for specific period of time; 6.1.6."Principles of Determining the Arm's Length Price" shall mean determining the arm's length price of transaction and making adjustments to tax assessment where the tax base is reduced due to the difference between the terms of the transaction between the related parties and the terms of the independent transaction that is comparable for tax purposes; 6.1.7."Transfer Pricing Adjustment Method" shall mean determining the terms and price of transaction of goods, works and services performed between related parties under arms-length principles; 6.1.8."Group" shall mean the related entities in terms of ownership and management that produce consolidated financial statements for financial reporting purposes, or when shares of one of the entities are openly traded at the stock exchange; 6.1.9."Resale Price Method" shall mean determining the terms and price of the controlled transaction by comparing its gross profit margin with the gross profit margin of an independent transaction that is comparable in terms of sales revenue; 6.1.10."Transaction for Internal Comparison" shall mean a transaction of the taxpayer with related parties and with independent parties; 6.1.11."Benchmark Pricing Method" shall mean assessment of the tax based on arms-length estimation of the business activities, income, expenses or other variables of an entity that is running similar activities as the taxpayer in terms of capacity and conditions . I n the absence of such taxpayer, the Tax Administration shall assess the tax based on the information available to it; 6.1.12."Authorized Representative" shall mean an accredited person with a right and obligation to represent the taxpayer based on an authorization or a contract and to interact with the Tax Administration; 6.1.13."Re-assessment of Tax" shall mean a tax amount determined by the Tax Administration based on the results of tax audit conducted as stipulated in this Law ; 6.1.14."Re-assessment Act " shall mean a document to be delivered to a taxpayer which reflects the amount of re-assessed taxes, penalties and due losses as assessed by the Tax A dministration; 6.1.15." Act Validating Value-Added Tax Assessment and Its Payment " shall mean a document on tax withholder's value-added tax assessment and its payment verified and validated by the Tax Administration according to the Value-added Tax Law . 6.1. 1 6 ."Certificate of Residence" shall mean document certifying that a taxpayer is a resident taxpayer in the tax year issued by the Tax Administration of that country according to an established template. 6.1.17."Cost Plus Method" shall mean determining the terms and price of controlled transaction by comparing its gross profit margin to the gross profit margin of a comparable independent transaction; 6.1.18."Tax Scheme" shall mean a tax avoidance activity undertaken for the main purpose of gaining tax benefits; 6.1.19."Tax Withholder" shall mean a person obligated to withhold taxes payable by a taxpayer under the relevant tax Law, and pay withheld tax to the budget and report it; 6.1.20."Taxpayer" shall mean a person obligated to pay tax in accordance with the tax legislation or a withholder; 6.1.21."Taxpayer's Certificate" shall mean electronic or paper documents with a secure code issued from the integrated database of tax administration to a taxpayer with the taxpayer's identification number and containing tax information; 6.1.22."Taxpayer's Identification Number" shall mean a unique identification number of the taxpayer in the integrated tax registration system provided to a taxpayer by the Tax Administration; 6.1.23."Tax Evasion" shall mean the action or inaction of a taxpayer violating the tax legislation with the purpose of ignoring taxes or reducing or hiding the amount of taxes payable; 6.1.24."Tax Avoidance" shall mean the action s of a taxpayer leading to conditions stated in Article 16 of this Law with the main purpose of under-assessing the tax, reducing the tax base, or increasing the loss; 6.1.25. "Tax A dministration" shall mean the state administrative organization , aimag , capital city, city and districts' tax departments, offices and soums ' tax units, the state tax inspectors and tax collectors with duties to ensure and oversee tax compliance; /This subparagraph was amended according to the law of 24 December 2020 / 6.1.26."Tax act " shall mean re-assessment act , act validating assessment and payment of value added tax and tax refund act prepared by the state tax inspector; 6.1.27."T ax R efund Act " shall mean a document created for refund of taxes collected by the Tax Administration in excess for no reason and payment of due losses ; 6.1.28."Tax Year " shall mean term since 1 January until the end of 31 December of the current year ; 6.1.29. " T ax R eturn" shall mean the written or electronic reporting sheet issued according to the templates approved by the Tax A dministration and to be submitted by the taxpayer that determines the tax base, taxes, payments and charges assessed ; 6.1.30. " S tate Tax Inspector" shall mean an authorized administrative public servant employed by the Tax A dministration with duties to ensure tax compliance, provide service s to taxpayers, collect taxes, receiving tax returns, and conducting tax audit in accordance with this Law ; 6.1.31."Tax Debt Collection Costs" shall mean expenses related to operations on recovery of tax debts, including sealing and seizure of properties and assets, request for subtraction, storage and/or transportation of seized assets or property, auctioning, and confiscation and allocation of the securities and intangible assets rights; 6.1.32."Simplified Tax Regime" shall mean a comprehensive set of specific activities on tax registration, assessment, tax rates, reporting and payment; 6.1.33."Tax Base" shall mean the specific amount or percentage of taxes payable determining monetary value of income, property and assets, goods, works, services, specific rights, land, subsoil, natural resources, mineral reserves , air, soil and water pollution. 6.1.34. " E lectronic Tax Document s " shall mean a set of tax documents prepared, stored, sent or received in electronic form, that are verified by secure electronic signature as per provided in the tax legislation; 6.1.35. " T ax Action w ithout Distinct Business Purpose" shall mean the taxpayer's action of engaging in, planning and execution of transactions leading to reduction of the taxes payable or tax avoidance or postponement of tax payment s ; 6.1.36."Payment" shall mean the monetary remittance from any person for using the state-owned land, subsoil, natural resources, forests, plants, mineral springs, minerals, petroleum deposits, for polluting air and contaminating water, soil, and hunting animals, and that are channeled to the state budget; 6.1.37."Comparability Analysis" shall mean the analytical method of comparing the terms and conditions of transactions between the related parties to the terms and conditions of transactions between the independent parties, and making accurate adjustments to remove the impacts of different factors and discrepancies between them; 6.1.38."Comparable Uncontrolled Price Method" shall mean determining the price and the factors affecting the price of the controlled transaction by comparing them with similar, comparable independent transaction price and the factors affecting such price; 6.1.39. "Collector" shall mean a Tax Administration officer who perform s duties of a state tax inspector other than tax re- assessment s and tax audit; 6.1.40."Charges" shall mean the monetary fees charged public bodies for each service provided to a person according to the legislation and paid to the budget; 6.1.41. " Reasonable excuse" shall mean the following: 6.1.41. a.Undergoing a medical treatment in a hospital as per evaluation of a doctor or health institution that is evidenced by the patient's card, the laboratory analysis and analysis by the medical devices; 6.1.41. b.Caring for a patient who is receiving medical treatment in a hospital in accordance with the Subparagraph 6.1.41 . a of th is Law; 6.1.41. c.Being on public mobilization announced by the authorized person as per provided in this Law ; 6.1.41. d.Being held in a quarantine area due to a countrywide life-threatening contagious disease announced by the authorized person specified in this Law ; 6.1.41. e.Causes including a fire and/or sudden natural disaster or force majeure (flood, drought, winter severe weather conditions, dangerous snow or dust storm, earthquake, etc.) that prove the official announcement by the authorized person as per provided in this Law ; 6.1.42 . "Controlled Transaction" shall mean a transaction made between the related parties; 6.1.43."Independent Transaction" shall mean a transaction made between unrelated parties; 6.1.44. " E lectronic S ignature" shall mean the description specified in Subpara gra phs 4.1.1 and 4.1.2 of the Law on Electronic signatures ; 6.1.45."Gaining economic Benefits " shall mean increasing profits or profitability by raising operational efficiency, cost saving, reducing the operating costs and timing of the recipient; 6.1.46. " E xerted R esistance" shall mean intentional action or inaction that exerted violent resistance to , pressure on , threat, assault or scare the state tax inspectors or collectors in relation to performing their official dut y ; 6.1.47."Person" shall mean an individual, legal entity, organization with no rights of an entity and any other party of a similar nature participating in civil relations; 6.1.48."Ultimate Beneficial Owner" shall mean a person that owns 30 percent or more of shares, equity participation or voting rights of the holder of a license and special permit of mineral resources, oil, radioactive minerals or holders of land use or possession titles for possession and use or has a right to receive the dividends directly or through a representing legal entity of one or more continuous structure , exercises the voting rights through representation, or has a right to receive the dividends. CHAPTER TWO TAXES OF MONGOLIA Article 7.Taxes of Mongolia 7. 1.Taxes of Mongolia shall comprise taxes, charges and fees (hereinafter referred to as " taxes " ) 7. 2.The taxes of Mongolia shall have the following types: 7.2. 1.Corporate Income Tax; 7.2. 2.Customs Duties; 7.2. 3.Value Added Tax 7.2. 4.Excise Tax; 7.2. 5.Gasoline and Diesel Fuel Tax; 7.2. 6.Royalty ; 7.2. 7.Exploration and Mining License Fees; 7.2. 8.Air Pollution Fee ; 7.2. 9.State Stamp Duty; 7.2. 10.Water Pollution Payment; 7.2. 11.Petroleum Royalty; 7.2. 12.Petroleum and Unconventional Petroleum Exploration and Exploitation License Fee; 7.2. 13.Personal Income Tax; 7.2. 14.Immovable Property Tax; 7.2. 15.Livestock Tax; 7.2. 16.Automobile and Vehicle Tax; 7.2. 17.License Fee for Exploitation of Natural Resources Other Than Minerals; 7.2. 18.Land Payment; 7.2. 19.Tax on Guns and ammunition; 7.2. 20.Capital City Tax; 7.2. 21.Dog Tax; 7.2. 22.Inheritance and Gift Tax; 7.2. 23.Waste Disposal Service Fee; 7.2. 24. Fees for the Use of Natural Plants ; 7.2. 25.Fees for Use of Water Resources; 7.2. 26.Fees for Use of Spring Water; 7.2. 27.Fees for Use of Forest Reserves; 7.2. 28.Fees for Use of Wildlife; 7.2. 29.Fees for Use of Widespread Mineral Resources. 7.2. 30.Fees for Use of Genetic Resources and Traditional Knowledge associated with Genetic Resources /This subparagraph was added according to the law of 24 December 2020 / 7. 3 . This Law and the particular tax law shall regulate relations pertaining to specific tax type . Article 8.Setting Tax Rates and Amounts 8. 1. T ax rates shall be set by the Parliament and by the Cabinet, and Citizens' Representatives Khural of aimags, capital city, soum and district as and city Council authorized by the Parliament according to the legislation. / This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020 / 8. 2.The tax rates set forth in Subparagraphs 7.2.2, 7.2.3, 7.2.4, 7.2.6, 7.2.8, 7.2.10, 7.2.11, 7.2.18, 7.2.25 and 7.2.27 of th is Law may be established by the Cabinet where it is specifically authorized by the Parliament in the law regulating such taxes within the limits set out in this Law . 8. 3.The tax rates specified in Subparagraphs 7.2.13, 7.2.14, 7.2.16, 7.2.17, 7.2.20, 7.2.21, 7.2.24, 7.2.26, 7.2.28 and 7.2.29 of th is Law may be established by the Citizen's Representative Khural of aimag or the Capital City and city Council where these are specifically authorized by the Parliament in the law regulating such taxes within the limits set out in this Law . /This paragraph was amended according to the law of 13 November 2020 / /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020 / 8. 4. The Citizens' Representatives Khural of soums and districts and Council of settlement and regional-grade city may establish the tax rates specified in Subparagraph s 7.2.15 and 7.2.23 of this Law where these are specifically authorized by the Parliament in the law regulating such taxes within the limits set out in this Law . /This paragraph was amended according to the law of 13 No vember 2020 / /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020 / 8. 5.The Cabinet shall establish the amount of stamp duty specified in Paragraph 6.2 of this Law on State Stamp Duties, the Aimag, and Capital City Citizens' Representatives Khural and Council of state-grade city shall establish the amount of stamp duty specified in Paragraph 6.3 of such law . /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020 / Article 9.Taxable Items 9. 1.Taxable items shall include the income, assets, property, goods, works, services, certain rights, land, subsoil, natural resources, mineral resources and reserves, as well as pollution of air, and contamination of soil and water . 9. 2.T he relevant laws on the types of taxes shall specifically define taxable items . Article 10. Tax C redit and E xemption 10. 1.The tax credit s and exemption s shall be in the following forms: 10.1. 1. Reduction of taxes imposed; 10.1. 2. Reduction of tax rates; 10.1. 3. Exemption of income, assets, property, goods, works and services that are below the established minimum level from taxes; 10.1. 4. Exemption of a taxpayer from taxes; 10.1. 5.Exemption of certain portion of a taxable item from taxes; 10.1. 6. Other s specified in the tax legislation. 10. 2. The Cabinet member in charge of finance and budget shall approve the procedures for enjoying tax credits and exemptions and law shall elaborately regulate this procedure. Article 11.Simplified Tax Regime 11. 1 . The Tax Administration and taxpayers may use a simplified tax regime. 11. 2.The taxpayers that wish to use the simplified tax regime shall be connected to the integrated tax registration and information database. 11. 3.Unless otherwise stated in this Law the simplified tax regime shall be applied for the entire tax year only, and it is prohibited to move out of the regime in the middle of a tax year. 11. 4.Procedures for implementing a simplified tax regime shall be set out in detail by a Law on a specific tax type. CHAPTER THREE TAXPAYERS Article 12.The Rights of Taxpayers 12. 1.Taxpayers shall have the following rights: 12.1. 1. To obtain information, guidance and direction related to tax compliance, exercising their rights and performing their duties as taxpayers and the procedures, methodologies and forms for tax assessment, payment and filing of tax returns, from the Tax Administration and the state tax inspectors; 12.1. 2. To benefit from the tax credits and exemptions specified in the tax legislation; 12.1. 3. To be granted an extension of the tax payment due dates in accordance with the legislation; 12.1. 4. To be refunded or offset the overpaid taxes, and to claim and be paid the due losses; 12.1. 5. To protect their rights and legitimate interests personally and/or through their authorized representative or tax practitioners , to be represented and be present during the tax audit in person ; 12.1. 6. To review the tax re-assessment acts and other documents issued by the Tax Administration, and where these are considered groundless or inconsistent with this Law , to file a complaint according to the administrative and/or the judicial procedures within thirty (30) days after receiving such documents; 12.1. 7. To obtain or provide an explanation on tax assessments, payments, and the conclusions of the tax audit; 12.1. 8. To require the Tax Administration and state tax inspectors to comply with the tax legislation and to be compensated for any losses or damages incurred due to unlawful decisions and/or actions of the Tax Administration in accordance with the procedures set out in this Law . 12.1. 9. To file complaints related to unlawful activities and decisions of the Tax Administration and state tax inspectors to their direct supervisors or higher-level officials , as well as to the court. Filing of a complaint shall not constitute grounds for ceasing or suspending the payment of taxes, fines or penalties or due losses imposed; 12.1. 10.To get assistance and/or advice from the authorized accountants and the tax practitioners as allowed by this Law on exercising their rights and performing the duties and obligations prescribed by the tax legislation; 12.1. 11. Not to pay taxes at the rates higher than the stabilized rates specified in the stability certificate during its validity term if the stability certificate was issued according to the investment legislation. 12.1. 12.Other rights provided for by the legislation. 12. 2.In order to implement the provisions of Subparagraph 12.1.1 of this Law, the Tax Administration shall not disclose to the taxpayer the detailed risk indicators to be covered by the tax audit. Article 13.Guarantee of Confidentiality 13. 1.The Tax Administration shall not disclose the taxpayer's information by giving it to others or using it for the personal purposes on grounds other than those stipulated in this Law. 13. 2.The Tax Administration, state tax inspectors, other current and former employees of the Tax Administration and those who have been involved in general compliance activities of the Tax Administration as witnesses shall be obligated to maintain the confidentiality of the taxpayer's information that they become aware of during performance of their official duties and may disclose to the following officials according to a decision of the Commissioner of a Tax Administration: 13.2. 1. The state tax inspectors performing their official duties in accordance with the tax legislation; 13.2. 2.The case registrars, investigators, prosecutors and judges who are obligated to register, inspect and resolve infringements and crimes violating the tax legislation, in connection with matters related to that infringement or crime only; 13.2. 3.Authorized person appointed or selected for exchanging information in accordance with the international treaties in connection with exchange of information related to such treaties. 13. 3.The paragraph 13.1 of this Law shall not apply to the taxpayers' names, identification numbers and taxes paid to be publicly announced as permitted by the taxpayer or as required by the law and bid selection, as well as integrated reports and data consolidated at the Tax Administration for statistical purposes. 13. 4.The Tax Administration, without permission of a taxpayer may publicly inform about a taxpayer who has violated the tax legislation or failed to rectify the violation within the timeframe as specified in this Law , or who has repeated the same infringement for thre e or more times , or who is being sought under investigation. 13. 5.The state tax inspector with the right to access the database of the integrated tax registration and information database shall be appointed by the decision of the head of the state administrative organ in charge of tax matters, and their access to database and data use shall be track recorded. Article 14. Expiration of a Tax Payment Obligation or Assignment Thereof to Others 14.1.A tax payment obligation shall be expired in the following instances: 14.1. 1. The tax debt of the particular type has been fully paid; 14.1. 2. The tax debt of the particular type of tax is offset from other taxes overpaid; 14.1. 3. The taxpayer is exempt from tax of the particular type in accordance with this Law ; 14.1. 4. This Law on the particular tax type is abolished, and the tax debts of the particular type have been fully paid; 14.1.5. A court has detected that a taxpayer who has died or is presumed to be dead does not have heir or asset for inheritance. 14. 2.In the case, where a legal entity is liquidated, a liquidation commission, or in the case, where bankruptcy of a legal entity, a trustee shall collect unpaid taxes from the assets of the legal entity in accordance with the procedures set out in this Law and pay to the respective budget. 14. 3.In the case, where a legal entity has been restructured through merger, consolidation or change, the rights and obligations associated with the tax assessment and payment shall be assigned to the legal entity that is formed as a result of the restructuring. 14. 4.In the case, where separation or demerger has restructured a legal entity, the tax payment obligation shall be assigned to the new restructured entities proportionately to the taxable items and value of allocated assets or property. 14. 5.In the case, where a legal entity to be liquidated is considered as risky according to th is Law, it shall undergo the tax audit. 14. 6.Tax payment obligations and relevant rights of a n individual who has died or is presumed to be dead shall be assigned to any heirs in proportion to the inherited asset or property and t ax fines penalties shall not apply in this case. Article 15.Statute of Limitations for Taxes 15. 1.The statute of limitations for the tax re-assessment, imposition of penalties, fines and due losses, tax credits or exemptions, loss carry-forward, value added tax assessment and ensuring payment shall be four (4) years and the statute of limitations prescribed in the Civil Code shall not apply to tax legislation. 15. 2.The statute of limitations referred to in Paragraph 15.1 of th is Law shall not apply to the relations pertaining to payment of taxes, penalties and due losses, and the procedures on tax debt collection referred to in the Article 12 of th is Law, and tax refunds as requested by taxpayers. 15. 3.The statute of limitations referred to in Paragraph 15 .1 of th is Law shall be counted as follows: 15.3. 1.For the tax types the tax payment of which is made, and the tax return is filed once at the end of the reporting year as stated in this Law , the statute of limitations shall commence from the business day following the due date for full payment of tax and filing of the tax return. 15.3. 2. For the tax types the tax payment of which is made, and the tax return is filed on a monthly or a quarterly basis as stated in this Law , the statute of limitations shall commence from the business day following the due date for full payment of the tax and filing of the annual tax return. 15.3. 3. For the tax type the payment of which is made within certain period of time after the sale has taken place as stated in this Law and for the withholding tax, the statute of limitations shall commence from the business day following the due date for filing of the tax return and full payment of the tax. 15.3. 4.For the tax types the payment of which is made without filing a tax return, the statute of limitations shall commence from the business day following the due date for tax payment as stated in this Law on particular tax. 15. 4.If the taxpayer filed a complaint to the dispute resolution council, the statute of limitations shall be disrupted until a resolution is issued, or until a final decision if the taxpayer filed a complaint or the case is under an investigation of a law enforcement agency. 15. 5.The statute of limitations shall be considered disrupted from the date the Tax Administration filed a request for information from the foreign country Tax Administration for the purpose of transfer pricing adjustment until the date the request was responded . CHAPTER FOUR INTERNATIONAL TAX COOPERATIONS AND GENERAL ANTI-AVOIDANCE RULES Article 16.General Anti- Avoidance Rules 16. 1. It is entitled to implement general anti-avoidance rules in occurrence of following events during an audit, but tax cannot be re - assessed by implementing measures specified in this Law . 16.1.1. A taxpayer has organized a tax scheme on his/her/its own or together with other person/s or an entity; 16.1. 2. I f the taxpayer has gained tax benefit through tax avoidance within the scope of the scheme referred to in Subparagraph 16 .1.1 of th is Law. 16. 2. Where the taxpayer has gained tax benefits through avoidance of tax in the form specified in Paragraph 16.1 of th is Law, the Tax Administration shall re - assess the tax under a condition where the taxpayer did not use such tax scheme or gained tax benefits and make adjustments to the tax assessment accordingly. 16. 3.Where the taxpayer has undertaken the actions specified in Subparagraphs 16.1.1 and 16.1.2 of th is Law together with other person/s, the taxes of such persons shall be re - assessed and adjusted under the same conditions. 16. 4.Where the tax administration has made tax adjustments under th is Law, the relevant taxes shall be re - assessed. 16. 5.The tax re-assessment shall commence within the statute of limitations stated in Paragraph 1 5 .1 of th is Law, and the re-assessment shall cover preceding four 4 years from the assessment of tax as stipulated in Paragraphs 16.3 and 16.4 of this Law. 16.6.A taxpayer shall be considered as having gained tax benefits as stipulated in Subparagraph 16.1.1 of th is Law where the taxpayer has reached the following outcomes using the tax scheme stipulated in Subparagraph 16.1.2 of this Law: 16.6. 1. reducing the tax base or changing the tax exempted income, tax credits, tax withholding, and deductible expenses from the taxable income through an accounting method; 16.6. 2. D eferring the tax payment obligation; 16.6. 3. G aining an advantage by deferring tax payment obligation; 16.6. 4. R educing the taxable income by increasing the amount of tax exempted income or nontaxable income; 1 6.6. 5. F ailing to impose tax on the taxable income. 16. 7.The Risk Management Committee shall make a decision on whether to apply the "General Anti-Avoidance Rule" and the Cabinet member in charge of finance and budget matters shall approve the implementation procedures. Commentary : "General Anti-Avoidance Rule" refers to the rule used in tax administration at an international level. Article 17.Mutually Agreed Procedures 17. 1.The mutual agreement procedures of the Treaties of Mongolia concluded with other countries on prevention from double taxation of income and assets, and tax avoidance shall be implemented within the framework of the Treaties. 17. 2.Unless otherwise stipulated in this Law , the taxpayers of foreign countries that have not concluded the international treaties with Mongolia on mutually agreed procedures shall not be subject to Paragraph 17.1 of this Law. 17. 3.The Member of the Cabinet in charge of finance and budget matters shall approve the mutually agreed procedures in conformity with the requirements of the international treaties between Mongolia and other countries, and the international organizations that Mongolia is a member of. Article 18.Procedures on Exchange of Information with the Authorities of Foreign Countries 18. 1.The following terms used in this Paragraph shall have the following meanings: 18.1.1. "Automatic Exchange of Information" shall mean the exchange of information related to the resident of foreign country and that has been discussed and agreed upon between the parties to the agreement referred to in Subparagraph 18.1.5 of this Law without any prior request and on a regular basis with the fixed frequency. 18.1.2. "Information" shall mean the facts, reports, documents, records and accounts information containing either one or all of the following for implementing the agreement referred to in Subparagraph 18.1.5 of this Law: 18.1.2. a. Documents , reports, records and accounts information held by the bank, financial institution, the person or an entity designated by them, a trustee of the assets, the broker and the guarantor; 18.1.2. b . Facts , reports, documents, records and accounts information related to the ultimate beneficial owner, partner and other persons of the entity; 18.1.2.c in the case, where of joint investment fund, the information about shares, equity participation, voting rights and other interests, In the case, where of Trust Fund, the information about the payment settlement operator, authorized representative and the beneficiary. 18.1.3. "Financial institution" shall mean any person other than individual operating banking, non-banking the financial, custodians, savings, investment and insurance activities defined with the purposes to implement the agreement specified in Subparagraph 18.1.5 of this Law; 18.1.4 . "Party" shall mean a party involved in the agreement; 18.1.5."Agreement" shall mean the international agreement, treaty or convention that Mongolia concluded with other countries to the exchange information for tax purposes, including the automatic exchange of information; 18.1.6. "Request" shall mean an application submitted by one party to the other within the scope of the agreement specified in Subparagraph 18.1.5 of th is Law; 18.1.7. "Requesting Country" shall mean the country sending a request for information within the scope of the agreement specified in Subparagraph 18.1.5 of this Law; 18.1.8."Electronic Data" shall mean the data processed and stored in electronic form as specified in Paragraph 18.13 of this Law; 18.1.9."Authorized Person" shall mean a member of the Cabinet in charge of finance and budget matters or authorized person designated by him/her, for the foreign country, the person authorized by the contracting party within the framework of the agreement; 18.1.10."Agreement between the Authorized Persons" shall mean a bilateral or multilateral agreement or contract concluded between the authorized persons designated by the parties to the agreement or contracting parties, for the purpose of implementing the agreement referred to in Subparagraph 18.1.5 of this Law, interpreting and clarifying the provisions of such agreement. 18. 2.The exchange of information with the foreign authorized persons through the authorized person, within the scope of the agreement concluded between Mongolia and other countries shall apply only to the information on tax related matters specified in Subparagraph 18.1.2 of this Law. 18. 3.The authorized person referred to in Subparagraph 18.1.9 of this Law shall have the following rights and obligations: 18.3. 1.The following activities may be carried out in order to fulfill the request referred to in Subparagraph 18.1.6 of this Law: 18.3.1.a . to receive reports and information from any person or entity; 18.3.1.b . to collect and deliver the relevant information and evidences to the person requesting information, for the purpose of implementing Article 18 of this Law and the agreement; 18.3.1.c . to deliver the documents and materials; 18.3.1.d . the authorized person shall undertake the general operations referred to in the Articles 19, 20, 21, 22, 23 and 24 of this Law in order to implement the activities specified in the agreements and information exchange specified in Article 1 8 of this Law; 18.3.1. e. Other actions as required. 18.3. 2. To exchange information and automatically exchange the information referred to in Subparagraph 18.1.2 of this Law with the Contracting Parties for tax purposes, as well as to implement agreements concluded by authorized persons in conformity with agreement referred to in the Subparagraph 18.1.5 of this Law ; 18.3. 3. To determine the expenses to be incurred within the scope of the agreements referred to in Subparagraph 18.1.5 of this Law , calculate and allocate fairly the expenses to be incurred in connection with any request; 18.3. 4. To enter into agreements with the authorized person of other countries and approve the procedures on collaboration with them in order to meet implement ation of the agreements referred to in Subparagraph 18.1.5 of this Law; 18.3. 5. To perform other functions as stated in this Article . 18. 4.The authorized person shall provide assistance to the requesting country in accordance with the conditions of the agreement concluded with the particular country. 18. 5.The authorized person after receiving the requ est referred to in Subparagraph 18.1.6 of th is Law, shall fulfill the request in accordance with the relevant agreement and this provision; 18. 6.In the case, where the authorized person considers it is necessary, he/she/it may request the additional information from the requesting country referred to in Subparagraph 18.1.7 of this Law. 18. 7.Upon request of the Agreement Party, the authorized person shall collect the information stipulated in Subparagraph 18.1.2 of this Law and other information required that is in possession and control of any person or financial institution by delivering the notification specified in this Law and shall provide to the authorized person of the country that entered into agreement. 18. 8.The notification referred to in Paragraph 18.7 of this Law may contain the following information: 18.8. 1.The deadline to provide the information; 18.8. 2. The form in which the documents shall be provided in as required by the authorized person whether it should be its original or a copy; 18.8. 3. whether the document shall be officially approved . 18. 9.The information referred to in Subparagraph 18.1.2 of this Law may be collected in a form of witness testimony based on the request of the authorized person. 18. 10.The deadline referred to in Subparagraph 18.8.1 of this Law shall not exceed 14 (fourteen) calendar days and in the case, where it is considered necessary , the authorized person may set a different timeframe. 18. 11.The authorized person may store and make a copy of the information referred to in Paragraph 18.7 of th is Law. 18. 12.It shall be prohibited to demand any information obtained by virtue of the law through the notification referred to in Paragraph 18 .7 of this Law. 18. 13.Where the information obtained through notification is stored in an electronic form, it shall be converted into a document form and re-processed without changing its content. 18. 14.The authorized person shall deny the request where it is confirmed that such request is not consistent with the relevant agreement and shall immediately notify the requesting country about such inconsistencies. 18. 15.If the request is denied the authorized person and the requesting country shall resolve the issue according to the provisions of the relevant agreement. 18. 16.The documents and notifications may be delivered to the person/s concerned in person, by mail or in the form established by a member of the Cabinet in charge of finance and budget matters. 18. 17.The authorized person may demand the organizations referred to in Subparagraph 18.1.3 of this Law the necessary information with the set period in a specific form in order to implement automatic exchange of information within the scope of the agreement between authorized person/s. 18. 18. The member of the Cabinet in charge of finance and budget matters together with the Cabinet member in charge of legal matters may approve and enforce the following procedures in order to implement the stipulation in Paragraph 18.17 of this Law: 18.18. 1.Determining of the financial institutions that are required to deliver the reports and information; 18.18. 2.The content and templates of the information and electronic information that required to be reported; 18.18. 3.Standards defining the comprehensiveness and level of details of the information to be reported; 18.18. 4.Procedures on implementation of the agreement on exchange of information; 18.18. 5.Procedures regulating the security of information and its storage; 18.18. 6.Procedures considered necessary for the implementation of activities related to the issues referred to in Paragraph 18.15 of this Law and the automatic exchange of information. 18. 19.Article 13 of this Law shall apply to relations pertaining to security of information of the Tax Administration. 18. 20.The person who is obliged to implement or is implementing this Law shall have the obligation to ensure confidentiality of the information obtained within the scope of the Article 18 of this Law and those within the scope of the agreement and may use such information for the sole purpose of fulfilling the duties and obligations under th is Law and the agreement. 18. 21.The Tax Administration may use the information obtained by the authorized person with the purpose of implementing the tax legislation. 18. 22.Where the confidential information has been delivered to the authorized person for fulfilling the request or for the automatic exchange of information there shall not be the liability under other laws, for disclosing such information in connection with such action. 18. 23.The action of the person who provided information in accordance with the Paragraph 18.22 of this Law shall not be considered as violation of the guarantee of the confidentiality provided to other party, and such person and/or his/her employer shall not be liable for such action. 18. 24.If any person is involved in a civil or criminal case for disclosing the information obtained by virtue of Law, such person shall not be a subject for the protection specified in Paragraph 18.22 of this Law. 18. 25.Any damage caused by the action or inaction of the authorized person, or the person delegated by the authorized person, during performing his/her/its official duties prescribed by this Law it shall not serve as a ground for civil and criminal liability. 18. 26. The provisions of this Article shall prevail regardless of the limitations in connection with confidentiality of information regulated by other legislation. 18. 27.Where the provisions of this Law and the clauses of the agreement conflict with the provisions of other legislation, the provisions of this Law and the provisions of the agreement shall prevail. CHAPTER FIVE GENERAL ACTIVITIES TO BE UNDERTAKEN FOR THE PURPOSE OF TAX ASSESSMENT AND TAX COLLECTION Article 19. General Activities to be Undertaken for the Purpose of Tax Assessment and Collection 19. 1.The State tax inspectors shall have a right to conduct common operations such as to collect data, information and proof of evidence, do inspections, inventory audits and do time and motion study with the purpose of determining the taxes to be imposed and collecting taxes by accessing the taxpayers' premises and warehouses. 19. 2.The State tax inspectors shall present their state tax inspector's identification card and explain the purpose of their activities in implementing the common operations specified in Paragraph 19.1 of this Law; 19. 3.The Police organization shall provide support according to the Subparagraph 15.1.7 of th e Law on Police to the state tax inspectors where the taxpayer has used force or an organized resistance in the general operations of state tax inspectors . 19. 4.The procedures related to accessing the taxpayers' premises and warehouses with the purpose of collecting data, information and evidence, doing inspections, inventory audits and doing time and motion study as stipulated in Paragraph 19.1 of this Law shall be approved by a head of the state administrative organ in charge of tax matters. 19. 5.The Cabinet members in charge of finance and budget matters and justice and legal matters shall jointly approve the r egulation on implementation of the operations specified in Paragraph 19.3 of th is Law. Article 20.Accessing the Premises and Warehouses 20. 1.State tax inspector shall have rights to access the taxpayers' industrial and/or service premises, offices, warehouses and cellars that are not prohibited by law, and that are being used for the purpose of earning income, storing the taxable items, tax related information, data, surveys and other documents , and do time and motion study, do inspections, inventory audits , to temporary sequestrate the documents and property and conduct audit s. 20. 2.State tax inspectors shall have a right to access to computers, hardware equipment and software systems of the taxpayer containing information on the taxpayer's income, expenses and transactions in addition to the premises and warehouses, with the purpose of collecting data, information and evidence. 20. 3.The guidance on the operations referred to in Paragraph 20.1 of this Law shall clearly reflect in which of the taxpayer's premises and the warehouses such operations shall be carried out and such operations shall be carried out under the official assignment of the relevant tax authority. 20. 4.It shall be prohibited to carry out operations referred to in Paragraph 20.1 of this Law in the foreign diplomatic representatives' premises, consulates and offices of the international organizations, and workplaces of the officials of diplomatic standing and privileges. Article 21.Collection of Data, Information and Documentation 21. 1.The Tax Administration shall adhere to the following procedures when collecting data, information and documents: 21.1. 1.To make records and get signature when temporarily obtaining the original copies of the data, information and documentation required by the Tax Administration; 21.1. 2. To document the data, information and documentation by making copies, taking photographs and video, audio or other recordings when necessary; 21.1. 3. To obtain written explanations and references, or to produce records and have them signed by relevant persons where inquiries or interviews were conducted; 21.1. 4. To obtain other data, information and documentation similar to those stated in Subparagraphs 21.1.1, 21.1.2 and 21.1.3 of this Law . 21. 2.The Tax Administration shall secure copies of substantiation, copies of documentation, data, surveys, account statements, other relevant documents and information required for ensuring tax legislation compliance from the taxpayer, economic entities, organizations, individuals and financial institutions dealing with the taxpayer free of charge . 21. 3.Where the equipment of other parties is used for making copies or documenting the data, information and documentation specified in Paragraph 21.2 of this Law, the payment for such use shall be paid by the tax administration based on the market price or mutually agreed price. 21. 4.The Tax Administration shall have a right to demand the data, information and documentation, including prices, payments, fees, charges and contracts used by the taxpayer in selling, purchasing, human resources, technical services and co-production and operations from the taxpayer and third party that worked with the taxpayer; 21. 5.The Tax Administration may secure information from a third party that is in relations with a taxpayer in accordance with the following procedures; 21.5. 1 . To have a full access to the premises, warehouses, documents and materials, and computers that contain the information; 21.5. 2.To demand the written information and documents; 21.5. 3.To summon at certain time in order to get information to a certain place. Article 22.Conducting Inspections 22. 1.The Tax Administration shall adhere to the following procedures when conducting inspections: 22.1. 1. To have an independent witness in presence who has full legal capability, reached 18 years of age, has no conflicts of interests, and has no subordination or vice versa relationship to the taxpayer, to the Tax Administration or the State tax inspector; 22.1. 2. To have the possessor of the document or property being subjected to inspection or his/her legal representative in presence or in the case, where it is not possible, and a representative from the relevant local administrative organ ; 22.1. 3. To take notes of the inspection and get signature of people who participated or present during the inspection , where they refuse to sign, to give them an opportunity to explain the reason of not signing and attach the explanations to the notes. 22. 2.The Tax Administration and the state tax inspectors shall have the right to conduct an inspection regardless of the difference in ownership or possession status of the items to be subjected to the inspection. 22. 3.The Tax Administration shall have a right to collect data, information and documentation to be used for tax collection and tax audit during the course of inspections. Article 23.Conducting Inventory Audits 23. 1.The Tax Administration shall adhere to the following procedures when conducting inventory audits: 23.1. 1. When conducting an inventory audit of goods, property and cash, the taxpayer or his/her legal representative or accountant, or a representative from the relevant local administrative organ shall be in presence , and the state tax inspectors shall produce records and notes of such audit. 23.1. 2.The state tax inspector and other people who were present during auditing shall sign on records and notes of inventory audit and the reason for denial explanation shall be granted if denied to sign and attach it in the notes accordingly. 23. 2. The Tax Administration shall have a right to collect data, information and documentation to be used for tax collection and tax audit during the course of inventory audit. Article 24.Time and Motion Study 24. 1.The Tax Administration shall adhere to the following procedures in doing time and motion study: 24.1. 1. To do time and motion study of a taxpayer with or without prior notice to the taxpayer, for the purposes of defining taxes payable by the taxpayer and determining the volume, income and cost of production and services; 24.1. 2. To involve relevant specialists in the time and motion study and use necessary measuring devices; 24.1. 3. To do estimation and issue conclusions for the time and motion study, make notes, and have the people who were present to sign such notes , and in the case, where they refuse to sign, to give them an opportunity to explain the reasons of not signing and attach the explanations to the notes. PART II TAX MANAGEMENT AND REGULATION CHAPTER SIX REGISTRATION OF TAXPAYERS, TAX ASSESSMENT, PAYMENT AND FILING TAX RETURNS Article 25.Registration of Taxpayers 25. 1.The person that has the obligations to pay taxes or withhold taxes under the tax Law shall be registered a taxpayer. 25. 2.The following individuals shall be registered as taxpayer and provided with taxpayer identification number: 25.2. 1.Citizen of Mongolia; 25.2. 2.Citizen of a foreign country specified in Subparagraph 5.1.5 of the Law on Status of a Foreign Citizen . 25. 3.The registration of taxpayers shall be undertaken in accordance with the general procedures referred to in the Article 26 of this Law . 25. 4.The procedures for registering taxpayers shall be regulated in detail by the Law on particular type of tax. 25. 5.The registration of a non-resident shall be undertaken based on his/her certificate of residence. Article 26.General Procedures for Registering Taxpayers 26. 1.Person obligated to pay taxes as specified in Paragraph 25.1 of this Law shall be registered as taxpayer to the integrated tax registration information system. 26. 2.The Tax Administration shall register a newly established or registered entity based on the information of the authorized body as a taxpayer, issue a taxpayer identification number and certificate, create a taxpayer's dossier. 26. 3.The taxable items shall be registered to the integrated tax registration and information database based on the information of the authorized registration body that registers the information on owners, possessors or users of the taxable items, or the person/s with taxable items, as well as information of the authorized body that registers the information on licenses issued to the taxpayer or transferred for ownership, possession or use, or taxpayers' request . /The word "special" was removed from this paragraph according to the law of 17 June 2022 and shal l be in force starting from 1 January 2023./ 26.4.A taxpayer shall register the taxpayer registration data, its change and the information specified in Paragraphs 26.2 , 26.3 of this Law within seven (7) days on his/her own to the integrated tax registration and information database or to confirm on time within the given period and record on the taxpayer's certificate upon notification from the tax administratio n. 26. 5.The taxpayer information in the tax administration integrated registration and information database shall be open to the taxpayer and taxpayer shall be responsible for accuracy of the information. 26. 6.Where the tax administration considers it is necessary to modify the information specified in Paragraphs 26.3 and 26.4 of this Law based on other third-party information , the taxpayer shall be informed and confirm it within the period specified in Paragraph 26.4 of t his Law. If the Taxpayer failed to confirm, it shall be considered as a risk and filed in basic record as a basis for an inspection . 26. 7.The head s of state administrative organ s in charge of tax matters and state registration matters shall jointly adopt the procedures on taxpayer registration . 26. 8.The legal entity of Mongolia shall have an obligation to register its subsidiary or a branch, or representative office or permanent establishment with the Tax Administration that have been set up in a foreign country. 26.9.A permanent resident taxpayer of Mongolia shall be obliged to notify the Tax Administration of the name and address of the legal entity established abroad within the given tax year. 26.10.A holder of a license for minerals, oil, radioactive minerals, land title to use or possess, shall register its ultimate beneficial owner with the Tax Administration. 26.11.A license holder for minerals, oil, radioactive minerals, land title to use or possess, shall register the information on the change of ultimate beneficial owner with the relevant tax administration within 30 (thirty) days after the decision on it is made. 26.12. Regardless of Paragraph 26.11 of th is Law, w here the shares of license holder an d ultimate beneficial owner are listed on the foreign and domestic stock exchanges , the holder of the license for minerals, oil, radioactive minerals, land title to use or possess land shall register the information on the change of ultimate beneficial owner to the relevant tax administration accord ing to the form approved by the Tax administration within July 20 of the given year ; and the end-of-the-year information within February 10 of the following tax year. Article 27.Related Parties 27. 1.The following persons shall be considered as related parties when one person or more persons and entities may directly or indirectly interfere in the activities on the assets, supervision and management of two or more legal entities and by this way influencing the conditions and economic results of the transactions: 27.1. 1. The taxpayer's father, mother, sibling, child, grandfather, grandmother, grandchildren, spouse, partner and their parents and siblings; 27.1. 2. The persons related to the group referred to in Subparagraph 6.1.8 of this Law; 27.1. 3. The person that holds at least 20 (twenty) percent of shares or equity participation or voting rights directly or indirectly; 27.1. 4. The person entitled to receive directly or indirectly 20 (twenty) or not less percent from the profit, or from the remaining assets after liquidation; 27.1. 5. The entity in which a third party holds directly or indirectly 20 (twenty) or not less percent of shares or equity participation/capital or voting rights; 27.1. 6. The entities in which a third party is entitled to receive directly or indirectly 20 (twenty) or not less percent from the profit, or the remaining assets after liquidation; 27.1. 7. The persons that have relations referred to in Subparagraph 2 7 .1.3 , 27.1.4, 27.1.5, and 2 7 .1. 6 of this Law and that are directly or indirectly owned or possessed by the person referred to in Subparagraph 27.1.1 of this Law; 27.1 . 8. The persons specified in Paragraph 27.1 of this Law, or the person who has the right to appoint them, or successor of the rights and obligations thereof or those elected to represent them; 27.1. 9. The persons specified in Paragraph 27.1 of this Law and the subsidiaries and branches and the permanent establishment of related entities; 27.1. 10.The persons that established relations with a sole purpose of reducing the taxable income and increasing the losses of the resident taxpayer of Mongolia; 27.1. 11.Other persons that fall under the definition specified in Paragraph 27.1 of this Law. 27. 2.Where shareholders entered into an agreement to act from a unified position in making a decision related to the entity's activities, directly or indirectly, and make decisions based on this agreement, such shareholders shall be considered as one entity in terms of shares and equity participation/capital referred to in Subparagraphs 27.1.3, 27.1.4, 27.1.5 and 27.1.6 of this Law. 27. 3.The indirect participation shall be determined by multiplying the proportions of direct participations. In the case, where the direct participation exceeds 50 percent, it shall be considered as 100 percent participation. Article 28.Tax Assessment and Its p ayment 28. 1.The taxpayer shall self-assess the taxes payable in accordance with the tax law and make payment to the budget within the timeframe specified in this Law . 28.2. When undertaking the tax assessment, the taxpayer shall adhere to the general procedures referred to in this Law and shall fully use the cash register, equipment, computer and other accessories connected to the integrated system and met the standard requirements t hat have the functions of registering and documenting the income and expense transactions, producing electronic payment receipts, printing, sending, transmitting the information to the integrated tax registration and information databas e. The taxpayer shall send and register the sales information to the integrated tax registration and information database within 14 (fourteen) days. 28. 3. T he taxes shall be determined and assessed based on the reference prices or through transfer pricing adjustments where it is u nable to determine taxpayer's income and expense due to taxpayer's failures such as compiling the book records, maintaining the accounting records and connection to the integrated tax registration and information database or t axpayer has used unrealistic prices in determining the taxable income or expense deductible from the taxable income . 28. 4. In every time the taxable property/assets or rights are transferred to or from others' ownership, possession or usage, the taxpayer shall have an obligation to deliver respective documents to the Tax Administration . 28. 5.The taxpayer shall have an obligation to print a payment receipt with the unique number from the user system or send it electronically each time a sale has taken place. 28. 6.The person that has performed the legal obligation to do tax assessment, withhold taxes and pay taxes to the budget shall not be paid any fees for performing his/her/its duties. 28.7.A tax withholder shall withhold taxes from the persons that have an obligation to pay the particular type of tax in accordance with the tax legislation. 28. 8.The taxes shall be registered, assessed, reported and paid in MNT/togrogs, the national currency of Mongolia. 28. 9.The relations arising from the tax assessment and payment shall be regulated in detail by the law on particular type of taxes. 28. 10.Taxpayer is obligated to comply with the legislation and adhere to the guidelines, methodology, forms, guidance, rules and procedures issued by the Tax Administration. Article 29.Producing and Filing the Tax Returns 29. 1.The taxpayer shall file the tax return electronically or in paper in accordance with the approved form and instructions to the relevant tax administration within the timeframe as prescribed in this Law . The taxpayer shall perform the following duties: 29.1. 1.To compile the book records, maintaining the accounting in accordance with the established procedures and accounting standards based on payment receipts, and produce tax returns based on the balance statements of financial and commercial activities; 29.1. 2. To produce calculations and reports related to the tax assessment and payment, and submit them to the tax administration within the prescribed time period; 29.1. 3. To accurately report the taxes withheld to the relevant tax department within the timeframe prescribed by law; 29.1. 4. Where the documents and information pertaining to tax returns are in a foreign language, these shall be translated into the Mongolian language, and any cost associated with the translation shall be borne by the taxpayer. 29.1. 5. The taxpayers and the person that is obligated to compile the evidences and maintain records shall keep the latter in the territory of Mongolia until the statute of limitations for tax payment has lapsed. 29.1. 6. Where the payments and settlements to be included and recognized in tax returns were made in a foreign currency, these shall be expressed in MNT/ togrogs by a calculation using the official exchange rate of Bank of Mongolia of the day of the transaction. 29. 2. T he Law shall govern due date for filing tax returns and paying taxes and unless otherwise stipulated by the law the due dates for paying taxes and filing tax return shall be the same. 29. 3.Where the dues date for paying taxes and filing tax returns falls on a weekend or public holiday, the previous business day shall be considered the deadline for paying taxes and filing tax returns. 29. 4 . The head of the state administrative organ in charge of tax matters may extend the due date to receive the tax returns by up to seven (7) days when necessary and a prior notice shall be made to the public on such extension. 29. 5.The taxpayers eligible for tax credits and/or exemptions in accordance with the legislation shall not be relieved from the duty to file their tax returns, and such tax returns shall serve as a main document allowing them to receive a tax credit on and/or exemption from the tax of the particular type. 29. 6.The tax return shall be signed by the authorized official, or the taxpaying individual, or their legal representative, and the person who ha s prepared or attended to producing the return . 29. 7. E lectronic signature must verify the tax return sent electronically and, in the case, it was not verified thereby , printed return shall be filed to the Tax Administration in paper. 29.8.A head of the state administrative organization in charge of finance and budget matters shall approve the procedures on defining the electronic documents, setting out the requirements applicable thereto and storing such electronic documents. Article 30.Receiving and Processing Tax Returns 30. 1 . The Tax Administration shall oversee whether the taxpayers have filed their tax return on time prescribed by law, and whether they have accurately assessed their tax liabilities and are paying taxes. 30. 2.When received, the Tax Administration shall review the returns and ensure accuracy and correctness of tax assessment and payments as followings: 30.2. 1. Whether the tax returns have been prepared in accordance with the approved forms and instructions without any correction of errors thereon, and whether they have been approved with signatures or seals or stamps of the taxpayer, or other respective person/s or filed electronically in accordance with the relevant procedures; 30.2. 2. Whether the tax returns were filed within the time prescribed by law; 30.2. 3. Whether the documents and information attached to the tax returns are complete; 30.2. 4. Whether the tax returns were produced based on accounting records with regard to the legal entities, or the income and tax registration book and other relevant documents with regard to the private individuals; 30.2. 5. Whether the accounting records and the tax return data are consistent; 30.2. 6. Whether the amounts in different tax returns are consistent in between and with the amounts in the receipts and information attached to one, and whether there are any calculation errors; 30.2. 7. Whether the tax credits and exemptions included in the tax returns have been calculated and determined in compliance with the legislation; 30.2. 8. Whether the tax accounts balance reflected in the return and the tax paid during the filing period are consistent with the records held by the Tax Administration; 30.2. 9. Whether the information from the third parties in the Tax Administration's integrated registration database that relate to the reporting period, is consistent with the data in the tax returns. 30. 3.The Tax Administration shall review the tax returns in accordance with Paragraph 30.2 of this Law and accept returns with no discrepancies and the primary and other relevant proof of evidence may be demanded if necessary. 30. 4.Where Tax Administration identifies discrepancies when reviewing the tax returns as stipulated in Paragraph 30.2 of th is Law, it shall deliver a notice to the taxpayer requiring clearing the discrepancy within 3 (three) business days after such identification. 30. 5.The taxpayer shall have an obligation to adjust the discrepancy specified in the notice and file the revised tax return within three (3) business days after receiving the notice referred to in Paragraph 30 .4 of this Law and the Tax Administration shall accept such tax return. 30. 6.Where the taxpayer considers the notice is groundless , he/she/it shall deliver a written explanation electronically or in paper form to the Tax Administration within the time referred to in Paragraph 30.5 of this Law; 30. 7.After receiving the explanation referred to in Paragraph 30.6 of th is Law , the Tax Administration shall receive the tax return within five (5) business days. 30. 8.Where explanation referred to in Paragraph 30.6 of this Law has not been filed on time or the Tax Administration considers that the explanation is unjustified, it shall record the relevant information in the integrated tax registration and information database and shall serve as a ground to conduct tax audit on issues related tax assessment and tax payment for that reporting period and determine the tax liability. 30. 9.Failure to accept a tax return during returns processing shall not serve as a ground not to charge due loss. 30.10. The head of state administrative organ in charge of tax matters shall approve the procedures on producing, filing, accept ing , processing and making adjustments. 30. 11.The Cabinet member in charge of finance and budget matters shall approve the procedures on regulating the discrepancies between the indicators in the tax returns, the forms/templates of the tax return, guidance on filling in the form and adjustments of discrepancies. Article 31.Making Adjustment to the Tax Return 31. 1.The taxpayers may adjust their tax returns in the subsequent tax year. 31. 2.In case that the taxpayer makes an adjustment in a tax return resulting in a reduced tax liability, they shall file the adjusted tax return together the primary and other relevant documents that prove such adjustment. 31. 3. When receiving the adjusted tax return, t he Tax Administration shall undertake the activities referred to in the Article 30 of this Law. 31. 4.No adjustments shall be made as stated in Paragraph 31.1 of this law once the taxpayer has been notified that a tax audit is to be conducted. 31. 5.Adjustments made to the tax returns based on taxpayer's request shall not constitute grounds for relief from a due loss for taxes unpaid within the timeframe prescribed in law. 31. 6.The adjustments to the tax returns that resulted in a reduced tax liability shall not constitute grounds for changing the amount of due losses calculated before the adjustment. CHAPTER SEVEN INTEGRATED TAX REGISTRATION AND INFORMATION DATABASE Article 32.Integrated Tax Registration and Information Database 32. 1.The Tax Administration shall have an integrated tax registration and information database. The Tax Administration shall use the information system and technology for performing its functions and exchange of information and shall operate fully ensuring their confidentiality and reliability. 32. 2.The integrated tax registration and information database shall have the following purposes: 32.2. 1. To register and oversee the taxpayers, tax returns, tax assessment, tax payments and tax debts; 32.2. 2. To base the tax audit on risks; 32.2. 3. To ensure consistent nationwide compliance with the tax legislation; 32.2. 4. To ensure openness and transparency of activities of the Tax Administration; 32.2. 5. To organize swiftly all types of services for taxpayers; 32.2. 6. To identify potential risks that might occur to the Tax Administration's activities as well as to taxpayers. 32.2. 7. To reduce the tax management costs, including information management costs, and ensure expeditious, efficient and transparent reporting. 32. 3.The Tax Administration may use sources of information from other state bodies as well as other external and internal sources of information within the scope of the relevant legislation. 32. 4.The Tax Administration shall oversee the registration of the information with the integrated tax registration and information database, data enrichment, its safety and security, and data usage. Article 33.Maintaining the Integrated Tax Registration and Information Database 33. 1.The following information and data shall be included in the integrated tax registration and information database: 33.1. 1. Taxpayers Registration and information on changes thereto; 33.1. 2. Records of taxes, due losses and penalties; 33.1. 3. Tax returns, reports and information from the electronic payment receipts system; 33.1. 4. Documents issued by the state tax inspectors and information on their fulfillment; 33.1. 5. Information on the decisions of the Tax dispute resolution council; 33.1. 6. Information on the court decisions and rulings on tax violations and disputes; 33.1. 7. Information received from relevant organizations; 33.1.8. Information obtained from the state integrated information database in accordance with the laws and regulations; 33.1 . 9. Third -party information; 33.1. 10.Tax legislation and other legal documents; 33.1. 11.Information on the Tax Administration's human resources, budget, and assets; 33.1. 12.Information on tax debts, debt recovery and tax collection activities. 33. 2.The Tax Administration shall maintain the records specified in Subparagraph 33.1.2 of th is Law in conformity with the legislation and include in the tax registration full details of each taxpayer's tax liabilities due, tax credits or exemptions, due losses, penalties , their payments and settlements, as well as debts, based on original receipts and documents. 33. 3.The head of the state administrative organization in charge of tax matters shall approve the procedures for compiling the integrated tax registration and information database, storage, protection and use of information in the database, and supervision of data usage. Article 34.Obtaining the Information from Other Organizations and Cooperation 34.1.The Tax Administration shall collect information from the third parties with regard to taxpayers and create the t hird-party information database for tax audit, tax assessment, collection, and registrati on of taxpayers and their risks and o rganization s and officials referred to in Articles 34.3, 34.4, 34.5, 34.6, 34.7, 34.8, 34.9, 34.10, 34.11, 34.12, 34.13, 34.14, 34.15, 34.16, 34.17, 34.18, 34.19, 34.20, 34.21, 34.22, 34. 23, 34.24, 34.25, 34.26, 34.27 of th is Law shall have an obligation to provide the Tax Administration with the required information and cooperate with the Tax Administration for the tax purposes. 34. 2.Organizations and officials shall send the information specified in Paragraphs 34.3, 34.4, 34.5, 34.6, 34.7, 34.8, 34.9, 34.10, 34.11, 34.12, 34.13, 34.14, 34.15, 34.16, 34.17, 34.18, 34.19, 34.20, 34.21, 34.22, 3 4.23, 34.24, 34.25, 34.26, 34.27 of th is Law in electronic form for the purpose of creating third-party information database and u nless stipulated otherwise, they are obliged to inform regularly the Tax Administration within 10 th of each month. 34.3.A state central administrative organ in charge of finance and budget matters shall deliver the data on financial statements related to the taxpayer, information on foreign financed projects and activities, treasury department's expenditures, and information on permits/licenses at each instance. /The word "special" was removed from this paragraph according to the law of 17 June 2022 and shall be in forc e starting from 01 January 2023 / 34. 4.Commercial banks and non-banking financial institutions, credit and savings cooperatives and other authorized financial institutions shall prepare the following information and deliver to the Tax Administration: 34.4. 1.Taxpayer's account information and information related to the accounts each time the Tax Administration demands; 34.4. 2.The information on opening new payment accounts, savings accounts or other types of accounts with a bank, non-banking financial institution, savings and credit cooperative or other licensed banking and financial entity, or making changes and/or movements to their existing accounts, such information shall be sent to the Tax Administration each time whenever such event occurs; 34.4. 3.Taxpayer's accounts transactions data based on the written request of the Tax Administration for it . 34.5. The Police department shall prepare the following information and deliver to the Tax Administration: 34.5. 1. The information and research in its possession related to registration of citizens of Mongolia, foreign citizens and stateless persons, clarifying the address of such people that is not subject to confidentiality of the individual's privacy upon the request from the Tax Administration; /This subparagraph was amended according to the law of 17 December 2021 / 34.5. 2. The information on holders the firearms, the movement and removals of such firearms, the information on purchase or country's border crossing of firearms, bullets and other devices similar to firearms, and information on individuals and legal entities that have permission s ; 34.5. 3.The information on permits/licenses for contracted security guards; 34.5. 4.The information on drivers-training schools, courses and registration of the driving licenses; 34.5. 5. The information regarding tax evasion crimes and its proceedings . 34. 6.The police department shall cooperate in determining the address of, searches and the investigations of the taxpayer who has evaded taxes and escaped; 34. 7.The customs office shall ensure inclusion of the taxpayer identification number on the custom's declaration and send the information related to exports and imports activities of the taxpayer to the tax administration at each instance. 34. 8.The state administrative organ in charge of state registration shall prepare the following information and sen d it to the Tax Administration: 34.8. 1. The detailed state registration information of the citizens of Mongolia; 34.8. 2. The detailed state registration data and its changes of properties and assets registered in Mongolia; 34.8. 3. The detailed state registration data of the legal entities, and its changes . 34. 9.The state administrative organ in charge of intellectual property matters shall send the detailed information on the intellectual property, and authors, patent and certificate holders of inventions, industrial and other useful designs to the Tax Administration at each instance. 34. 10.The state administrative organ in charge of immigration matters shall send the following information to the Tax Administration at each instance: 34.10. 1.The information on residential addresses of foreign citizens and stateless individuals, the dates of entering and exiting Mongolian border, the information on persons who invited them and their assets guarantee information; 34.10. 2.The information related to registration of foreign invested non-governmental organizations and its changes . 34. 11.Other central state administrative and local bodies and, their management officials shall have the following obligations: 34.11. 1.To advocate the social and economic importance of taxes and provide support and assistance in creating conditions and opportunities for ensuring implementation of tax legislation; 34.11. 2.Where a state administrative organ in charge of inspection matters or its officials has discovered information on violation of tax legislation while performing their official duties, they shall send such information to the Tax Administration at each instance; 34.11. 3.To send the information on registration of and changes in permission and financing from the reserve funds and other funds at each instance to the Tax Administration ; /The word "special" was removed from this paragraph according to the law of 17 June 2022 and shall be in forc e starting from 01 January 2023 / 34.11. 4.To cooperate with the Tax Administration and provide assistance in tax audit, and provide with other required information; 34. 12.The Stock Exchange shall send the following information to the Tax Administration at each instance: 34.12. 1.The information on dispersion of the shareholders of the joint stock companies; 34.12. 2.The information on sales of shares of the joint stock companies; 34. 13.The Financial Regulatory Commission shall send the following information to the Tax Administration: 34.13. 1.The information related to the registration of and changes to the legal entities holding the permits/licenses issued by the same Commission at each instance; /The word "special" was removed from this paragraph according to the law of 17 June 2022 and shall be in force starting from 01 J anuary 2023 / 34.13. 2.The information on traded securities at each instance; 34.13. 3.The registration data and detailed information of individuals who have registered with the Financial Regulatory Commission and that have a right to undertake activities on the financial markets. 34.13. 4 .The information related to the registration of and its changes concerning service provider of virtual assets at each instance. /This subparagraph was added according to the law of 17 December 2021 / 34. 14.Central Securities Depository shall produce the following information to the Tax Administration at each instance: 34.14. 1.The information on registration of and changes in securities, and payments and settlements; 34.14. 2.The information on changes in accounts with the Central Securities Depository; 34.14. 3.The information on distribution of payments of the dividends of the Joint Stock Companies; 34. 15.The state administrative organ in charge of mineral resources and petroleum matters shall produce and send the following information to the Tax Administration at each instance: 34.15. 1.The information related to the mineral resources and petroleum sector; 34.15. 2.The information related to license holders, those engaged in mining production, the information on strategically important deposits. 34. 16.The border protection body shall produce and send the information related to citizens who passed the border based on the request from the Tax Administration: 34. 17.The state administrative organ in charge of auto- transportation matters shall produce and send to the Tax Administration information regarding owners, possessors of and changes in ownership and possession of road vehicles in Mongolia. 34. 18.The state administrative organ in charge of auto- transportation matters shall provide support and assistance in collection of taxes on road vehicles and automobiles, and collection of fees for air pollution and organize joint audits. 34. 19.Bank of Mongolia shall send the following information to the Tax Administration: 34.19. 1.The in formation on the sales of gold and information on the credit database. 34.19. 2.The information on tran saction for the amount of MNT 20 M illion or more in cash or foreign payment transaction by the person referred to in Paragraph 4.1 of th is Law on anti- money laundering and countering financing terrorism with respect to potential money laundering and tax avoidance and noncompliance issues thereto according to information exchange and cooperation agreement to be signed with the Tax Administration. 34. 20.The state department of probe testing shall produce and send the information on gold submission and other required information at each instance. 34. 21.The notaries and other persons with a mandate to register contracts and transactions shall send the information on the contracts and transactions related to taxable items shall send information to the Tax Administration. 34. 22.The state administrative organ in charge of land matters shall exchange the information with the Tax Administration, which related to the registration of the persons that make land payments, and the taxpayer of the tax on land as an immovable property, information on assessment of land payments, and its payment and assessment of immovable property tax on land at each instance. 34. 23.The state administrative organ in charge of health insurance shall send electronically the detailed information on individuals and legal entities that pay the health insurance premiums, at each instance. 34. 24.The state administrative organ in charge of social insurance shall send electronically the detailed information on individuals and legal entities that pay the social insurance premiums, at each instance. 34. 25.The state administrative organ in charge of state property policy and coordination shall send the following information to the Tax Administration at each instance: 34.25. 1.The detailed information on performance of public procurement of goods, works and services , the information on the individuals and the legal entit ie s who participated in the procurement, the detailed information on the budgeted cost, the individuals and the legal entities that concluded contracts. 34.25. 2.The detailed information on the state-owned enterprises, locally owned entities, and the entities with the state participation. 34. 26.The state central administrative organ in charge of construction and urban development, land and cartography shall produce and send the information on individuals and legal entities that hold the permits/licenses, at each instance. /The word "special" was removed from this paragraph according to the law of 17 June 2022 and shall be in forc e starting from 1 January 2023 / 34. 27. The state organizations and the state-owned enterprises, the locally and the state-owned entities shall produce and send necessary information at the demand of the Tax Administration immediately. CHAPTER EIGHT RISK MANAGEMENT OF THE TAX ADMINISTRATION Article 35.Risk Management of the Tax Administration 35. 1.The Tax Administration shall carry out activities to identify, manage and control the potential risks of tax relations during its implementation of the tax legislation. 35. 2.The Tax Administration shall adhere to the following principles in the implementing the risk management: 35.2. 1.Within the framework of the acting legislation of Mongolia, the Tax Administration shall pursue the lowest risk in achieving its goals. 35.2. 2.The risk management shall be comprehensive and continuous; 35.2. 3. The risk management shall be a part of the organizational planning and decision-making; 35.2. 4.The risk management shall be aimed at the efficient allocation of the organization's resources and cost saving. 35. 3.The Tax Administration's risk ma nagement refers to a continuous and comprehensive activit ies aimed at identification, analysis, determination and evaluation in advance of non-observance act of legally bound obligations, non-act and circumstances of the participants in the tax relations under the law and the selection of the optimal ways to resolve such issues, and prevention from the risks. 35. 4.The Tax Administration shall implement the risk management activities in following stages: 35.4. 1. To determine the circumstances; 35.4. 2. To identify and record the risks; 35.4. 3. To evaluate and analyze the risks; 35.4. 4. To manage the risks and define the controlling measures; 35.4. 5. To control the risk management process. 35. 5.The risk management system of the Tax Administration is the set of activities based on the electronic system of calculations used in the tax administration management , professional and methodological activities within the scope of tax legislation. 35. 6.The risk assessment and analysis referred to in Subparagraph 35.4.3 of th is Law shall be conducted based on the information of the integrated tax registration and information database. 35.7.A risk management committee shall operate with the functions to update, change and abolish the indicators for calculating risks, to manage and mitigate the potential tax administration risks, facilitate review of the risk analysis results and to decide whether to apply the general anti-avoidance rules from tax stipulated in Article 16 of this Law . 35. 8.The head of the state administrative organ in charge of tax matters shall appoint and release members of the risk management committee and the representative of the state central administrative organ in charge of finance and budget matters shall be included in the composition of the committee. 35. 9. The indicators used in the risk assessment and analysis shall be stated in consistency with the tax legislation and approved by the head of the state administrative organ in charge of tax matters upon discussion by the risk management committee. 35. 10 . The taxpayers for tax audit shall be selected based on the results of the risk assessment and analysis referred to in Subparagraph 35.4.3 of th is Law. 35. 11.The Cabinet member in charge of finance and budget matters shall approve the risk management activities and procedures of the committee, in consistency with the risk management standards. Article 36.Impossibility to Determine the Tax Liability 36. 1.When it is impossible to deter mine a taxpayer's tax liability in true and accurate way, the Tax Administration shall assess the tax using the reference price method and issue a tax re-assessment act . 36. 2.The Tax Administration shall assess the tax by using reference price method based on the information available to it on the following grounds: 36.2. 1. The taxpayer did not maintain reports and records as prescribed in this Law ; 36.2. 2. The taxpayer maintained incomplete or incorrect reports and records; 36.2. 3. The taxpayer's reports and records have been lost or destroyed; 36.2. 4. It becomes obvious from the comparison of indicators in tax returns with those in the financial statements that the tax has been under-assessed; 36.2. 5. The taxpayer has failed to connect himself/herself to the integrated tax registration and information database. 36. 3.The Cabinet member in charge of finance and budget matters shall approve the procedures on assessment of tax liabilities through reference price method . Article 37.General Principles Applicable to Transfer Pricing 37. 1.If the determinants of income, profits and the tax base in the terms and conditions of a controlled transaction differ from those o f the uncontrolled transactions and that resulted in decrease of the tax base, the tax base shall be increased by the amount of such discrepancy and the relevant tax shall be re-assessed. 37. 2.The tax base for the controlled transaction shall not be less than the tax base for the comparable uncontrolled transactions. 37. 3.For determining the tax base for the controlled transaction prescribed in Paragraph 37.2 of th is Law, whether the terms and conditions of such transaction is consistent with those of the comparable uncontrolled transactions shall be determined through the following: 37.3. 1. Price and terms of the transaction; 37.3. 2. Whether there was a real demand to do the transaction; 37.3. 3.Whether parties to the transaction have performed their duties, or whether the real transaction has taken place. 37. 4.Where there were discrepancies between the contract terms and conditions, and the real execution of the contract concluded between the related parties, the tax base shall be adjusted taking into account the real execution of the contract, such as the participation of the parties to contract, their functions, execution, resources spent, and the risks taken. Article 38.Transfer Pricing Report 38. 1.The Transfer Pricing Reports shall be classified as follows: 38.1. 1. An annual report on the transfer pricing transactions; 38.1. 2. Domestic transfer pricing report; 38.1. 3. General transfer pricing report; 38.1. 4. Country by country report. 38. 2.The taxpayers shall have an obligation to maintain and report the information on controlled transactions. 38. 3.The taxpayers shall provide the information related to transfer pricing report demanded by the Tax Administration prior to and/or during the tax audit, at each instance. 38. 4.The taxpayers shall deliver the annual report on the transfer pricing transactions together with the annual tax return to the relevant tax administration. 38. 5.The domestic transfer pricing report shall contain the following information: 38.5. 1.The information on the business activities, business strategy and policy of the taxpayer residing in Mongolia or the permanent establishment; 38.5. 2. The information required for comparative analysis of the controlled transactions, information on comparable uncontrolled transactions, and the methodology used for transfer pricing, and other relevant information; 38.5. 3. Financial information on the transactions related to the taxpayer residing in Mongolia; 38.5. 4. Other information required for the procedures specified in Paragraph 38.9 of th is Law. 38. 6.The general transfer pricing report shall contain the following information: 38.6. 1.The direct and indirect structure of ownership of the shares and equity participation of a group and the group participants; 38.6. 2. The geographical location of the business activities of a group and the group participants'; 38.6. 3. The information on the major assets being used for core business activities, sales, purchases, supply channels and generating added value , and the information on the functions of the activities, and the risks born by the group and group participants, and large transactions that effected on the restructuring carried out in the particular fiscal year; 38.6. 4. The intangible assets owned or possessed by the group and group participants, their ownership structure and the transfer pricing policy in place with regard to the intangible assets; 38.6. 5.The financial transactions between the group and group participants and the transfer pricing policy they follow in connection to such transactions; 38.6. 6. The information on the financial and tax policy the group and group participants or particular taxpayer follow , the information on the one or bilateral advance pricing agreements concluded with the tax administrations of other countries; 38.6. 7.The information of related parties similar to those referred to in Subparagraphs 38.6.1, 38.6.2, 38.6.3, 38.6.4, 38.6.5 and 38.6.6 of th is Law and that are required for the procedures stipulated in Paragraph 38.9 of th is Law. 38. 7.The person to issue country-by-country report and the detailed reporting relations shall be regulated in accordance with Article 27 of the Law on Corporate Income Tax. 38. 8.The following taxpayers shall file the repo rts stipulated in Subparagraphs 38.1.2 and 38.1.3 of th is Law together with the end-of-the-year tax return to the relevant tax administration: 38.8. 1. The taxpayer that earned sales income of MNT 6 (six) or more billion in the previous tax year; 38.8. 2.The taxpayer whose business activities are reflected in the consolidated financial statements of the group and that earned sales income of MNT 6 (six) or more billion in the previous tax year according to the consolidated financial statements of the group; 38.8. 3. Having foreign investment. 38. 9.The head of the state administrative organ in charge of tax matters shall approve the template of the forms for each transfer pricing report referred to in Paragraph 38.1 of this Law , instr uctions on filling in the forms and the procedures on t he detailed reporting relations in consistent with the internationally accepted standards and reference documents. Article 3 9. Transfer Price Adjustments 39. 1.If the taxpayer has failed to file a transfer pricing report or under-assessed and under-reported their taxes, the Tax Administration shall make transfer-pricing adjustments, re-assess the taxes and charge liabilities stipulated by the legislation. 39. 2.In addition to the main adjustments specified in Paragraph 39.1 of th is Law, the Tax Administration shall make secondary adjustments for personal income tax and corporate income tax purposes by deeming the difference in the price that resulted from adjustments as dividends . Article 40.Methodology for Transfer Price Adjustments 40. 1.The following methods shall be used for transfer pricing adjustment: 40.1. 1.Comparable uncontrolled prices method; 40.1. 2. Resale price method; 40.1. 3.Cost -plus method; 40.1. 4.Transactional net margin method; 40.1. 5. Transactional profit-split method; 40.1. 6. Other methods that are consistent with the general transfer pricing principles stipulated in the Article 37 of this Law . 40. 2.The Tax Administration, when making the transfer pricing adjustments referred to in the Article 39 of this Law shall select and use the method from those stipulated in Paragraph 40.1 of this Law , that is considered most appropriate, and set such price based on the principles of determining the real price taking into account the following conditions: 40.2. 1. The specifics of the controlled transaction; 40.2. 2. Conditions stipulated in Paragraph 37.3 of th is Law; 40.2. 3. The objective information and condition that are comparable to the independent transaction; 40.2. 4. Level of comparability of the controlled and independent service transactions 40. 3.In selecting the method for adjusting the controlled transaction, the methods referred to in Paragraph 40.1 of th is Law shall be used alone or in combination by a comparison of the advantages and disadvantages of such methods. 40. 4.The Cabinet member in charge of finance and budget matters shall approve the procedures on the selection and use of the most appropriate method for transfer pricing adjustment. 40. 5.The Tax Administration for the purpose of transfer price adjustments may use the Organization for Economic Cooperation and Development guidelines on transfer pricing that is not regulated by the tax legislation and the procedures as specified in Paragraph 40.4 of th is Law, as long as it does not conflict with this Law and the legislative acts issued in conformity with th is Law. 40. 6.Where the taxpayer executed a controlled transaction with a person of the non-informant country, or failed to fulfill his/her/its obligations referred to in Paragraph 39.1 of th is Law, or misreported on transfer pricing, the Tax Administration shall take the following measures: 40.6. 1. To m ake re-assessment based on comparison to the open data of other comparable taxpayers, or the selective data from integrated tax registration and information database; 40.6. 2 . For making comparison , the Tax Administration may obtain the transaction price from the taxpayer without disclosing it, and in this case, the Tax Administration shall ensure the confidentiality of the taxpayer's information. 40. 7.The Tax Administration shall include in list of non-informant country or region referred in Paragraph 40.6 of th is Law and th e state administrative organ in charge of tax matters shall publish the countries and regions that do not exchange information with Mongolia for tax purposes through their official website and those with risky tax system, and the list within 10 th of January each year and with any updates within 10 business days. CHAPTER NINE CONDUCTING TAX AUDIT Article 41.Tax Audit 41. 1.The Tax Administration shall conduct audits to check whether taxpayers have fully determined their tax liabilities and paid them on time. 41. 2.The Tax Administration shall conduct tax audit based on general and special guidelines and under the assignment and undertake it in a comprehensive or partial form in conformity with the international standards and legislation. 41. 3.The simplified tax audit can be conducted based on the taxpayer's risks. 41. 4.The Tax Administration shall conduct the audit on fulfilment of the taxpayers' obligations under this Law , based on the risk assessment or the taxpayer's request. 41. 5.Taxpayers shall be notified at least ten (10) business days in advance on tax audit to be conducted. 41. 6.The head of the state administrative organ in charge of tax matters may establish the jurisdiction of tax audit taking into account the amount of income channeled by the taxpayers to the state and local budgets, as well as taking into account the type of tax, and the field of business activities. 41. 7.The Paragraph 41.5 of th is Law shall not apply to the following activities that the Tax Administration conducts for overseeing the implementation of tax legislation: 41.7. 1.Oversight on the implementation of the Law on Excise Taxes; 41.7. 2.Oversight on whether the taxpayer is connected to the integrated tax registration and information database 41.7. 3.Oversight on activities to create, print, provide, send and store e-receipts; 41. 8.The Tax Administration shall organize tax audit, make appointments and approve guidelines, taking into consideration professional skills and work experience of state tax inspectors with a view to preventing conflicts of interests. 41. 9.The staff made up of two (2) or more state tax inspectors shall undertake tax audit . 41. 10.The Tax Administration shall exercise the following powers for carrying out tax audits: 41.10. 1.To summon the taxpayers and the counterparty on the reasonable grounds, and obtain explanations with respect to their activities; 41.10. 2.To conduct general operation specified in the Chapter 5 of th is Law; 41.10. 3.To obtain explanations and references pertaining to tax returns, accounting reports, accounts records, other financial documents, and information in the integrated tax registration and information database. 41. 11.The Tax Administration and state tax inspectors are prohibited to the following operations when conducting audits: 41.11. 1.To conduct audits on grounds other than those stated in Paragraph 41.4 of th is Law; 41.11.2.A state tax inspector to participate as an expert in tax-related criminal or administrative proceedings as well as proceedings to investigate a violation. 41. 12.Taxpayers shall have the following rights and obligations in relation to tax audits: 41.12. 1.To protect their rights and legitimate interests personally and/or through their authorized representative or technical adviser , to be present during a tax audit, and provide evidences and justification; 41.12. 2.To obtain or provide an explanation on tax assessments and payments, and the progress and outcome of audits; 41.12. 3.To provide the Tax Administration with the financial and other documents necessary for the tax audit, electronically or in paper as required, and to undergo the tax audit. 41. 13.The state administrative organ in charge of tax matters shall approve the procedures on tax audit activities while also ensure the implementation of it. Article 42.Tax Re- Assessment Act 42.1.A state tax inspector shall issue a tax re-assessment act or a report card on the grounds specified in Paragraphs 16.2, 16.3, 36.1, 37.1 and 41.1 of th is Law and the re-assessment act shall comprise sections of notes and resolution and the report card shall consist of notes section. 42. 2.The re-assessment act shall either increase or decrease the taxpayer's tax liability and any difference resulting from reduced tax liability shall be included in the calculation of the tax outstanding balance for the tax year covered by the report. 42. 3.The tax re-assessment act and the report card shall have unified registration and numbering and shall be valid together with the annexes thereto. 42. 4.The tax re-assessment act and report card shall take effect once signed by the state tax inspectors who conducted the audit, and reviewed, validated and signed by the head of the unit in charge of. 42. 5.The Tax Administration and the state tax inspectors shall not present tax re-assessment act to the taxpayer before final approval in an official form. 42. 6.The tax re-assessment act and the report card shall be handed over within seven (7) business days of its date of effectiveness, and a note about such delivery shall be made. 42. 7. If the taxpayer or its authorized representative did not receive tax re-assessment act and report card within the timeframe prescribed in Paragraph 4 2 .6 of th is Law or the latter has not received them in person, the tax administration shall send them by mail to the address registered in taxpayer's basic profile. The tax administration shall mail them within seven (7) days of the lapsing of such period. 42. 8.The tax re-assessment act and report card shall be deemed as delivered in timeframe stipulated in Article 43 of the General Administration Law after the date of sending them in accordance with Paragraph 4 2 .7 of th is Law. Article 43.Filing a Complaint on Tax Re-assessment act 43. 1.If the taxpayer does not accept the tax re-assessment act in whole or partially, a complaint can be filed to the Dispute Resolution Council specified in Paragraph 46.1 of this Law within thirty (30) days after receiving it. 43. 2.The taxpayer's failure to receive the tax re-assessment act within the timeframe specified in this Law shall not constitute grounds for not counting the time filing a complaint under the court or administrative procedures in accordance with the procedures set out by the law. 43. 3.Filing of a complaint by a taxpayer pursuant to Paragraph 43.1 of th is Law shall not constitute grounds for cessation of payment of taxes, due losses and penalties imposed. 43. 4.The Tax Administration shall oversee and ensure the implementation of the tax re-assessment act s and the penalty notice issued by the state tax inspectors. Article 44.Resolving Violations Discovered during the Tax Audits 44. 1.Where a violation stipulated in the Law on Violations has been discovered during the tax audit, such violation shall be resolved according to the Law on Violation Resolving Proce dure . Article 45.Audit for Validation of Value Added Tax Assessment and its Payment 45. 1.The relevant tax office shall receive taxpayer's request to validate the value added tax assessment and its payment and such office shall transfer it to the major taxpayers' office that operates under the state administrative organ in charge of tax matters upon review, validation and conclusion of proposal. 45. 2.The major taxpayers' office of the state administrative organ in charge of tax matters shall receive the proposal referred to in Paragraph 45.1 of th is Law, review the value added tax assessment and its payment and issue a validation report. 45. 3.If the taxpayer does not accept the decision referred to in Paragraph 45.2 of th is Law, the taxpayer shall file complaint to the Dispute Resolution Council stipulated in Paragraph 46.1 of th is Law. CHAPTER TEN DISPUTE RESOLUTION COUNCIL Article 46.Dispute Resolution Council 46.1.A tax dispute resolution council (hereinafter referred to as the "dispute resolution council") with duties to resolve complaints filed by taxpayers in connection with the tax reports referred to in Subparagraph 6.1.26 of th is Law, and requests referred to in Paragraph 94.2 of the General Administration Law shall function at the Tax Administration. 46. 2.The dispute resolution council shall consist of the head and members. 46. 3. The dispute resolution council at the state administrative organ in charge of tax matters or the dispute resolution council at the tax administration of aimag , the capital and urban-stage city shall resolve a complaint filed by a taxpayer under the Paragraph 46.1 of th is Law . /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020 / 46.4.A dispute resolution council shall have 9 or 11 members. The Government shall approve the procedures on activities of the dispute resolution councils. 46.5.A dispute resolution council shall be set up with the following structure and members upon consultation with the management of the respective organizations: 46.5.1. A dispute resolution council at the tax administration of aimag, capital city and city with state- grade shall include representatives from the local administrative bodies, the Tax Administration and non-governmental professional organizations . /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020 / 46.5.2. A dispute resolution council at the state administrative organ in charge of tax matters shall include representatives from the central state administrative bodies in charge of tax and legal matters, respectively, the representatives from the Tax Administration and non-governmental professional organizations. 46. 6.Members of a dispute resolution council shall be specialized as account ant , financ e economist or lawyer and experience d for more than 3 years. 46. 7.For investigating the taxpayers' complaints , an independent expert shall work at the dispute resolution council with a function to conduct analysis on tax matters and issue opinions/conclusions and recommendations and such expert shall be a person with state tax inspector's title appointed by the head of the relevant tax department. 46. 8.The secretary of the dispute resolution council shall be a state tax inspector appointed by the head of the relevant tax department as proposed by the chairperson of dispute resolution council. 46.9. A head and members of the dispute resolution council at the tax administration of aimag, capital city and city with state-grade shall be appointed and released by the head of the state administrative organ in charge of tax matters , a head and members of the dispute resolution councils at the state administrative organ in charge of tax matters shall be appointed and released by t he Cabinet member in charge of finance and budget , respectively . /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020 / Article 47.Filing a Complaint to the Dispute Resolution Council, and its Resolution 47.1.A taxpayer, an authorized representative of the taxpayer, or a professional tax consultant shall have a right to file a complaint to the respective Dispute Resolution Council within the timeframe prescribed in Paragraph 43.1 and 72.4 of th i s Law after receiving the tax re-assessment act . 47. 2.The complaint shall meet the requirements specified in the Article 10 of this Law on Settlement of complaints and claims from the citizens to the government organizations and officials . 47. 3.When filing a complaint on re-assessment act , the taxpayer shall pay 10 percent of the unaccepted amount in the re-assessment act in advance, and such amount pa yable shall not exceed MNT 100 M illion. 47. 4.Reimbursement of the advance payment of tax in accordance with Paragraph 47.3 of th is Law to the taxpayer based on the final decision of the Dispute Settlement Council and the Court settled satisfying the complaint and claim filed with regard to the tax re-assessment report shall be resolved as specified in Article 49 of th is Law. 47. 5.The complaint referred to in Paragraph 47.1 of th is Law shall be settled by the following jurisdictions: 47.5.1. A complaint of a taxpayer that belongs to the tax administration of aimag , Capital City and city with state-grade shall be resolved by the dispute resolution council at that tax administration of th e respective aimag, Capital City and city with state-grade ; /This subparagraph was amended according to the law of 24 December 2020 / 47.5. 2. The dispute resolution council at the state administrative organ in charge of tax matters shall resolve a complaint of a taxpayer that belongs to the major taxpayers' unit . 47.6.A dispute resolution council shall review the relevant tax act , the complaint filed, request and other documents and information, shall determine its jurisdiction within three (3) days, and transfer the complaint that does not fall within that jurisdiction to the appropriate dispute resolution council in accordance with Paragraph 47. 5 of th is Law. 47. 7.The quorum of the council meeting for dispute resolution shall be effective where two-thirds of all members are present . 47.8.A dispute resolution council shall discuss the complaint at the council session and resolve it by majority votes of the members attending the session . 47.9.A dispute resolution council shall investigate a complaint referred to in Paragraph 46.1 of th is Law within the scope of the taxpayer complaint only and make a decision. 47.10.A dispute resolution council shall make a decision to either change, invalidate, leave or suspend the amount of tax re-assessed by the tax act and the decision shall be in the form of a Resolution. 47. 11.If either one of the following conditions occur while the dispute resolution council discussing the complaint, the re-assessment act shall be sent back to the higher-level tax administration for a review of the re-assessment for a period of up-to three months and re-assessment act complained upon can be suspended once: 47.11. 1 . I f the typographical and accounting error in the tax re-assessment act would increase the total amount of the re-assessment, penalties and due loss; 47.11. 2.I f the conditions of the complaint need to be further clarified, issues have been under-resolved and items subject to additional clarification are issues beyond the scope of the mandate of the dispute resolution council. 47. 12.Where the Tax Administration is to issue a new re-assessment, the previous re-assessment act shall be invalidated and it has failed to issue new re-assessment on time specified in Paragraph 47.11 of this Law , the dispute resolution council shall discuss and resolve the issue by reconsidering it. 47. 13.The secretary of a dispute resolution council shall maintain the detailed records of matters discussed by the council and the grounds of its decisions and disclose the council decisions via its website by ensuring confidentiality of private information of individuals and legal entities such as the name of the taxpayer, state tax inspector, and the expert. 47.14.A dispute resolution council shall have a right to send to the tax administration the recommendations for eliminating the causes and conditions of disputes, and prevention from the violation of the tax legislation. 47.15.A dispute resolution council shall resolve a compliant within thirty- days (30) after filing of the taxpayer's complaint and handed over the decision to the parties to the dispute. 47.16.A dispute resolution council may extend the deadline for issuing a decision as stipulated in Paragraph 47.15 of th is Law once by up to thirty- days (30) . 47. 17.Where the taxpayer filing a complaint to a dispute resolution council fails to provide evidences as required by the expert state tax inspector within the timeframe prescribed in Paragraphs 47.15 and 47.16 of th is Law, the dispute shall be resolved based on the evidences provided. 47. 18. Only court ruling can change a decision made by a dispute resolution council. 47. 19.Where a taxpayer does not accept a dispute resolution council's decision, the taxpayer shall have a right to ap peal to the court within thirty- days (30) after the delivery of the council's decision. 47. 20.Where the dispute resolution council cannot resolve the taxpayer's complaint due to the reasons similar to those specified in Subparagraph 65.1.3 of th e Law on settlement of the administrative cases at the court , the dispute resolution council may suspend the discussion of the tax act. Commentary : "calculation errors" shall be understood as the mistakes in quantitative expressions in the written act or it has an obvious calculation mistakes in arithmetic term, or digits' comma etc. CHAPTER ELEVEN TAX ASSESSMENT, PAYMENT AND TAX DEBT Article 48.Record of the Tax Assessment and Payment 48. 1.The Tax Administration shall record the assessment and payment of taxes, penalties and due losses by each taxpayer. 48. 2.The Tax Administration shall record each taxpayer's tax payable, tax payment, tax credits or exemptions and the tax debts based on the tax returns, penalty notices , and tax acts . 48. 3.In the event of reduced tax liability because of a tax audit, the Tax Administration shall make respective changes in the integrated tax registration and information database. 48. 4.The Cabinet member in charge of finance and budget matters shall approve the procedures on recording the tax income, offsetting different taxes from the revenue account. Article 49.Tax Refunds and Offsetting 49. 1.The Tax Administration shall resolve taxes overpaid by the taxpayers as follows : 49.1. 1. To refund. 49.1. 2. To off-set to other taxes payable during the period; and 49.1. 3. To offset to taxes payable in the following period if the taxpayer agrees. 49. 2.Where the taxpayer has a tax debt, irrespective of the order referred to in Paragraph 49.1 of th is Law, the overpayment shall be off set to pay the tax debt in the first instance. 49. 3.The tax offsetting shall follow the order as specified in Paragraph 52.1 of this Law . 49. 4.The relations pertaining to refund of overpaid tax may be regulated in detail by this Law on particular tax type. 49. 5.Where the overpaid taxes have been offset, the tax administration shall notify the taxpayer about that. 49. 6.Refunds stipulated in Subparagraph 49.1.1 of this Law shall be a part of the budget. 49. 7.The Tax Administration shall have designated current accounts for tax credits, and refunds of the overpaid taxes in accordance with the law and the Cabinet member in charge of finance and budget matters shall approve the procedures on maintaining such accounts and relations in connection with them. Article 50.Tax Debt 50. 1.The taxes, due losses and unpaid penalties within the timeframe prescribed below become tax debt (hereinafter referred to as "Tax debt"): 50.1. 1. For taxes determined by a taxpayer's tax returns, the day when the taxes shall have been paid and reported as stipulated in the tax legislation; 50.1. 2. For taxes determined by revised returns through returns processing and at the taxpayer's request, the day of receipt of revised tax returns; 50.1. 3. For taxes, due losses and penalties established by the tax re-assessment act or penalty notices , within fifteen (15) business days after delivery of such decision; 50.1. 4. For taxes not subject to filing tax returns in accordance with the tax legislation, the day on which the taxes must be paid as stipulated in the tax legislation. 50. 2.Where a dispute resolution council or a court ruling has finalized the tax re-assessment act , the amount of arrears stipulated in Subparagraph 50.1.3 of th is Law shall be changed on the basis of that decision. Article 51.Tax Bill 5 1 . 1.The Tax Administration shall send a tax bill for payment of tax debt stipulated in Article 50 of th is Law (hereinafter referred to as "tax bill") to a taxpayer, which shall reflect the following: 51.1. 1. The taxpayer's full name; 51.1. 2. The taxpayers' identification number; 51.1. 3. The date of delivery of the tax bill; 51.1. 4. The taxable item and grounds for tax arears payment; 51.1. 5. The amount of tax debt and penalties, the deadline to pay the tax debt; 51.1. 6.The place of pay ment for tax debt, account name and account number ; 51.1. 7.The requirement to pay the tax debt within up to ten (10) business days after delivery of the claim to the taxpayer ; 51.1. 8.Any other notice considered necessary by the tax administration. 51. 2.The Tax Administration shall send a tax bill to the taxpayer within 30 (thirty) business days after the tax debt arose. Article 52.Order /Sequence of the Tax Debt Settlement 52. 1.Tax debt shall be paid by the following order: 52.1. 1.Principal Tax Debt; 52.1. 2.Due Losses; 52.1. 3.Penalty . Article 53.Grace Period for Paying Taxes 53. 1.Where it becomes clear that a taxpayer is unable to pay tax debt due to one of the following circumstances, the respective tax administration may grant a grace period, extending the payment due date by up to one (1) year at the taxpayer's written request: 53.1. 1.Affected by the disaster and flood, earthquake and fire referred to in Subparagraph 4.1.1 of the Law of Protection from the Disasters ; 53.1. 2.The individual taxpayer has paid for medical expenses larger than the previous year's taxable income due to the reasonable excuses referred to in Subparagraphs 6.1.41.а and 6.1.41.b of th is Law; 53.1.1. 3.The taxpayer terminated his/her/its business activities; 53.1.1. 4.The taxpayer's business activity suffered from substantial losses for three (3) years in row and its solvency has deteriorated; 53. 2.Where a taxpayer is unable to pay tax debt within the grace period prescribed in Paragraph 53.1 of th is Law due to a reasonable excuse, the relevant Tax Administration may extend the grace period again based on a request of the taxpayer. The extension for grant shall not exceed two (2) years, in total, including the initial grace period. 53. 3.The following principles shall apply in granting a grace period for paying the tax debt: 53.3. 1. For the tax debt covered by the grac e period, there shall be no collateral required for the tax deb t amounted to less than MNT 10 M illion or the grace period is up to 3 month and i n addition, in other cases, the amount of the required collateral shall be not less than the amount including the due losses falling under the extended period. 53.3. 2. The items for collateral shall be the immovable property and treasury bills of the Government and the activities on taking collateral shall be adhered to the C ivil code, and the Law on Collateral of Immovable Property ; 53.3. 3 . Instead of collateral stipulated in Subparagraph 53.3.1 of th is Law , the guarant e es of other persons can be applied . 53.3. 4.The taxpayer's written request shall specify the status of the assets or property, financial capability, and based on such request shall include a schedule for tax debt payment during the grace period. 53. 4.Activities on tax debt collection referred to in this Law shall not be implemented during the grace period where a grace period has been granted for paying tax debt. 53. 5.In case that a grace period for payment of tax debts has been granted in accordance with Paragraphs 53.1 and 53.2 of th is Law, the amount of due losses calculated during the grace period shall be discounted by 20 (twenty) percent. 53. 6. The head of the tax administration shall cancel the grace period and recover the tax debt from the collateral in the cases t he taxpayer is considered as risky during the extension period as specified in Paragraphs 53.1 and 53.2 of th is Law, or t he taxpayer failed to pay the tax debt according to the schedule, or d id not allow changing the collateral and the subsequent changes in the conditions have been considered as inappropriate for granting extension of the grace period . 53. 7.In case that a grace period has been cancelled in accordance with the Paragraph 53.6 of th is Law, the tax debts shall be recovered from the taxpayer's property and securities in the first instance and where such assets are insufficient to pay the debt, a principle shall be adhered to recover the tax debt from the guarantor. 53. 8.When recovering the tax debts from the guarantor, a letter of notification shall be sent as specified in Paragraphs 58.1 and 58.2 of th is Law. In the case, where the guarantor fails to settle the tax debt within the timeframe prescribed in such notification, a tax bill shall be delivered according to the Article 51 of th is Law. In the event of the guarantor's failure to pay the tax debt within the timeframe prescribed in the bill, th e operation of tax debt collection shall commence. 53. 9.The tax debtor shall be notified on the decision of the head of the Tax Administration regarding approval or cancellation of the grace period for tax debt payment within 10 business days. 53. 10.The head of the state administrative organ in charge of tax matters shall approve the procedures on grace period for tax debt payment, the content and template of the f orms related to these activities . Article 54.Early Collection of Risky Tax Debts 54. 1. In case any of the following circumstances arises and it has become clear that the taxpayer is not able to pay the tax debt, the tax administration shall collect the debt earlier where the tax liabilities have been determined: 54.1. 1. An enforcement activity referred to in Subparagraph 6.1.4 of th is Law has started on the taxpayer's assets; 54.1.2. A decision has been made to put the taxpayer into liquidation; 54.1. 3. The taxpayer no longer has a residential address in Mongolia; 54.1. 4. T he taxpayer evaded or attempted to evade tax payment that received or attempted to receive tax refunds through illegal actions , r a n away or attempted to run away from tax collection activities by transferring assets or property through fraudulent act ion s or intentionally going bankrupt ed . 54.2.A tax pre- claim shall be delivered for payment of tax debt within 3 (three) business days as stated in Paragraph 54.1 of th is Law. CHAPTER ELEVEN TAX DEBT COLLECTION Article 55.Tax Debt Collection 55. 1.The Tax Administration shall commence the operations on collecting tax debt in the following circumstances: 55.1. 1. The taxpayer or the secondary person obliged to pay taxes failed to pay the tax debt in full within the timeframe prescribed in the tax bill; 55.1. 2. The taxpayer failed to pay the tax debt in full within the timeframe prescribed in Article 53 of this Law and the tax pre-invoice referred to in Paragraph 54.2 of this Law ; 55.1. 3.The heir failed to pay the tax debt in full within the timeframe prescribed in the tax bill; 55.1. 4. The circumstances set forth in Paragraph 54.1 of th is Law occurred to the taxpayer who received the invoice after the tax payment deadline. 55.2 The Tax Administration shall carry out debt collection operations in the following order of steps: 55.2. 1.D elivering the tax bill to the taxpayer ; 55.2. 2.R ecovering the tax debt in an undisputed manner ; 55.2. 3.C ollecting the cash ; 55.2. 4.S eizure of the assets and receivables ; 55.2. 5.S equestration of the seized assets ; 55.2. 6.M onetizing the seized and sequestrated assets ; 55.2. 7.A llocating the income ; 55. 3.The operations stipulated in Paragraph 55.2 of th is Law m ay be carried out in overlap order to ensure full collection of tax debts. Article 56.Principle of Priority of Taxes 56. 1.The tax shall be recovered before any receivables other than those specified in Paragraphs 56.2, 56.3, 56.4, 56.5, 56.6 and 56.7 of th is Law. 56. 2. If t he Tax Administration has requested recovery of the tax debts from monetized assets i n case that the assets have been monetized by conducting enforcement measures specified in Subparagraph 6.1.4 of th is Law on the taxpayer's assets , afterwards the tax debts shall be collected after the expenses of such activities , t he execution agency of court decision shall collect t hese debts irrespective of the orders of debts registered with it . 56. 3.In case that the taxpayer's assets have been monetized according to the tax debt collection operations, the direct cost of collection of tax debt from such monetized assets shall be collected in the first instance, before taxes and other receivables irrespective of the Paragraphs and Subparagraphs 5 6 .4, 5 6 .5.3, 5 6 .6 and 5 6 .7 of this Law . 56. 4.In case that the items subject to excise tax and taxes on gasoline and diesel fuel have been monetized according to the enforcement activities, the excise taxes, the gasoline and diesel fuel taxes shall be recovered in first instance before other taxes and receivables, irrespective of the Paragraphs 5 6 .5 , 5 6.6 and 5 6 .7 of th is Law. 56. 5.The tax debts of the taxpayer who have been registered with 2 (two) or more Tax Administration offices whose assets are subject to seizure under the tax debt collection operations shall be collected according to the following principles: 56.5. 1. In case that the assets have been seized for the purpose of particular tax debt recovery, such tax debt shall be collected in first instance, before other tax debts that have been requested to be offset from the subjects of seizure; 56.5. 2. In case that there are several requests for offsetting the tax debts, such debt shall be collected according to the order of such requests made; 56.5.3. In case that the taxpayer has been granted the grace period and put the collateral, the collateralized tax debt shall be collected first irrespective of the Subparagraphs 56.5.1 and 56.5.2 of this Law . 56. 6.In case that the tax debt is to be recovered from the assets with the preferential security interest of the third party to demand the taxpayer's collateral or mortgage collateral, the tax debt shall be collected after such receivables. 56. 7.In case of a collateral that cannot be registered, or the priority claim right although not registered, the preferential right prescribed in Paragraph 56.6 of th is Law shall be exercised given it is proved by evidence to the authority realizing the enforcement operations. 56. 8.In case that the person referred to in Paragraph 56.7 of this Law failed to provide documentation or evidences, the preferential right specified in th is L aw cannot be exercised. 56. 9.In case of remedy for the damages caused to the life and health of others, such damages shall be compensated first before taxes and receivables , irrespective of what is specified in this Law . Article 57.Secondary Persons with Tax Payment Obligations 57. 1.In case that it is determined that the indebted taxpayer's assets are not sufficient to recover the tax debts and the taxpayer has transferred his/her/its assets to others at no charge or at too low price or created a beneficial status to others by cancelling their receivables within the period of one year prior to date of tax arrears, the successor shall be the secondary person with an obligation to pay taxes at the amount of the transferred asset and the amount of cancelled receivables . Article 58.General Procedures on Collection of Tax Arrears from the Secondary Person with Tax Payment Obligations 58. 1. For the purposes of recovering tax arrears, a notification with the following contents shall be delivered to t he secondary person who has the obligation to pay tax arrears of a previous taxpayer: 58.1. 1.Full name of the taxpayer with tax arrears ; 58.1. 2.Date of the tax debt, tax types, the amount of tax debt and the deadline to pay the tax debt ; 58.1. 3.The place for pay ment of the tax debt, account name and account number . 58. 2.The deadline to pay tax arrears specified in Subparagraph 58.1.2 of th is Law shall be 20 business days after delivery of the notification. 58. 3.If the secondary person with tax payment obligation fails to pay the taxes within the time specified in Subparagraph 58.1.2 of th is Law, the tax administration shall deliver a tax bill in the case except preliminary collection of taxes at risk. 58. 4.Articles 53 and 54 of th is Law shall equally apply to the secondary persons with tax payment obligations. 58. 5. In cases other than those likely to have steep asset value decline , collection of tax arrears from the assets of the secondary persons with tax payment obligations cannot be undertaken before commencement of monetizing the seized assets of the taxpayer. 58. 6.In case that tax arrears of a taxpayer were recovered from the secondary person with tax paying obligations, he/she/it has a right to claim from the taxpayer with tax arrears. 58. 7.The head of the state administrative organ in charge of tax matters shall approve the procedures on recovery of tax arrears from the secondary persons obligated to pay taxes. Article 59. Determining a Tax Debtor's Asset Status 59. 1.For the purposes of conducting the operation of tax debt collection, a state tax inspector shall establish the status of the tax debtor's assets by using the following methods: 59.1. 1. To conduct inquiries regarding the status of the assets; 59.1. 2. To determine the status of the assets based on the data of the Integrated Tax Registration and Information Database; 59.1. 3. To conduct common operations of Tax Administration specified in Article 5 of th is Law; 59.1. 4. To establish the asset ownership, possessions and its use based on the third-party information and references. 59. 2.Inquiries may be conducted in relation to the following persons in accordance with Subparagraph 59.1.1 of th is Law, and check their asset-related documents as required: 59.2.1. A tax debtor ; 59.2.2. A third party holding a tax debtor's assets, or a third party about whom there are reasonable grounds for believing that the assets are in his/her/its possession; 59.2.3. A person that has a relationship with the tax debtor related to receivables or payables, or a person about whom there are reasonable grounds for believing that he/she/it has taken the tax debtor's assets; 59.2.4. A legal entity in which a tax debtor has a share or equity participation. 59. 3.When conducting common operations specified in Subparagraph 59.1.3 of th is Law , the procedures specified in Paragraph 19.4 of this Law shall be complied with. 59. 4.Information and references concerning the assets referred to in Subparagraph 59.1.4 of th is Law shall be obtained from the state administrative organ in charge of state registration matters and other relevant organizations. 59. 5.The state tax inspectors, where it is required for tax debt collection, may inspect a tax debtor's place of residence and a location where an asset might be concealed. 59.6.A state tax inspector during inspection may require a tax debtor and a third party to open the doors, safes, or other warehouse and containers, and in the event the taxpayer refuses to do the actions, may take necessary measures to gain access to those. Article 60.Procedures for Property Seizure 60. 1.Seizure of the assets for a taxpayer with tax arrears shall have a meaning that is stipulated in Paragraph 49.1 of the Law on Court Decision Enforcement and the principle of seizure of assets with no collateral right in first instance shall be applied. 60. 2.In case that the assets with no collateral right referred to in Paragraph 60.1 of th is Law are insufficient to recover the tax arrears , the assets with the collateral right may be seized. 60. 3.In case that the assets with the collateral right of the third party have been seized, based on the request of the third party sent to the Tax Administration, the tax debtor's seized assets can be exchanged for the assets that can cover the tax debt, liquid assets or assets with no third-party security interest. 60. 4.The Tax Administration shall collect the tax arrears with the minimum cost and seize the liquid assets in first instance for the purpose of tax debt collection. 60. 5.No assets except for those required for tax debt collection shall be seized. 60. 6.In case that the value of the assets to be seized is not sufficient to cover the aggregate amount of cost of seizure and t he tax debt collection, amount to be paid to the third party that has a right over the collateral seized pr ior to the tax debt collection, such assets shall not be seized. 60. 7.In case that the Tax Administration has seized the tax debtor's assets, it shall issue an act on seizure. In the case, where the seized assets are movable property, securities, bank account, receivables, intangible assets over which there is a right to demand, the copy of the act and notification on seizure shall be delivered to the tax debtor. 60. 8.In case that the taxpayer with tax arrears has fully paid the tax arrears or exercised the grace period stipulated in Article 53 of th is Law, the Tax Administration shall invalidate the assets seizure act. 60. 9. Unless otherwise stated in this Law regarding t he procedures on seizure, sequestration, maint aining and protection of assets, the Cabinet member in charge of finance and budget matters shall approve such procedures based on the standards specified in Articles 49, 50, 51, 52, 53, 54 and 56 of the Law on Court Decision Enforcement . Commentary : "intangible assets over which there is a right to demand" means the investment in banks, non-bank financial institutions, savings and credit cooperatives, the orders to brokers and dealers on selling and purchasing shares. Article 61. P rohibited Assets and Income for Seizure 61. 1.The following assets shall be prohibited for seizure : 61.1. 1. Clothing and items used by the tax debtor and his/her family members on a daily basis; 61.1. 2. Only one home where the tax debtor permanently resides, as well as firewood and coal being used in the cold season by the tax debtor; 61.1. 3. Tools , materials, equipment, livestock and fodder for them that are necessary for activities, which are the source of livelihood of the farmers, herders and handcrafts makers; 61.1. 4. Aids , allowances and donations provided due to disasters, natural hazards, accidents and emergencies. 61.1. 5 .Pensions and benefits provided in accordance with the Law on Pensions and Benefits [1] provided from the Social Insurance Fund; 61.1. 6. Donor compensation; 61.1. 7. Social welfare pensions and allowances, and the benefits from the social welfare services and social support services. 61.2. Easily perishable food products and old goods that have been worn out shall not be seized . 61.3.Where the movable property and securities of the tax debtor owned by a third party other than a family member or related person, and the third party refused to transfer these assets, such assets shall not be seized . Article 62.Seizure of Movable Properties and Securities, Sequestration of Cash and Recovery of Tax Arrears 62. 1.When seizure the movable properties and securities, the state tax inspectors shall take such property under the Tax Administration's possession. The seizure shall be effective once the Tax Administration takes possession of the property. 62. 2.In case that a state tax inspector identified cash while determining the status of assets of the tax debtor, cash of the amount not more than the tax debt shall be sequestrated and paid to the tax revenue account immediately. Tax debt of the amount paid shall be considered to have been collected. 62. 3.In case that a state tax inspector seized the securities, the Tax Administration may sell such securities and collect the tax debt from the proceeds. Tax debt of the amount of such proceeds shall be considered to have been collected. 62. 4. The Tax Administration shall sequestrate the movable property and securities transferred to the third party for possession i n case that a tax debtor's assets are insufficient to recover the tax debts. 62. 5.When carrying out the action referred to in the Paragraph 62.4 of th is Law, the Tax Administration shall obligate the third party in writing to transfer the asset within 5 (five) business days and notify the tax debtor. 62. 6. The state tax inspector may seize the movable property and securities i n case that the third party failed to transfer the assets in accordance with Paragraph 62.5 of th is Law . 62. 7. I n case the third party specified in Paragraph 62.4 of th is Law has lease right or rent right free of charge or possession right based on right to use the movable property or right to generate profit or income under the contrac t concluded with the tax debtor , the third party may choose either to terminat e the contract or continue using the movable property and generate profit or income without terminating the contract that shall be limited to three (3) months. 62. 8.The Tax Administration, when necessary, may have the seized movable property or securities stored by the tax debtor or the third party that has a right for possession of such property. In the case, where the depository irrespective of what is stated in Paragraph 62.1 of th is Law expressed that the assets have been seized by placing a seize, or informing the public on this or seized using other methods of establishing a seizure, the seizure shall be considered effective. 62. 9.In case that the assets seized under Paragraph 62.8 of this Law have been stored and there shall be no problem with debt collection, the use of such assets or generation of profit or income can be allowed. 62. 10.The state tax inspector shall issue an act on seizure of the securities and deliver it to the legal entity that is undertaking the trading, registration of the s ecurities, payment settlements and storing them. Commentary : "take under possession" means the action of the Tax Administration on issuing a note on seizure of the tax debtor's asset without changing its ownership and possession, and with the limited rights to dispose , possess, and right to use such asset. Article 63.Recovery of the Tax Debt in an Undisputed Manner 63. 1.The following procedures shall be adhered to in seizure of the taxpayer's bank account in an undisputed manner and recovery of tax arrears: 63.1. 1. The state tax inspector shall send a letter of notification approved by the head of the Tax Administration to the liaison bank of the tax debtor on seizure the bank account in order to collect the tax debt from the tax debtor's monetary assets held with the bank; 63.1.2. A letter of notification on seizure specified in Subparagraph 63.1.1 of th is Law shall specify the t ax debtor's name , t axpayer identification number , r ecipient bank's name and account number , n ame of the tax debtors' liaising bank and its address , g rounds for tax debt collection , a mount of the tax debt and d emand to stop debit transactions wholly or part ially ; 63.1. 3. The bank that received a letter of notification on seizure shall transfer the tax debt payment in full or in part from the account referred to in the notification and from one or more accounts of the tax debtor. 63.1. 4. In case that the monetary assets in bank are insufficient to cover the tax debt, the other expense transactions except payments of payables from the tax debtor's account according to the court ruling shall be stopped wholly or partially and the bank shall transfer the tax debt from such account to the account specified in the letter of notification on seizure. Article 64.Seizure of Receivables and Recovery of Tax Arrears 64. 1.The seizure of the receivables shall be implemented by delivery of the letter of notification on seizure to the third party with the payables to the tax debtor. The seizure of the receivables shall commence with delivery of the letter of notification on seizure of the receivables to the third party. 64. 2.Although the seizure shall be for the total amount of receivables, where the tax debt is less than the amount of receivables a partial seizure can take place. 64. 3.The seizure of the permanent income similar to wages and salary shall continue until the tax debt is fully collected from the future income after seizure has taken place. 64. 4.The state tax inspector while seizure the receivables can confiscate the relevant documents as necessary. 64. 5.The state tax inspector shall have a right to recover the tax debt from the seized receivables. 64. 6.The following procedures shall apply to seizure of salary and wages (including employment income similar to salary, wages, awards and rewards): 64.6. 1. The state tax inspector, for the purpose of recovery of tax debt from the tax debtor's salary and wages, shall deliver the letter of notification on seizure to the individuals and legal entities that have an obligation to pay such income; 64.6. 2. The letter of notification on seizure shall specify the tax debtor's name, address, the recipient bank's name and account number, the name and address of private individuals and legal entities that pays salary and wages to the taxpayer, the amount of tax debts, payment schedule and the date of delivery of the letter of notification on seizure, respectively. 64.6. 3. The private individuals and the legal entities, upon receiving the letter of notification of seizure, are to withhold the tax arrears in accordance with the schedule of payment and transfer it to the account specified in the letter of notification within three (3) business days after the withholding; 64.6. 4. To transfer the tax debt payments before other receivables including those to be paid under the court decision : 64.6. 5. In the case the tax debtor has been dismissed or released from work, the legal entity shall send the information on the amounts withh eld toward the tax debt payment and the tax debtor's movement to the Tax Administration within seven (7) business days of the dismissal or release; 64.6. 6. When collecting the tax debt from a tax debtor's salary, the Paragraph 119.2 of the Law on Labor shall apply . /This paragraph was amended according to the law of 02 July 2021 / 64. 7.During the period of seizure, it shall be prohibited for the tax debtor to make amendments to or terminate contracts entered with a third party. Article 65.Seizure of the Immovable Properties, Aircrafts, Road Vehicles and Construction Equipment and Recovery of Tax Arrears 65. 1.The seizure of immovable properties, its validity term, the relations arising from use of seized property and generation of profit and income from such seized properties shall be implemented as follows: 65.1. 1. In seizure the immovable properties a letter of notification shall be delivered to the tax debtor and the seizure shall commence with the delivery of the letter of notification to the tax debtor. 65.1. 2. The Tax Administration shall register the seized immovable property with the registration authority and where the registration has taken place before delivery of the letter of notification, the seizure shall commence with such registration irrespective of what is specified in Subparagraph 65.1.1 of th is Law. 65.1. 3. In case that it becomes clear that the taxpayer despite the opportunities of use and generate profit and income from the immovable property intends to undertake the action that might lead to a sharp fall of a value of such immovable property, the Tax Administration may restrict the use and generation of profit and income from the immovable property and it shall equally apply to the third party that has a right to use and generate profit and income from the immovable property. 65. 2.The seizure of the aircrafts, its validity term, and temporary break in use of aircrafts shall be implemented as follows: 65.2. 1. When seizing the aircraft, the Subparagraphs 65.1.1 and 65.1.2 of th is Law shall be adhered to; 65.2. 2. The use of aircrafts except for those that are ready for flights shall be temporarily stopped upon the Tax Administration's decision. 65.2. 3. When collecting the tax debts, the measures on safeguarding and storage of the seized aircrafts shall be taken as required. 65.2. 4. In the case, where the measures referred to in Subparagraph 6 5 .2.3 of th is Law have been taken before delivery of the letter of notification on seizure, the operation on seizure shall commence during the undertaking of such measures. 65.2. 5. In the case, where there are reasonable excuses, the seized aircrafts, or those aircrafts the use of which have been stopped as specified in Subparagraph 65.2.2 of th is Law may be allowed to operate according to the decision of the head of the Tax Administration. 65. 3.The operation on seizure of the road vehicles and construction equipment, its validity term, and temporary break in use of aircrafts shall be implemented as follows: 65.3. 1.When seizure the road vehicles and construction equipment registered with the state registration, the Subparagraphs 65. 2 .1 and 65. 2 .2 of th is Law shall be adhered to; 65.3. 2. When seizure the road vehicles and construction equipment, the Subparagraphs 65.2.3 and 65.2.4 of th is Law shall be adhered to; 65.3. 3.The seizure of the road vehicles and construction equipment shall be undertaken according to the Tax Administration's decision, and in this case, the tax debtor can transfer such assets to the Tax Administration's possession; 65.3. 4. In the case, where the road vehicles and construction equipment have been transferred to the Tax Administration's possession as specified in Subparagraph 65.3.3 of th is Law, the provisions referred to in Paragraphs 62.1, 62.4, 62.5, 62.6, 62.7 and 62.8 of th is Law shall be adhered to; 65.3. 5. The Tax Administration may have the tax debtor and the third party store the road vehicles and construction equipment transferred to the possession of the Tax Administration in accordance with the Subparagraph 65.3.3 of th is Law. I n this case, the Tax Administration shall make it clear that such road vehicles and construction equipment are under its possession by placing a seal on them and other methods to inform the public on it. 65.3. 6. Where there is a reasonable excuse, the Tax Administration may allow the use of the road vehicles and construction equipment transferred to its possession in accordance with Subparagraphs 65.3.3 and 65.3.5 of th is Law or those that have been stored. Commentary : "safeguarding and storage of the aircrafts" means the placing such aircrafts ensuring they cannot undertake any flights, or confiscation of the documents on registration of the aircrafts or other documents required for performing flights. Article 66.Seizure of the Intangible Assets 66. 1.The seizure of the intangible assets that are not in use by the third party shall be implemented as follows: 66.1. 1. When seizure the patent rights, copyrights and other assets that are in not in use by the third parties, the letter of notification shall be delivered to the tax debtor, and the operation on seizure shall commence with the delivery of such letter of notification to the tax debtor; 66.1. 2. In case of seizure of the assets that require registration for transferring the rights over, such assets based on the decision of the head of the Tax Administration shall be registered with th e relevant authority. 66.1. 3. In the case, where the conditions stipulated in Article 54 of th is Law occur, the seizure shall enter into effect as the seizure operations referred to in Subparagraph 66.1.2 of th is Law is registered irrespective of what is specified in Subparagraph 66.1.1 of this Law . 66.1. 4. The seizure of the assets for assets, for which a registration of the restriction of the rights for administering such assets is required, shall commence upon the registration irrespective of what is specified in Subparagraphs 66.1.1 and 66.1.3 of th is Law. 66. 2.In case that the intangible assets are in use by the third parties, the operation on seizure shall be undertaken as follows: 66.2. 1.In seizure the printing rights, shares and other assets that are in use by the third party a letter of notification shall be delivered to such third party and seizure shall commence with delivery of the letter of notification to the third party; 66.2. 2. In case that the seizure of the assets referred to in Subparagraph 66.2.1 of th is Law requires registrations in order to transfer such assets, the Subparagraphs 66.1.2 and 66.1.3 of th is Law shall apply. Article 67.Requesting to Withhold Payments with the Purpose of Tax Debt Collection 67. 1.In case that the monetization of the taxpayer's assets as part of the enforcement operations has been commenced, the Tax Administration shall deliver a request to withholding the tax debt to the body that performs such operation. Once the request for withholding delivered, the Tax Administration shall notify the taxpayer and the pledgee on it. 67. 2. The Tax Administration shall not submit the request on withholding that it is detected that the taxpayer owns or possesses other assets that can be easily monetized and/or those that are not affecting the rights of the third party and that it is possible to collect the tax debt from such assets for the collection of the tax debts in following cases . Article 68.Operations on Monetizing the Seized Assets 68. 1.Where the taxpayer filed a complaint over the re-assessment act , monetizing of the seized asset of the taxpayer other than those specified in Article 63 of th is Law shall not be commenced until the final decision is issued. 68.2.T he T ax Administration shall monetize the t ax arrears created due to non-payment of taxable income within the time specified by the law, r e-assessment act debt that has not been complained over within the period specified in the law or t he tax debt subject to payment according to the resolution of the Dispute Re solution Council and final decision of the Court on complaint over re-assessment from asset or the pledge item specified in Paragraphs 53.6, 53.7 and 53.8 of th is Law through auctions organized according to relevant provisions of the Civil Code and the procedures of the Law on Enforcement of Court Decisions or under the direct contract according to the procedures , specified in th is Law. 68. 3.The Tax Administration shall set the auction price of the assets specified in Paragraph 68.2 of th is Law according to the procedures of the Law on Court Decision Enforcement . 68. 4.The taxpayer and the state tax inspector or the tax administration employee shall not be authorized to directly or indirectly buy the asset to be monetized. 68. 5.The monetization through a direct contract shall be undertaken in the following circumstances: 68.5. 1. The asset is unsuitable for auctioning, or it is perishable; 68.5. 2. It is fully possible to sell the asset registered in the stock exchange at the market price quoted on the same day; 68.5. 3.There were no participants in the auction, or the offered purchase price was less than the initial price, or the buyer has cancelled the decision to purchase due to the failure to make the payment by the due date although the auction was organized twice. 68. 6.In case that the proceeds from the sale of the pr operty through the auction or direct contract have been insufficient to settle the tax debt, the taxpayer shall not be relieved from the obligation to pay the balance of the tax debt. 68. 7.The general procedures on monetizing the assets through organizing auctions and direct contracts shall be approved by the Cabinet member in charge of finance and budget matters. Article 69.Allocation of the Proceeds from Monetization 69. 1.The following principles shall be adhered to in allocation of the proceeds from monetization: 69.1.1. To allocate the amount of proceeds from sale of the seized assets and the monetary assets received by the Tax Administration from the third party as a result of seizure of securities, receivables or intangible assets (hereinafter referred to as "the transferred monetary assets") to the seized taxes, the taxes for which the request for withholding were issued, collaterals related to the seized assets, rights over mortgage and pledged receivables according to the preferential rights of priority . 69.1. 2.The seized monetary assets and the monetary assets received under the requests for withholding to be transferred to the taxes related to such seizure or requests for withholding respectively. 69.1. 3. Any funds remaining after the allocation of the proceeds referred to in Subparagraphs 69.1.1 and 69.1.2 of th is Law shall be returned to the tax debtor. 69.1. 4. In the case the transferred monetary assets are insufficient to cover the aggregate amount of taxes and other receivables referred to in Subparagraph 69.1.1 of th is Law, the principle of priority of taxes as specified in th is Law, the sequence and amounts stipulated in the Civil code and other laws shall be adhered to in allocation of available funds; 69.1. 5. In order to allocate monetary assets to taxes, due losses and penalties according to t he proceeds referred to in the Subparagraph 69.1.1 or 69.1.2 of th is Law , to adhere to the sequence of tax debt collection stipulated in th is Law. 69. 2. The Tax Administration shall review the requests from the persons with receivables as follows: 69.2. 1.The persons with receivables referred to in Subparagraph 69.1.1 of th is Law shall deliver the request to the Tax Administration before the decision on sale of the assets is made; 69.2. 2. The Tax Administration shall receive and review the request for receivables referred to in Subparagraph 69.2.1 of th is Law and i n case the person s ha ve not submitted requests, whose registered rights over the pledged receivables and the mortgage loans, as well as preferential rights for priority or the preferential rights for priority over the un-registerable collateral are known, the head of the Tax Administration to determine the amount of such receivables; 69.2. 3. In terms of receivables for pledged right of the seized assets, mortgage lending rights and preferential rights specified in Subparagraph 69.1.1 of this Law , i n case p erson s who ha ve receivables other than those specified in Subparagraph 69.2.2 of this Law h a ve not submitted a request related to the amount of receivables until the decision to sell is made , n ot to allocate to t hat persons have receivables . 69. 3.The issuance of the act on calculation of the allocations, and return of the transferred monetary assets shall be undertaken as follows: 69.3. 1. When the Tax Administration makes the allocations as specified in Paragraph 69.1 of th is Law, to issue an act reflecting r eceivables for allocation according to legislation, t he amount determined by the tax administration as provided in Subparagraph 69.2.2 of th is Law, t he timing of transferring the monetary assets referred to in Subparagraph 69.3.2 of th is Law and required other information. In addition, to sen d the copy of the act on calculation of allocations within 3 (three) business days after transferring the monetary assets to the persons that submitted the requests on receivables, the persons with the receivables that have been determined according to the Subparagraph 69.2.2 of th is Law, and tax debtor. 69.3. 2. The timing of the return of the transferred assets to the persons to be considered as a following day after 7 (seven) business days of delivery of the copy of the act on calculation of allocations. 69.3. 3. The Tax Administration to return the transferred monetary assets based on the timing of the act on calculation of allocations. 69. 4.The complaint regarding the act on calculation of allocations shall be filed before the return of the transferred monetary assets takes place . Article 70 . Transfer of the Operations on Tax Debt Collection 70. 1.In case that the assets to be seized and the assets seized by the Tax Administration are located outside of the jurisdiction of the particular tax administration, the tax debt recovery operations can be transferred to the relevant tax administration where the assets are located. 70. 2.When the Tax Administration is monetizing the seized assets the operations on tax debt recovery can be transferred to other tax administrations as required. 70. 3.In case that the operations have been transferred as specified in Paragraphs 70.1 and 70.2 of th is Law, the Tax Administration that transferred such operation shall notify the tax debtor to that effect . Article 71.Implementation of Measures on Restriction or Suspension of the Rights as Specified in Other Legislation 71. 1.Before conducting the operations on tax debt collection as stipulated in this Law , the Tax Administration may take measures to notify the taxpayer as a warning to him/her/it on restriction of the movements of the transport means, depending on the amount of tax debt. 71. 2.In case that the following circumstances occur at the same time the Tax Administration, shall have a right to request the authorize state organizations for banning the border crossings of the tax debtors that are foreign citizens or the stateless individuals until they pay the tax debts in full: 71.2. 1. The tax debtor has neither assets nor receivables to cover his/her/its tax debts; 71.2. 2. The amount of th e tax debts is equal to MNT 20 M illion or more. 71. 3.The Cabinet members in charge of finance and budget matters and the legal matters shall jointly approve the procedures on implementation of the measures specified in Article 71.1 of th is Law, respectively. Article 72.Monetary Assets Unreasonably and Excessively Charged by the Tax Administration 72. 1.The taxes, penalties and due losses to be returned in full or in part due to invalidated or altered tax re-assessment act s shall be validated with the act on tax refund 72. 2 . The overpaid taxes shall be refunded within thirty (30) business days after its validation with the act stipulated in Paragraph 72.1 of th is Law. 72. 3 . The monetary assets referred to in Paragraph 72.1 of th is Law may be resolved in accordance with the procedures set out in Subparagraphs 49.1.2 and 49.1.3 of th is Law if the taxpayer agrees, and it shall not serve as a ground for not charging due losses on the overpaid amount under the Article 73 of th is Law. 72. 4 . In case that the taxpayer does not agree with the amount of refund specified in Paragraph 72.1 of th is Law, the taxpayer may file a complaint to the dispute resolution council within 30 (thirty) days after being handed over the act on refund. Article 73.Due Losses 73. 1.The due losses shall be imposed on taxes not paid by the taxpayers within the t imeframe prescribed by the law or on taxes unreasonably and excessively collected by the Tax A dministration, respectively and t he Cabinet member in charge of finance and budget matters shall establish the amount of due losses to be charged for the particular year within January of the particular tax year based on the following principles: 73.1. 1. The amount of due losses to be charged on taxes not paid by the taxpayers on time shall to be twenty (20) percent more than the weighted annual average interest rate of the commercial banks loans as quoted by the Bank of Mongolia; 73.1. 2. The amount of due losses to be charged on taxes unreasonably and excessively collected by the Tax Administration shall be the weighted annual average interest rate of the commercial banks loans as quoted by the Bank of Mongolia. 73. 2.The time for charging due losses shall be determined as follows: 73.2. 1. By the number of days, starting from the due date of the tax payment as specified in the tax legislation until the day the tax is paid; and 73.2. 2. By the number of days, starting from the day the monetary assets referred to in Paragraph 73.1 of th is Law have been collected by the Tax Administration unreasonably and excessively, until the day when the decision to refund them was made. 73. 3.The due losses shall not be charged on the tax due losses and penalties. CHAPTER THIRTEEN SYSTEM OF THE TAX ADMINISTRATION OF MONGOLIA Article 74.The Tax Administration of Mongolia 74. 1.The state administrative organ in charge of tax matters shall be the state administrative organ with the functions on implementation of the tax legislation nationwide. 74. 2.The Tax Administration of Mongolia shall comprise the state administrative organ in charge of tax matters, the aimag, capital city, districts and soums tax departments, divisions and units, as well as the state tax inspectors and tax collectors. /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020/ 74. 3.The state administrative organ in charge of tax matters may have the subsidiary units in charge of relations with the large taxpayers, press and media, information technology, training and tax services. 74. 4.The Tax Administration shall conduct internal audits for the purpose of assessing and evaluating its activities and overseeing the implementation of the tax and other legislation. 74. 5 . The Tax Administration shall have a n emblem and the head of the state administrative organ in charge of t ax matters shall approve emblem, its design and procedures for its use. Article 75.Functions of the Tax Administration 75. 1.The Tax Administration shall perform the following primary functions: 75.1 . 1. To organize the activities on ensuring tax compliance, provide the taxpayers with the information and advice, and organize training and public awareness activities; 75.1. 2. To oversee the implementation of the tax legislation; 75.1. 3. To generate the budget revenue. 75. 2 . The Tax Administration shall be obliged to respect the legitimate rights and interests of the taxpayers and provide them with information and assistance with respect to assessment, payment and reporting of taxes in accordance with the legislation. 75. 3 . The lower level tax administration shall have an obligation to implement the guidelines and guidance delivered to the taxpayers in accordance with the Article 7 8 of th is Law and w hen necessary, the appropriate clarifications regarding the implementation of such guidelines and guidance can be obtained from the person who has issued the guidelines . 75. 4 . The taxpayers shall a right to obtain assistance and advices from the tax practitioners allowed by this Law , with regard to performing their duties imposed by the legislation and exercising their rights. 75. 5 . The Law on Tax Practitioners' Services shall regulate the relations arising from rendering the s ervices by the tax practitioners . 75. 6 . The Tax Administration for the purposes of the public awareness of the tax legislation shall organize the training on the tax legislation, guidelines and methodologies. 75. 7 . The Tax Administration shall place on its webpage the tax legislation, organize the public awareness activities and provide with information and articles through public media. 75. 8 . The Tax Administration shall organize the activities on improvement of the public tax education and cooperate with the relevant organizations in this regard. Article 76.Operational Principles, Rights and Duties of the Tax Administration, and Prohibitions 76. 1.The Tax Administration shall adhere to the following principles in its operations: 76.1. 1. Rule of law ; 76.1. 2. Unaffected by others; 76.1. 3. Respect the rights and legitimate interests of the taxpayers, enabling them to exercise their rights, and render trust in them; 76.1. 4. The lower level organizations to be under the direct subordination to higher-level organizations. 76. 2.Individuals , legal entities and the officials shall be prohibited from exerting pressure to the Tax Administration and the state the tax inspectors by interfering in exercising of their full powers specified in the legislation. 76. 3.The Tax Administration and the state the tax inspectors shall file a complaint with the relevant organizations against the person violating the Paragraph 76.2 of this Law , appeal to the court for recovery of damages occurred. 76. 4.Any person shall be prohibited from making decisions that fall under the full powers of the Tax Administration and the state the tax inspectors in cases other than those stipulated in the legislation. 76. 5.Any person shall be prohibited from assuming duties for others on matters pertaining to the tax assessment, tax credits and tax exemptions in cases other than those stipulated in the legislation. 76. 6.The Tax Administration when exercising its full powers shall operate without being influenced by others and shall strictly adhere to the Laws and the legal documents adopted in conformity with them and where the Tax Authority fails to perform its duties, the taxpayers shall be entitled to demand it to perform its obligations imposed by this Law . 76. 7. While exercising their full powers, t he Tax Administration and the state tax inspectors shall adhere to the cod e of ethics applicable to them and respect the rights and legitimate interests of taxpayers, and render trust in them. 76. 8.The Tax A dministration, the state tax inspectors and the collectors shall not interfere in the activities of taxpayers for any matter, except for those pertaining to the audit of tax assessment, and the payment status, determining the tax liability, and overseeing the payments of taxes and tax collection as specified by Law. 76. 9.The state tax inspectors and the collectors are prohibited from contacting the taxpayers for personal reasons, and providing advice in any form, assisting in maintaining the accounting records, producing tax returns, conducting audits, or to assist with or demand tax evasion. Article 77.Management of the Tax Administration and its Full Powers 77. 1.The Tax Administration shall be managed in a unified and centralized manner. 77.2.The state administrative organ in charge of tax matters shall operate under supervision of the central state administrative organ in charge of finance and budget matters , t he tax departments together with their divisions of aimag and capital city and state grade city shall operate under supervision of the state administrative organ in charge of tax matters, district , soum , local grade city and settlement tax divisions and units as well as the stat e tax inspectors and collectors shall operate under supervision of the heads of the aimag and capital city and state grade city departments and divisions, respectively. /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020/ 77. 3.The state administrative organ in charge of tax matters shall provide with the professional, methodological management and funds for the operations of the Tax Administration of all levels and oversee their operations. 77. 4.The Government of Mongolia shall appoint and release the head of the state administrative organ in charge of tax matters based in accordance with the Paragraph 18 3 .2 of the Law on Government of Mongolia . 77. 5.The head of the state administrative organ in charge of tax matters shall appoint and release the heads of the aimag, capital city, state grade city and district tax departments and divisions upon the consultation with the local governor and mayor of the relevant leve l . /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020/ 77. 6.The heads of the aimag, capital city , city and district tax departments and divisions shall be appointed through a competitive selection in accordance with th is Law on public service from the citizens with the financial, economic or accounting qualifications. /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020/ 77. 7.The head of the state administrative organ in charge of tax matters shall be the general state tax inspector and shall exercise the following full powers in addition to the powers specified in Paragraph 8.3 of the Law on Lega l Status of Government Agencies. 77.7. 1. To provide with the organizational management and funds to enable implementation of the full powers of the Tax Administration and the state tax inspectors, and to organize the activities for overseeing their activities; 77.7. 2. To organize the activities on implementation and enforcement of the tax legislation on the entire territory of Mongolia. 77.7. 3. To issue orders, approve and enforce the procedures, guidelines, methodologies, acts, design of the forms/templates to be commonly adhered to, within the scope of the powers granted by this Law and other tax legislation, and issue recommendations; 77.7. 4. To grant, remove, invalidate or suspend the rights of the state tax inspectors; 77.7. 5. To participate in drafting the tax legislation, and develop proposals on methods, forms and possible ways of their enforcement by the Tax Administration, and submit them to the central state administrative organ in charge of finance and budget matters; 77.7. 6. To make proposals on the drafts of the international treaties for the avoidance of double taxation on income and assets, and the international agreements on prevention from tax evasion, and submit to the central state administrative organ in charge of finance and budget matters; 77.7. 7. To review decisions issued by the Tax Administration and the state tax inspectors within the scope of the law, and modify or invalidate them where it is considered groundless; 77.7. 8. To appoint, release, transfer, exchange the employees of the Tax Administration, and grant awards and incentives, or impose disciplinary sanctions to them; 77.7. 9. To appoint and release the employees of the state administrative organ in charge of tax matters and the tax departments of aimags, the capital city , city and districts ; /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020/ 77.7. 10.To implement the Tax Administration's internal audits; 77.7. 11.To organize training for preparing the tax practitioners and granting the rights to them, jointly with authorized bodies according to the legislation; 77.7. 12.To organize training for qualifying the state tax inspectors and granting them the rights of the state tax inspectors; 77.7. 13.To administer the budget and funds of the Tax Administration; 77.7. 14.To represent the Tax Administration abroad and domestically, and at the courts and arbitr ation ; 77.7. 15.To develop and approve the code of ethics for tax administration employees. 77. 8.T he head of the tax department of particular aimag and city shall appoint and release t ax employee in consultation with the local g overnor , mayor of city or settlement of respective level and he/she shall have a right to impose a disciplinary sanction to the employee . /This paragraph was amended according to the law of 24 December 2020/ 77. 9.The head of the state administrative organ in charge of tax matters and the general state tax inspector may delegate certain full powers specified in Paragraph 77.7 of this Law by issuing a decree , which are except for those stipulated in Subparagraphs 77.7.3, 77.7.4, 77.7.8, 77.7.13 and 77.7.15 of th is Law to the heads of the a imag, capital city and district tax departments . 77. 10.In the absence of the head of the state administrative organ in charge of tax matters, the deputy head shall act on behalf of him / her . Article 78.Guidance on Implementation of Tax Legislation 78. 1. The head of the state administrative organ in charge of tax matters may issue the following guidance under his/her full powers prescribed in Subparagraph 77.7.3 of th is Law that has to be complied by the tax administration in its operations: 78.1. 1.Guidance on implementation of the tax legislation based on the taxpayer's request or upon initiative of the tax administration; 78.1. 2.Guidance on application of the rulings finalized by the Dispute Resolution Council or the Court at the national level. 78. 2.The tax administration shall maintain an electronic database of publicly open tax guidance containing information other than those related to confidentiality of the taxpayer, state or other persons. A guidance shall be pr omulgated on the electronic database within 10 days after its issuance. 78. 3.The General State Tax Inspector may refuse to accept the request specified in Subparagraph 78.1.1 of th is Law in the following circumstances: 78.3. 1.W here the taxpayer is undergoing a tax audit or notified of an outstanding tax audit; 78.3. 2.W here the tax administration has previously issued a guidance on the issue reflected in the request; 78.3. 3.W here the request is on an issue not related to the functions and mandate of the tax administration; 78.3. 4.W here the taxpayer filed a complaint on the issue to the Dispute Resolution Council or the Court , or the case related to the taxpayer is under an investigation of a law enforcement agency; 78.3. 5.W here the request reflects an issue aiming towards tax avoidance or tax evasion; 78.3. 6.W here the request reflects relations pertaining to an investment agreement, product sharing agreement or stabilization agreement; 78.3. 7.W here the request reflects relations pertaining to identification of the related parties, transfer pricing adjustments and transfer pricing reports; 78.3. 8.W here it does not meet the requirements set in conformity with the procedures stipulated in Paragraph 78.7 of th is Law. 78. 4.In case that the guidance does not conform to the law or does not meet the requirements set in this Law , the General State Tax Inspector and the Cabinet member in charge of finance and budget matters may fully or partially abolish the guidance. A notification in regards with the abolishment, shall be submitted to the requested taxpayer and public. 78. 5.In case that an amendment was made to the tax legislation on the issue ruled by the guidance, the guidance should be deemed invalid from the date of enactment of the legislation amendment. 78. 6.The guidance shall not be used as basis for validation of specific transactions of the taxpayer, amounts reflected in the tax returns or tax assessment. 78. 7.Requirements for issuance of the guidance reflected in this Section, the Form of the request, the form of the guidance and the member of the Cabinet in charge of finance and budget matters shall approve the procedures on abolishment and publication of the guidance. Article 79.Documents to Be Issued by the Tax Administration and the State Tax Inspectors 79.1. When exercising its full powers in relation to the tax collection, supervision and conducting tax audit, t he Tax Administration shall validate its decisions by pr oducing notifications, demand letters, act on seizure of asset, seizure card, tax re-assessment act s, value added tax assessment, payment validation act , report card, notes, t ax refund act , invoices/bills and pre-invoices, letters of notification, demand note, request for withholding, act on calculation of allocations, notices on summons, notifications on seizure of asset, recommendations and other documents. 79. 2.The documents referred to in Paragraph 79.1 of th is Law shall include the name and signature of the relevant official issuing it, and the decision made, the grounds for such decision, the deadline to comply with it, as well as the date of delivery of such documents. 79. 3.Documents referred to in Paragraph 79.1 of this Law shall be considered delivered to a taxpayer upon physical delivery, or delivery by mail to their residential or work address, or upon electronic sending and the residential address of a taxpayer shall be defined by the most recent address registered with the relevant registration body. 79. 4.The documents referred to in Paragraph 79.1 of this law shall be produced based on the following grounds and procedures: 79.4. 1. When summoning the taxpayers and other persons, a notification shall be issued that shall include the names and signatures of the taxpayer and the state tax inspector , the time for arrival at the tax administration, and the dates of issuance and delivery of such notification; 79.4.2. The Tax Administration shall issue the notice of demand for eliminating causes and conditions that have led to the violation o f the tax legislation and t he head of the relevant audit unit and the state tax inspector that has conducted the audit shall sign on such notice including notes regarding the violation, the deadline for elimination of causes and conditions that have led to the violation and for providing a response, as well as the reference number and a date of issuance of such notice. 79.4. 3. The Tax Administration shall produce tax re-assessment act f or tax re-assessment and imposition of sanction on the taxpayer and for calculating and charging due losses according to the legislation and t he head of the relevant unit and the state tax inspector that have conducted the audit shall sign on such act including notes regarding the violation, the grounds of the decision, and the reference number and a date of issuance of the confirmation; 79.4. 4. In case that it is detected during the tax audit that the tax legislation has not been violated, a report card shall be produced and signed by the head of the relevant unit and the state tax inspector that has conducted the audit as well as the taxpayer, and reflect the reference number and a date of issuance; 79.4. 5. When conducting inspect ion of premises and warehouses and undertaking the inventory audits and review of the workload and usage of business time, seizing the assets, conducting interviews and delivery of the tax re-assessment act within scope of its full powers, the Tax Administration shall produce notes clearly sp ecifying the date of issuance , a nd the address of the taxpayer. T he head of the relevant unit and the state tax inspecto r that has conducted the audit shall sign on such notes and the persons who were present when producing the note shall sign as required. 79.4. 6. The Tax Administration shall issue tax refund act for re funding to the taxpayer for the taxes unreasonably and excessively collected by it as well as the due losses , and the tax inspector who calculated the amount of refund should sign on such report . The refund act shall include the date of calculation of the amount of taxes and due losses to be refunded , the amount of due losses, the overpaid amount and due losses; 79.4.7. The Tax Administration shall issue a tax invoice/bill and the pre-invoice to recover tax debts , a letter of notification to recover the tax debts from the secondary persons and guarantor with tax payment obligation , and notification on seizure of an asset to recover the tax debts in an undisputable manner and from the receivables , including information that specified in the law as a mount of tax debts, d eadline for payment, b eneficiary bank account to pay tax debt, t axpayer's liaising bank, a ccount number, n ame and address of the taxpayer as well as individual or legal entity that shall pay tax debts on the taxpayer's behalf, n ame and signa ture of state tax inspector , and d ates of issuance and delivery of these documents ; 79.4. 8. The Tax Administration shall issue a demand letter for the enforcement of the provisions of the Article 30 of th is Law and s uch letter shall specify the reason and circumstances that have led to issuing the demand letter, the name and signature of the taxpayer or his/her/its authorized representative as well as the state tax inspector issuing the demand letter, and the date of issuance and delivery; 79.4. 9. When recovering a tax debt from the taxpayer's assets the act on seizure and the seizure card shall be produced . T he act on seizure and the seizure card shall reflect the tax reporting period related to the tax debt, the type of tax, the tax payment due date and the amount, the name, type, characteristics and location of the seized assets, and the name and address of the tax debtor; 79.4.10.Du ring the enforcement activities, the tax administration shall send a request for withholding to the organization that commenced the monetization of the tax debtor's assets and the request for withholding shall specify the name and address of the tax debtor, the tax reporting period for tax withholding, the type of tax, the tax payment due date according to this Law and the amount, the name, type, characteristics and location of the seized/seized assets for which the operations on the monetization have been commenced ; 79.4.11. The Tax Administration shall issue a n act on calculation of allocation f or the allocation of the proceeds from the monetization of the assets with the purpose of tax debt recovery and it shall include n ame and address of the tax debtor, t otal amount of monetary assets for allocation , a mount o f taxes related to the seizure, s equence of the allocations, a mount for allocation , n ame and address of the person that submitted the request for receivables, s equence of the allocations, and a mount for allocation and the timing when the money is to be returned; 79.4. 12.The recommendations shall be issued for a taxpayer who has violated the tax legislation, with a view to preventing to repeat violations, and the advice on working in compliance with the legislation , and such recommendation shall specify the taxpayer's name and address, the state tax inspector's name and the date of delivery; 79.4. 13. The Tax Administration shall produce and issue a summon for obtaining verification, copies of the documents, the bank statements and other proofs similar to them that are required for the tax audit from the entities, private individuals and financial institutions that liaise with the taxp ayer and deliver it to the taxpayer and s uch summon shall specify the taxpayer's name and address, the state tax inspector's name, and the date of delivery. 79. 5.The head of the state administrative organ in charge of tax matters shall approve the templates for the documents issued by the state tax inspectors. 79. 6.The documents stipulated in Paragraph 79.4 of th is Law shall be used together with a unique, unified number in accorda nce with the approved templates and shall be mandatory registered with the integrated tax registration and information database. 79. 7. It shall be prohibited that t he Tax Administration and the state tax inspectors to print and use designated letterheads and forms/templates of the documents stipulated in this a rticle without permission, use invalid or fraudulent letterheads, or use them for anything other than the intended purposes. 79. 8.The taxpayers shall be obliged to adhere to the decisions provided in this a rticle. Article 80. Guarantees for State Tax Inspectors' Rights 80. 1.The salaries and wages of state tax inspectors shall comprise the salary stipulated in the Subparagraph 57.2. 2 of this Law on Public Service, performance bonuses and other salary additions specified in the legislation. 80. 2.The procedures on the awarding the performance bonus to State Tax Inspectors shall be approved by the Cabinet member in charge of finance and budget matters in compliance with the Budget Law . 80. 3.The following titles may be granted to the state tax inspectors: 80.3. 1.Honorary Tax Adviser ; 80.3. 2.Accredited Tax Adviser ; 80.3. 3.Tax Adviser. 80. 4.The State Tax Inspectors shall be provided with the required uniform and equipment necessary for performing their official duties. 80. 5 . The Cabinet member in charge of finance and budget matters shall approve the procedures on use of uniform and equipm ent by the state tax inspectors and awarding of ranks, titles and respective salary additions. CHAPTER FOURTEEN MISCELLANEOUS PROVISIONS Article 81.Review and Resolution of Taxpayer Complaints 81. 1.The taxpayers shall be entitled to file complaints and recover caused damages under the administrative procedures with regard to the decisions made by the Tax Administration and the state tax inspectors, except for the proceedings on examination and resolution of violations by the Tax Administration and the state tax inspectors, in accordance with the jurisdictions as follows: 81.1. 1. Complaints appealing the decisions of a state tax inspector, except for the tax re-assessment act , shall be filed to the head of the relevant tax adminis tration directly supervising him /her; 81.1. 2.Complaints appealing the decisions of the tax administration shall be filed to the head of its higher-level tax administration; 81.1. 3.Complaints appealing the tax re-assessment act issued by the state tax inspector shall be filed to the D ispute resolution council in accordance with the relevant jurisdiction; and 81.1. 4.Complaints appealing the decisions made by a dispute resolution council shall be filed to the court. 81. 2.The taxpayers shall be entitled to file their complaints to the court where they disagree with the decisions made according to Subparagraph s 81.1.1 and 81.1.2 of th is Law. Article 82.Sanctions to Be Imposed on Persons who have reduced the Payable Tax Amount 82. 1.In case that the taxpayer for the purposes of not paying taxes, reducing the tax liability or concealing the taxable items has assessed the tax or under-assessed the tax, the state tax inspector shall re-assess tax and impose penalties as follows: 82.1. 1. In the event of reducing the payable tax amount by up to 50 percent, a penalty of 30 percent of the re-assessed taxes payable; 82.1. 2. In the event of reducing the payable tax amount by 50 percent and more, a penalty of 40 percent of the re-assessed taxes payable. 82. 2.In the event of repeating the violations set forth in this a rticle, previously imposed re-assessed taxes as a result of tax audit, a penalty of 50 percent of the re-assessed taxes shall be imposed. Article 83.Sanctions to Be Imposed on Persons Failing to Withhold Taxes 83. 1.In case that a withholding taxpayer failed to withhold the taxes due or withheld the taxes but failed to transfer and report on it, such taxpayer shall have an obligation to reimburse such taxes. 83. 2.The persons stipulated in Paragraph 83.1 of th is Law shall be imposed a penalty of 40 percent of the payable tax due. 83. 3.In the event of repeating the violations set forth in this a rticle, previously imposed re-assessed taxes as a result of tax audit, a penalty of 50 percent of the re-assessed payable taxes shall be imposed. Article 84.Sanctions to Be Imposed on Persons Violating the Law on Value Added Taxes 84. 1.In the event of reducing the amount of the taxes payable to the budget, or failure to pay taxes, due to the following action or inactions, the taxes payable shall be reimbursed and penalties shall be imposed at 40 percent of the payable taxes due: 84.1. 1.In case of me e t ing the requirements for registering as the value added tax withholder under the Law on value added taxes, but failed to obtain a certificate and manufactured and/or sold goods, performed work and/or rendered services; 84.1. 2. In case that the individuals or the legal entities registered as the value added tax withholders failed to charge the value added taxes on goods manufactured and/or sold, works performed and/or services provided; 84.1. 3. In case that the value added tax withholder charged the value added taxes on their goods manufactured and/or sold, works performed and/or services provided, but failed to pay it to the budget; 84.1. 4. In case that the persons that have not registered as a value added tax withholder have manufactured and/or sold goods, performed works and/or provided services and charged the value added taxes on those, but failed to pay it to the budget; 84.1. 5. In the event of discrepancies between the value added tax invoices and the payment receipts, or a failure to issue invoices and payment receipts for the purpose of reducing value added taxes payable to the budget or increasing the amount of tax refunds. 84. 2.In the event of repeating the violations set forth in this a rticle, previously imposed re-assessed taxes as a result of tax audit, a penalty of 50 percent of the re-assessed payable taxes shall be imposed. Article 85.Sanctions to Be Imposed on the State Tax Inspectors 85. 1.The state tax inspectors and the collectors shall be sanctioned for the following violations according to the Articles 105, 106 and 107 of the General Administrative Law: 85.1. 1. Disclosure of the taxpayers' confidential information protected by tax legislation: 85.1. 2. In excess of his/her rights granted by th is Law or failure to fulfill his/her obligations in proper way . 85. 2.In the case, where the taxpayer suffered a damage due to the state tax inspectors and collectors' violations referred to in Paragraph 85.1 of th is Law, the guilty official shall be responsible for the damage caused. Article 86. Entry into force of this Law 86. 1. This Law shall entry into force on January 1, 2020. CHAIRMAN OF THE STATE GREAT KHURAL OF MONGOLIA ZANDANHATAR .G
Сонсох:
x
.shine-huuli-body table {
table-layout: initial !important;
overflow: auto;
width: initial !important;
display: block;
}
.nomigration p {
width: 100% !important;
float: left !important;
}
.coall span {
width: 32px;
height: 32px;
text-decoration: none;
display: inline-block;
background: transparent url('assets/custom/img/icon_collapseall.png') no-repeat center center;
}
.exall span {
background: transparent url('assets/custom/img/icon_expandall.png') no-repeat center center;
}
var lawlistcon = [{"TRG_RECORD_ID":"118","TITLE":"\u04ae\u041b \u0425\u04e8\u0414\u041b\u04e8\u0425 \u042d\u0414 \u0425\u04e8\u0420\u04e8\u041d\u0413\u0418\u0419\u041d \u0411\u0410\u0420\u042c\u0426\u0410\u0410\u041d\u042b \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"211","TITLE":"\u0413\u0410\u0414\u0410\u0410\u0414\u042b\u041d \u0418\u0420\u0413\u042d\u041d\u0418\u0419 \u042d\u0420\u0425 \u0417\u04ae\u0419\u041d \u0411\u0410\u0419\u0414\u041b\u042b\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"216","TITLE":"\u0413\u0410\u0417\u0420\u042b\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"271","TITLE":"\u0417\u0410\u0421\u0413\u0418\u0419\u041d \u0413\u0410\u0417\u0420\u042b\u041d \u0410\u0413\u0415\u041d\u0422\u041b\u0410\u0413\u0418\u0419\u041d \u042d\u0420\u0425 \u0417\u04ae\u0419\u041d \u0411\u0410\u0419\u0414\u041b\u042b\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"294","TITLE":"\u0418\u0420\u0413\u042d\u0414\u042d\u042d\u0421 \u0422\u04e8\u0420\u0418\u0419\u041d \u0411\u0410\u0419\u0413\u0423\u0423\u041b\u041b\u0410\u0413\u0410, \u0410\u041b\u0411\u0410\u041d \u0422\u0423\u0428\u0410\u0410\u041b\u0422\u0410\u041d\u0414 \u0413\u0410\u0420\u0413\u0410\u0421\u0410\u041d \u04e8\u0420\u0413\u04e8\u0414\u04e8\u041b, \u0413\u041e\u041c\u0414\u041b\u042b\u0413 \u0428\u0418\u0419\u0414\u0412\u042d\u0420\u041b\u042d\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"299","TITLE":"\u0418\u0420\u0413\u042d\u041d\u0418\u0419 \u0425\u0423\u0423\u041b\u042c","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"435","TITLE":"\u041e\u041d\u0426\u0413\u041e\u0419 \u0410\u041b\u0411\u0410\u041d \u0422\u0410\u0422\u0412\u0410\u0420\u042b\u041d \u0422\u042d\u041c\u0414\u0413\u0418\u0419\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"515","TITLE":"\u0423\u041b\u0421\u042b\u041d \u0422\u042d\u041c\u0414\u042d\u0413\u0422\u0418\u0419\u041d \u0425\u0423\u0420\u0410\u0410\u041c\u0416\u0418\u0419\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"8908","TITLE":"\u0422\u0410\u0422\u0412\u0410\u0420\u042b\u041d \u041c\u042d\u0420\u0413\u042d\u0428\u0421\u042d\u041d \u0417\u04e8\u0412\u041b\u04e8\u0425 \u04ae\u0419\u041b\u0427\u0418\u041b\u0413\u042d\u042d\u041d\u0418\u0419 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"9242","TITLE":"\u041c\u04e8\u041d\u0413\u04e8 \u0423\u0413\u0410\u0410\u0425 \u0411\u041e\u041b\u041e\u041d \u0422\u0415\u0420\u0420\u041e\u0420\u0418\u0417\u041c\u042b\u0413 \u0421\u0410\u041d\u0425\u04ae\u04ae\u0416\u04ae\u04ae\u041b\u042d\u0425\u0422\u042d\u0419 \u0422\u042d\u041c\u0426\u042d\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"9491","TITLE":"\u0425\u04e8\u0420\u04e8\u041d\u0413\u04e8 \u041e\u0420\u0423\u0423\u041b\u0410\u041b\u0422\u042b\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"10930","TITLE":"\u0427\u04e8\u041b\u04e8\u04e8\u0422 \u0411\u04ae\u0421\u0418\u0419\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"11227","TITLE":"\u041d\u042d\u041c\u042d\u0413\u0414\u0421\u042d\u041d \u04e8\u0420\u0422\u0413\u0418\u0419\u041d \u0410\u041b\u0411\u0410\u041d \u0422\u0410\u0422\u0412\u0410\u0420\u042b\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"11703","TITLE":"\u0417\u0410\u0425\u0418\u0420\u0413\u0410\u0410\u041d\u042b \u0425\u042d\u0420\u042d\u0413 \u0428\u04ae\u04ae\u0425\u042d\u0414 \u0425\u042f\u041d\u0410\u041d \u0428\u0418\u0419\u0414\u0412\u042d\u0420\u041b\u042d\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"12254","TITLE":"\u0422\u04e8\u0421\u0412\u0418\u0419\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"12458","TITLE":"\u0413\u0410\u041c\u0428\u0413\u0410\u0410\u0421 \u0425\u0410\u041c\u0413\u0410\u0410\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"12469","TITLE":"\u0426\u0410\u0413\u0414\u0410\u0410\u0413\u0418\u0419\u041d \u0410\u041b\u0411\u0410\u041d\u042b \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"12695","TITLE":"\u0417\u04e8\u0420\u0427\u041b\u0418\u0419\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"12696","TITLE":"\u0417\u04e8\u0420\u0427\u0418\u041b \u0428\u0410\u041b\u0413\u0410\u041d \u0428\u0418\u0419\u0414\u0412\u042d\u0420\u041b\u042d\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"12701","TITLE":"\u0428\u04ae\u04ae\u0425\u0418\u0419\u041d \u0428\u0418\u0419\u0414\u0412\u042d\u0420 \u0413\u04ae\u0419\u0426\u042d\u0422\u0413\u042d\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"13025","TITLE":"\u0422\u04e8\u0420\u0418\u0419\u041d \u0410\u041b\u0411\u0410\u041d\u042b \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"14407","TITLE":"\u0410\u0416 \u0410\u0425\u0423\u0419\u041d \u041d\u042d\u0413\u0416\u0418\u0419\u041d \u041e\u0420\u041b\u041e\u0413\u042b\u041d \u0410\u041b\u0411\u0410\u041d \u0422\u0410\u0422\u0412\u0410\u0420\u042b\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"14917","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419 \/\u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u0445\u04e9\u043d\u0433\u04e9\u043b\u04e9\u043b\u0442, \u0447\u04e9\u043b\u04e9\u04e9\u043b\u04e9\u043b\u0442 \u044d\u0434\u043b\u04af\u04af\u043b\u044d\u0445 \u04af\u0439\u043b \u0430\u0436\u0438\u043b\u043b\u0430\u0433\u0430\u0430\u043d\u044b\/","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"14918","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419 \/\u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u0445\u0430\u0440\u0438\u043b\u0446\u0430\u043d \u0442\u043e\u0445\u0438\u0440\u043e\u0445 \/","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"14919","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419 \/\u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u043d\u043e\u0433\u0434\u043b\u044b\u0433 \u0436\u0438\u0448\u0438\u0433 \u04af\u043d\u0438\u0439\u043d \u0430\u0440\u0433\u0430\u0430\u0440 \u0442\u043e\u0434\u043e\u0440\u0445\u043e\u0439\u043b\u043e\u0445\/","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"14920","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419 \/\u0417\u04e9\u0432\u043b\u04e9\u043c\u0436 \u0430\u0432\u0430\u0445 \u0445\u04af\u0441\u044d\u043b\u0442\u044d\u0434 \u0442\u0430\u0432\u0438\u0433\u0434\u0430\u0445 \u0448\u0430\u0430\u0440\u0434\u043b\u0430\u0433\u0430, \u0437\u04e9\u0432\u043b\u04e9\u043c\u0436\u0438\u0439\u0433 \u043e\u043b\u043e\u043d \u043d\u0438\u0439\u0442\u044d\u0434 \u043c\u044d\u0434\u044d\u044d\u043b\u044d\u0445, \u0445\u04af\u0447\u0438\u043d\u0433\u04af\u0439 \u0431\u043e\u043b\u0433\u043e\u0445\/","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"14922","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419 \/\u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u0430\u0430\u0441 \u0437\u0430\u0439\u043b\u0441\u0445\u0438\u0439\u0445\u0438\u0439\u043d \u044d\u0441\u0440\u044d\u0433 \u0435\u0440\u04e9\u043d\u0445\u0438\u0439 \u0434\u04af\u0440\u043c\u0438\u0439\u0433 \u0445\u044d\u0440\u044d\u0433\u0436\u04af\u04af\u043b\u044d\u0445\/","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"14923","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419 \/\u04e8\u0440\u0442\u044d\u0439 \u0442\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440 \u0442\u04e9\u043b\u04e9\u0433\u0447\u0438\u0439\u043d \u0445\u04e9\u0440\u04e9\u043d\u0433\u04e9 \u0431\u0438\u0442\u04af\u04af\u043c\u0436\u043b\u044d\u0445, \u0445\u0443\u0440\u0430\u0430\u0445, \u0445\u0430\u0434\u0433\u0430\u043b\u0430\u0445, \u0445\u0430\u043c\u0433\u0430\u0430\u043b\u0430\u0445\u0442\u0430\u0439 \u0445\u043e\u043b\u0431\u043e\u0433\u0434\u043e\u0445 \u0445\u0430\u0440\u0438\u043b\u0446\u0430\u0430\u0433 \u0437\u043e\u0445\u0438\u0446\u0443\u0443\u043b\u0430\u0445\/","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"14967","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419 \/\u0414\u0443\u0443\u0434\u043b\u0430\u0433\u0430 \u0445\u0443\u0434\u0430\u043b\u0434\u0430\u0430 \u0437\u043e\u0445\u0438\u043e\u043d \u0431\u0430\u0439\u0433\u0443\u0443\u043b\u0430\u0445 \u0431\u043e\u043b\u043e\u043d \u0448\u0443\u0443\u0434 \u0433\u044d\u0440\u044d\u044d\u0433\u044d\u044d\u0440 \u043c\u04e9\u043d\u0433\u04e9\u043d \u0445\u044d\u043b\u0431\u044d\u0440\u0442 \u0448\u0438\u043b\u0436\u04af\u04af\u043b\u044d\u0445 \u04af\u0439\u043b \u0430\u0436\u0438\u043b\u043b\u0430\u0433\u0430\u0430\u043d\u044b\/","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15006","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419- \u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u0445\u044f\u043b\u0431\u0430\u0440\u0448\u0443\u0443\u043b\u0441\u0430\u043d \u0433\u043e\u0440\u0438\u043c \u0430\u0448\u0438\u0433\u043b\u0430\u0445 \u0442\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440 \u0442\u04e9\u043b\u04e9\u0433\u0447\u0438\u0439\u043d \u0445\u04af\u0441\u044d\u043b\u0442\u0438\u0439\u0433 \u0431\u04af\u0440\u0442\u0433\u044d\u0445, \u0448\u0438\u0439\u0434\u0432\u044d\u0440\u043b\u044d\u0445, \u0431\u04af\u0440\u0442\u0433\u044d\u043b\u044d\u044d\u0441 \u0445\u0430\u0441\u0430\u0445 \u0436\u0443\u0440\u0430\u043c","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15007","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419- \u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u0442\u0430\u0439\u043b\u0430\u043d \u04af\u0439\u043b\u0434\u044d\u0445, \u0442\u0443\u0448\u0430\u0430\u0445, \u0445\u04af\u043b\u044d\u044d\u043d \u0430\u0432\u0430\u0445, \u0431\u043e\u043b\u043e\u0432\u0441\u0440\u0443\u0443\u043b\u0430\u0445, \u0442\u0430\u0439\u043b\u0430\u043d\u0434 \u0437\u0430\u043b\u0440\u0443\u0443\u043b\u0433\u0430 \u0445\u0438\u0439\u0445 \u0436\u0443\u0440\u0430\u043c","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15008","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419- \u0425\u0443\u0432\u044c \u0445\u04af\u043d\u0438\u0439 \u043e\u0440\u043b\u043e\u0433\u044b\u043d \u0430\u043b\u0431\u0430\u043d \u0442\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u0445\u04e9\u043d\u0433\u04e9\u043b\u04e9\u043b\u0442, \u0447\u04e9\u043b\u04e9\u04e9\u043b\u04e9\u043b\u0442 \u044d\u0434\u043b\u04af\u04af\u043b\u044d\u0445 \u0436\u0443\u0440\u0430\u043c","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15009","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419- \u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u043e\u0440\u043b\u043e\u0433\u043e \u0431\u04af\u0440\u0442\u0433\u044d\u0445, \u043e\u0440\u043b\u043e\u0433\u044b\u043d \u0434\u0430\u043d\u0441\u043d\u0430\u0430\u0441 \u0442\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440 \u0445\u043e\u043e\u0440\u043e\u043d\u0434 \u0441\u0443\u0443\u0442\u0433\u0430\u043d \u0442\u043e\u043e\u0446\u043e\u0445 \u0436\u0443\u0440\u0430\u043c","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15010","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419 \/\u04ae\u043d\u044d \u0448\u0438\u043b\u0436\u0438\u043b\u0442\u0438\u0439\u043d \u0442\u043e\u0445\u0438\u0440\u0443\u0443\u043b\u0433\u0430 \u0445\u0438\u0439\u0445 \u0445\u0430\u043c\u0433\u0438\u0439\u043d \u0442\u043e\u0445\u0438\u0440\u043e\u043c\u0436\u0442\u043e\u0439 \u0430\u0440\u0433\u044b\u0433 \u0441\u043e\u043d\u0433\u043e\u0445, \u0445\u044d\u0440\u044d\u0433\u043b\u044d\u0445\/","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15011","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419- \u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u043d\u043e\u0433\u0434\u043b\u044b\u0433 \u0442\u043e\u0434\u043e\u0440\u0445\u043e\u0439\u043b\u043e\u0445, \u0442\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440 \u0445\u0443\u0440\u0430\u0430\u0445 \u0437\u043e\u0440\u0438\u043b\u0433\u043e\u043e\u0440 \u0445\u044d\u0440\u044d\u0433\u0436\u04af\u04af\u043b\u044d\u0445 \u043d\u0438\u0439\u0442\u043b\u044d\u0433 \u0430\u0436\u0438\u043b\u043b\u0430\u0433\u0430\u0430\u0442\u0430\u0439 \u0445\u043e\u043b\u0431\u043e\u0433\u0434\u0441\u043e\u043d \u0445\u0430\u0440\u0438\u043b\u0446\u0430\u0430\u0433 \u0437\u043e\u0445\u0438\u0446\u0443\u0443\u043b\u0430\u0445 \u0436\u0443\u0440\u0430\u043c","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15012","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419- \u0410\u0436 \u0430\u0445\u0443\u0439\u043d \u043d\u044d\u0433\u0436\u0438\u0439\u043d \u043e\u0440\u043b\u043e\u0433\u044b\u043d \u0430\u043b\u0431\u0430\u043d \u0442\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u0442\u0430\u0439\u043b\u0430\u043d\u0433\u0430\u0430\u0440 \u0433\u0430\u0440\u0441\u0430\u043d \u0430\u043b\u0434\u0430\u0433\u0434\u043b\u044b\u0433 \u0438\u0440\u044d\u044d\u0434\u04af\u0439\u0434 \u0448\u0438\u043b\u0436\u04af\u04af\u043b\u044d\u043d \u0442\u043e\u043e\u0446\u043e\u0445, \u0431\u0430\u0442\u0430\u043b\u0433\u0430\u0430\u0436\u0443\u0443\u043b\u0430\u0445 \u0436\u0443\u0440\u0430\u043c","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15095","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419- \u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u0445\u044f\u043d\u0430\u043b\u0442 \u0448\u0430\u043b\u0433\u0430\u043b\u0442\u044b\u043d \u04af\u0439\u043b \u0430\u0436\u0438\u043b\u043b\u0430\u0433\u0430\u0430\u043d\u044b \u0436\u0443\u0440\u0430\u043c - \u0422\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u0435\u0440\u04e9\u043d\u0445\u0438\u0439 \u0433\u0430\u0437\u0440\u044b\u043d \u0434\u0430\u0440\u0433\u044b\u043d 2021 \u043e\u043d\u044b \u0410\/39 \u0434\u04af\u0433\u044d\u044d\u0440 \u0442\u0443\u0448\u0430\u0430\u043b\u0430\u0430\u0440 \u0445\u04af\u0447\u0438\u043d\u0433\u04af\u0439 \u0431\u043e\u043b\u0441\u043e\u043d.","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15150","TITLE":"\u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419-\u041c\u043e\u043d\u0433\u043e\u043b \u0423\u043b\u0441\u0430\u0434 \u0431\u0430\u0439\u043d\u0433\u0430 \u043e\u0440\u0448\u0438\u043d \u0441\u0443\u0443\u0433\u0447 \u0442\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440 \u0442\u04e9\u043b\u04e9\u0433\u0447 \u0431\u043e\u043b\u043e\u043d \u043e\u0440\u0448\u0438\u043d \u0441\u0443\u0443\u0433\u0447 \u0431\u0443\u0441 \u0430\u043b\u0431\u0430\u043d \u0442\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440 \u0442\u04e9\u043b\u04e9\u0433\u0447\u0438\u0439\u0433 \u0442\u043e\u0434\u043e\u0440\u0445\u043e\u0439\u043b\u043e\u0445, \u0431\u04af\u0440\u0442\u0433\u044d\u0445, \u0431\u04af\u0440\u0442\u0433\u044d\u043b\u044d\u044d\u0441 \u0445\u0430\u0441\u0430\u0445, \u0430\u043b\u0431\u0430\u043d \u0442\u0430\u0442\u0432\u0430\u0440\u044b\u043d \u0442\u043e\u043e\u0446\u043e\u043e \u0445\u0438\u0439\u0445 \u0436\u0443\u0440\u0430\u043c","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15163","TITLE":"\u0422\u0410\u0419\u041b\u0410\u041d\u0413\u0418\u0419\u041d \u041c\u0410\u042f\u0413\u0422, \u041c\u042d\u0414\u042d\u042d, \u0417\u0410\u0410\u0412\u0410\u0420 \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15164","TITLE":"\u041f\u0410\u0414\u0410\u0410\u041d, \u0411\u0410\u0420\u0418\u041c\u0422, \u0413\u042d\u0420\u0427\u0418\u041b\u0413\u042d\u042d\u041d\u0418\u0419 \u0417\u0410\u0413\u0412\u0410\u0420, \u0410\u041b\u0411\u0410\u041d \u0422\u0410\u0422\u0412\u0410\u0420 \u0421\u0423\u0423\u0422\u0413\u0410\u041d \u0422\u04e8\u041b\u04e8\u0413\u0427 \u0411\u041e\u041b\u041e\u041d \u0410\u041b\u0411\u0410\u041d \u0422\u0410\u0422\u0412\u0410\u0420 \u0422\u04e8\u041b\u04e8\u0413\u0427\u0418\u0419\u0413 \u0411\u04ae\u0420\u0422\u0413\u042d\u0425, \u0411\u04ae\u0420\u0422\u0413\u042d\u041b\u042d\u042d\u0421 \u0425\u0410\u0421\u0410\u0425 \u0416\u0423\u0420\u0410\u041c \u0411\u0410\u0422\u041b\u0410\u0425 \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"15370","TITLE":"\u0410\u0420\u0425\u0418\u0412, \u0410\u041b\u0411\u0410\u041d \u0425\u042d\u0420\u042d\u0413 \u0425\u04e8\u0422\u041b\u04e8\u041b\u0422\u0418\u0419\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"16390355252531","TITLE":"\u0426\u0410\u0425\u0418\u041c \u0413\u0410\u0420\u042b\u041d \u04ae\u0421\u0413\u0418\u0419\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]},{"TRG_RECORD_ID":"16760148505951","TITLE":"\u041d\u0418\u0419\u0413\u041c\u0418\u0419\u041d \u0414\u0410\u0410\u0422\u0413\u0410\u041b\u042b\u041d \u0421\u0410\u041d\u0413\u0410\u0410\u0421 \u041e\u041b\u0413\u041e\u0425 \u0422\u042d\u0422\u0413\u042d\u0412\u0420\u0418\u0419\u041d \u0422\u0423\u0425\u0410\u0419","DTL":[]}];
$.fn.slideFadeToggle = function(speed, easing, callback) {
return this.animate({
opacity : "toggle",
height : "toggle"
}, speed, easing, callback);
};
$(function() {
$("div.msg_head").click(function() {
var $this = $(this),
$mainSelector = $this.closest('.main-container'),
$dataId = $this.attr('id');
$mainSelector.find('[data-parentid="'+ $dataId +'"]').toggle();
});
});
$(".coall").click(function () {
var $this = $(this);
$this.toggleClass("exall");
$this.closest(".tab-pane").find(".msg_head").toggleClass("closed_head");
$this.closest(".tab-pane").find('.msg_body').slideFadeToggle(400);
if ($this.closest(".tab-pane").find('div.msg_head').length > 0) {
$("div.msg_head").trigger('click');
}
})
.huchingui-huuli .main-huuliin-content::after {
content: '' !important;
background: none;
}
.huchingui-huuli .law_content {
background-image: url('assets/custom/legal/image/cons/inactive.png') !important;
}
.huchingui-huuli .law_content > .maincontenter {
background-image: linear-gradient(rgba(255,255,255,0), rgba(255,255,255,0)), url(assets/custom/img/ico/inactive.png);
background-repeat: no-repeat;
background-position: right;
background-position-y: top;
background-size: 150px;
}
.hassan-huuli .law_content > .maincontenter {
background-image: linear-gradient(rgba(255,255,255,0), rgba(255,255,255,0)), url(assets/custom/img/ico/hassan.png);
background-repeat: no-repeat;
background-position: right;
background-position-y: top;
background-size: 150px;
}
.printpage {
float: right;
}
/* .huchingui-huuli .law_content::after {
content: '' !important;
height: 60%;
width: 40px;
background: rgba(255, 0, 0, 0.1);
transform: rotate(147deg);
position: absolute;
top: -127px;
right: 54px;
} */
Address: The National Legal Institute building, Lawyers’ Street 1, Baga Toiruu /15160/, 4th khoroo, Chingeltei district, Ulaanbaatar-46, Mongolia
Timetable: 8:30 – 17:30 (12:30 – 13:30 Lunch)
Tell: +(976)-11-315735
Fax: 315735
Email: info@legalinstitute.mn
Legislation Acts
The Constitution of Mongolia (1)
Laws of Mongolia (937)
International Treaties to which Mongolia is Party (699)
Decrees by The President (218)
Resolutions by The State Ikh Khural (2562)
Government Resolutions (5745)
Decisions by The Constitutional Court of Mongolia (334)
Resolutions by The State Supreme Court (259)
Decisions by The Heads of the bodies appointed by The Parliament (136)
Ministerial decrees (986)
Regulations by government agencies (215)
Хууль, хяналтын байгууллага (6)
Organizations exercising state functions under contract or in accordance of law (3)
Resolutions by Self-governing bodies in province, The capital city (1206)
Orders by the Governors of the provinces, The capital city (85)
Councils, Committees and other collectives (576)
General Judge Council (9)
About Legalinfo
About us
Introduction
Regulations
Structure
PRIVACY POLICY
Help
© 2021 legalinfo.mn All rights reserved.
Developed by
Back to Top
-->
Өнөөдөр дахиж харахгүй
Хаах
Таны санал хүсэлт
Санал хүсэлт
Хүсэлтийн төрөл
Сонгох -->
Эрх зүйн актын тодруулга /хариу авах тулд та и-мэйл хаягаа үлдээнэ үү/
Бусад асуудал /хариу авахын тулд та и-мэйл хаягаа үлдээнэ үү/
Системтэй холбоотой алдаа, санал /хариу авахын тулд та и-мэйл хаягаа үлдээнэ үү/
Имэйл
URL хаяг
Гарчиг
Таны санал хүсэлт
Баталгаажуулах
Болих
Илгээх
/*function addLink() {
var bodyElement = document.getElementsByTagName('body')[0];
var selection;
selection = window.getSelection();
var selectiontxt = selection.toString();
var pageLink = " Дэлгэрэнгүй мэдээллийг: front.legalinfo.mn © Legalinfo";
var copytext = selection + pageLink;
var attachDiv = document.createElement('div');
attachDiv.style.position='absolute';
attachDiv.style.left='-99999px';
bodyElement.appendChild(attachDiv);
attachDiv.innerHTML = copytext;
selection.selectAllChildren(attachDiv);
window.setTimeout(function() {
bodyElement.removeChild(attachDiv);
},0);
}
document.oncopy = addLink;*/
var sysLangCode = 'mn';
$(document).ready(function () {
element = $(document.body);
var $el = $('input[data-inputmask-regex]', element);
var len = $el.length, i = 0;
for (i; i
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
// gtag('config', 'G-G5W8CL4RJH');
gtag('config', 'G-6QYBXYBZNP');